V CZ 9/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 9/09

POSTANOWIENIE

Dnia 25 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H.F.

przeciwko B.K. i E.K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 marca 2009 r.,

zażalenia pozwanych

na postanowienie Sądu Okręgowego w J.

z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek

pozwanych E. i B. małż. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

od wyroku tego Sądu z dnia 19 czerwca 2008 r. i odrzucił złożoną przez nich

skargę kasacyjną.

Sąd Okręgowy stwierdził, że w dniu 21 lipca 2008 r. został doręczony

pozwanym odpis wyroku z uzasadnieniem, wobec czego termin do wniesienia

skargi kasacyjnej wskazany w art. 3985 § 1 k.p.c. upływał z dniem 21 września

2008 r. W dniu 17 września 2008 r. pozwani złożyli wniosek o ustanowienie

adwokata z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia

18 września 2008 r. Sąd Okręgowy wniosek ten uwzględnił, a w dniu 29 września

2008 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla pozwanych adwokata w osobie

adw. J.W. Pismo Rady Adwokackiej zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 3

października 2008 r. Dnia 9 października 2008 r. wpłynęła do Sądu Okręgowego

skarga kasacyjna pozwanych z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej

wniesienia.

W

uzasadnieniu

wniosku

pełnomocnik

wywodził,

że

został

zawiadomiony o wyznaczeniu go do reprezentowania pozwanych dopiero w dniu 3

października 2008 r. i dlatego bez swojej winy nie miał możliwości wniesienia skargi

kasacyjnej w przepisanym terminie.

Sąd Okręgowy uznał, że pełnomocnikowi pozwanych istotnie nie można

przypisać winy, adw. J.W. bowiem została zawiadomiona o wyznaczeniu jej do

reprezentowania pozwanych w dniu 3 października 2008 r., a już w dniu 9

października 2008 r. wniosła w ich imieniu skargę kasacyjną z wnioskiem o

przywrócenie terminu. Natomiast odrębną kwestią jest postępowanie samych

pozwanych, którzy w dniu 21 lipca 2008 r. otrzymali odpis wyroku z uzasadnieniem

i zwlekali z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu do dnia 17 września 2008

r. Wniosek ten złożyli dopiero na trzy dniu przed upływem terminu do wniesienia

skargi kasacyjnej, przy czym nie przedstawili żadnego uzasadnionego powodu

swojego zachowania. Nie jest nim wskazana przez pozwanego okoliczność, że

liczył na dopływ dodatkowych środków finansowych i ustanowienie pełnomocnika z

wyboru, we wrześniu 2008 r. prowadził bowiem dopiero rozmowy w sprawie

wyceny infrastruktury, którą miała nabyć od niego Gmina J., a wyrok zasądzający

świadczenia od wspólnot mieszkaniowych uprawomocnił się dopiero z dniem 4

września 2008 r. Działając rozważnie i dokładając należytych starań o zachowanie

swoich uprawnień procesowych, pozwani powinni liczyć się z tym, że nie będą w

stanie w odpowiednim czasie opłacić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru,

który mógłby w terminie wnieść w ich imieniu skargę kasacyjną. Skoro nie wykazali,

aby w czasie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wystąpiły przeszkody

uniemożliwiające podjęcie działań o zapewnienie wymaganej reprezentacji,

złożenie wniosku o ustanowienie adwokata zaledwie na trzy dni przed upływem

terminu do wniesienia skargi nie może być, zdaniem Sądu Okręgowego, uznane za

działanie podjęte z należytą starannością. W konsekwencji, pozwani nie mogą

skutecznie żądać przywrócenia terminu na podstawie art. 168 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną pozwani

zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów: art. 49 k.p.c. przez

rozpoznanie sprawy mimo, że o potrzebie wyłączenia sędziów tego Sądu nie

powinien decydować jedynie brak zarzutu obiektywizmu z punktu widzenia

konkretnego sędziego, lecz ocena postronnego obserwatora, czy zachodzą

okoliczności mogące budzić wątpliwości co do bezstronności sędziów, i art. 168 § 1

k.p.c. przez dowolne przyjęcie, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej nastąpiło z ich winy. W konkluzji żalący wnosili o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 49 k.p.c. nie może odnieść

zamierzonego skutku. Zgłoszony na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. wniosek

o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w J. został postanowieniem z

dnia 18 grudnia 2008 r. Sądu Apelacyjnego – jako sądu przełożonego w rozumieniu

art. 52 § 1 k.p.c. – oddalony. Wywody żalących nie zawierają natomiast

argumentów, które mogłyby świadczyć o wadliwości tego postanowienia.

Nie może również odnieść zamierzonego skutku powołanie się przez

żalących na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego

2009 r., III CZP 117/08 (nie publ.). W powołanej uchwale Sąd Najwyższy stanął na

stanowisku, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej

przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on

możliwość jej wniesienia, nie później jednak niż z upływem dwóch miesięcy od dnia

zawiadomienia

go

o

ustanowieniu

pełnomocnikiem.

Uchwała

ta

dotyczy

przewidzianego w art. 169 § 1 k.p.c. tygodniowego terminu do wniesienia pisma

z wnioskiem o przywrócenie terminu, który w niniejszej sprawie został przez

pełnomocnika żalących zachowany. Trzeba jednak podkreślić, że chociażby

adwokat złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

w ciągu tygodnia od ustanowienia go pełnomocnikiem, wniosek taki nie może być

uwzględniony, jeżeli strona bez usprawiedliwionej przyczyny, np. z powodu

opieszałości czy niezdecydowania, wystąpiła o ustanowienie dla niej adwokata na

kilka dni przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskutek czego

wyznaczenie adwokata nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej ( zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 marca 1999 r., I PKN

596/98, OSNP 2000, nr 8, poz. 315, z dnia 1 października 1999 r., II CKN 869/98,

nie publ., z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 747/00, nie publ., z dnia 9 sierpnia

2000 r., I CKN 747/00, nie publ., z dnia 18 października 2000 r., II UZ 113/00,

OSNP 2002, nr 12, poz. 296, z dnia 22 grudnia 2000 r., II CZ 86/00, nie publ.,

z dnia 19 maja 2004 r., I CZ 37/04, nie publ. i z dnia 7 stycznia 2005 r., I CZ 180/04,

nie publ.).

Sąd Okręgowy – wbrew odmiennej ocenie żalących – trafnie uznał, że

przeważająca część dwumiesięcznego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

została przez nich „zmarnowana”, termin ten bowiem otworzył się dnia 21 lipca

2008 r., natomiast żalący dopiero w dniu 17 września 2008 r. złożyli wniosek

o ustanowienie

adwokata.

Wiadomo,

że

złożenie

przez

stronę

wniosku

o ustanowienie adwokata z urzędu w terminie otwartym do wniesienia skargi

kasacyjnej

nie

przerywa

biegu

tego

terminu

(zob.

postanowienia

Sądu

Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1997 r., II CZ 38/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 152

i z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 747/00, nie publ.). Z tej przyczyny strona,

zamierzająca ubiegać się o ustanowienie adwokata, aby wnieść za jego

pośrednictwem skargę kasacyjną, powinna niezwłocznie wystąpić z takim

wnioskiem. Wniosek, o którym mowa, powinien być rozpoznany przez sąd bez

zwłoki i w taki sam sposób powinny działać organy samorządu adwokackiego lub

radcowskiego. Ustanowiony adwokat powinien natomiast podjąć z należytą

starannością czynności niezbędne do terminowego wniesienia skargi kasacyjnej.

Argumenty żalących, mające usprawiedliwiać spóźnione złożenie wniosku

o ustanowienie adwokata z urzędu, nie pozwalają wykluczyć ich winy. Brak winy

w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 168 § 1 k.p.c., podlega ocenie

z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od

strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie może być natomiast mowy o takiej

staranności, jeżeli strona w otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej

zwleka z ustanowieniem adwokata z wyboru, ponieważ wyczekuje na środki

finansowe przyznane jej wyrokiem sądowym i liczy na jego niezwłoczne wykonanie

przez dłużnika. Wręcz przeciwnie, zachowanie takie świadczy o braku wymaganej

staranności. Zachodzą zatem podstawy do przyjęcia, że

żalący zawinili

wyznaczenie dla nich adwokata po upływie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych

podstaw.