V CZ 88/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 88/07

POSTANOWIENIE

Dnia 21 września 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie ze skargi A. G.

o wznowienie postępowania

w sprawie z wniosku Z. i S. małżonków C.

przy uczestnictwie A. G. i J. G.

oraz I. i B. małżonków C.

o rozgraniczenie,

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego

w C. z dnia 1 czerwca 2004 r.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 21 września 2007 r.,

zażalenia skarżącego A. G.

na postanowienie Sądu Okręgowego w C.

z dnia 14 grudnia 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie z

wniosku S. i Z. małżonków C., z udziałem A. G., J. G., B. i I. małżonków C. dokonał

rozgraniczenia

wskazanych

we

wniosku

nieruchomości

oraz

rozstrzygnął

o kosztach postępowania jak w sentencji.

Po rozpoznaniu apelacji uczestnika postępowania A. G. Sąd Okręgowy w C.

postanowieniem z dnia 1 czerwca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Zarządzeniem z dnia 4 listopada 2005 r. Przewodniczący Wydziału

Cywilnego w Sądzie Rejonowym w C. zwrócił skargę A. G. o wznowienie

postępowania w sprawie sygn. akt II Ns …/00, wskazując w uzasadnieniu, że

skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł w

terminie 7 dni pod rygorem jej zwrotu i obowiązku tego nie wykonał.

W dniu 30 października 2006 r. uczestnik postępowania A. G. ponownie

wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku S. i Z. C. o

rozgraniczenie, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego

w C. z dnia 1 czerwca 2004 r.

Skarżący oparł skargę na następujących podstawach:

-

art. 403 § 4 k.p.c. - na treść postanowienia miało wpływ postanowienie

niekończące postępowania w sprawie „w związku z brakiem merytorycznego

rozpoznania zarzutów ze skargi o wznowienie postępowania z dnia

13 czerwca 2005 r.

-

art. 401 pkt 2 k.p.c. – wnioskodawcy utracili zdolność procesową

wyzbywając się spornej nieruchomości, a nowi właściciele I. i B. C. nie byli

„stroną postępowania” w rozumieniu przepisów k.p.c.

-

art. 401 pkt 2 k.p.c. – skarżący na skutek naruszenia przepisów prawa –

odmowy przesłuchania świadka - został pozbawiony możności działania

-

art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. - w związku z popełnieniem przestępstwa fałszywych

zeznań (art. 233 k.k.) przez geodetę Ł. W. Postępowanie karne wobec w/w

zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów, co zgodnie z art.

404 k.p.c. stanowi podstawę prawną do wznowienia postępowania.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 14 grudnia 2007 r. odrzucił skargę A.

G. podnosząc w uzasadnieniu, że została ona wniesiona z naruszeniem terminu z

art. 407 § 1 k.p.c., a ponadto nie została oparta na ustawowych podstawach.

Skarżący A. G. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił Sądowi

Okręgowemu rażące naruszenie prawa procesowego oraz wniósł o jego uchylenie

i rozpoznanie skargi o wznowienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Okręgowy prawidłowo odrzucił skargę uczestnika postępowania A. G. o

wznowienie postępowania, jako wniesioną po upływie trzymiesięcznego terminu

(art. 407 § 1 k.p.c.) . Początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie

postępowania zależy od ustawowej podstawy wznowienia, w konsekwencji ocena

zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi winna zostać

poprzedzona ustaleniem czy skarga została oparta na ustawowej podstawie.

Badając istnienie podstaw wznowienia należy mieć na względzie trafne

stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 28 października

1999 r., II UKN 174/99, (OSNP 2001, nr 4, poz. 133), że sformułowanie podstawy

wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401- 404 k.p.c. nie oznacza

oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej

uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga nie

oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu.

Jako pierwsza podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 403 § 4 k.p.c.

podnosząc, że na treść postanowienia miało wpływ postanowienie niekończące

postępowania w sprawie „w związku z brakiem merytorycznego rozpoznania

zarzutów ze skargi o wznowienie postępowania z dnia 13 czerwca 2005 r. Kodeks

postępowania cywilnego nie przewiduje takiej podstawy wznowienia. Powołany art.

403 § 4 k.p.c. dotyczy wyłącznie postanowień niekończących postępowania

w sprawie wydanych na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał

Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową

lub z ustawą, uchylonych lub zmienionych zgodnie z art. 4161 k.p.c.

Kolejna podstawa wznowienia (art. 401 pkt 2 k.p.c.) dotyczy wnioskodawców

oraz uczestników postępowania I. i B. C. Wznowienie postępowania z przyczyn

nieważności stanowi środek prawny dla obrony interesu uczestnika postępowania,

który nie miał zdolności procesowej, sądowej, nie był należycie reprezentowany,

czy też był pozbawiony możności działania. Stąd już z samej istoty tego środka

prawnego należy uznać za niedopuszczalne powołanie podstawy nieważności

przez uczestnika, którego te okoliczności nie dotyczą, a który pozostaje w sporze z

uczestnikami w stosunku do których powyższe okoliczności zachodzą. Tylko na

marginesie należy zaznaczyć, że i te okoliczności zostały wskazane przez

skarżącego błędnie. Utrata zdolności procesowej uczestnika postępowania

będącego osoba fizyczną następuje na skutek jego ubezwłasnowolnienia, co w

niniejszej sprawie nie miało miejsce. Nadto należy wskazać, że małżonkowie I. i B.

C. już przed sądem pierwszej instancji występowali w charakterze uczestników

postępowania, bowiem zostali wezwani do udziału w sprawie w tym charakterze na

mocy postanowienia sądu z dnia 25 września 2003 r. (art. 510 § 2 k.p.c.).

Kolejna podstawa powołana przez skarżącego również faktycznie nie

występuje. Skarżący podnosząc, że został pozbawiony możności działania

uzasadnił to tym, że sąd bezzasadnie oddalił

jego wniosek dowodowy. Sąd

Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę na fakt, że nie można żądać wznowienia

postępowania na tej podstawie, że sąd pominął środek dowodowy wskazany przez

stronę (uczestnika postępowania), uznając go za nieistotny dla rozstrzygnięcia

sprawy (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1999 r., II UKN

105/99, OSNP 2000, nr 19, poz. 735). Przyjmuje się natomiast, że strona zostaje

pozbawiona możności działania tylko wtedy, gdy doszło do całkowitego

pozbawienia jej możności obrony swych praw, w więc gdy znalazła się w takiej

sytuacji, która uniemożliwia, a nie tylko utrudniła lub ograniczyła popieranie przed

sądem dochodzonych żądań (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/00, OSNP 2001, nr 4, poz. 133).

W stosunku do geodety Ł. W. zostało wszczęte postępowanie w związku z

zarzutem popełnienia przestępstwa złożenia fałszywych zeznań (art. 233 k.k.) w

przedmiotowej sprawie o rozgraniczenie. Postępowanie karne wobec w/w zostało

umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów, co zgodnie z art. 404 k.p.c.

stanowi podstawę prawną do wznowienia postępowania. Stwierdzenie istnienia

ustawowej podstawy wznowienia pozwala na ocenę, czy został zachowany

wymagany przez art. 407 k.p.c. trzymiesięczny termin do wniesienia skargi. Termin

ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W

przypadku gdy podstawą wznowienia jest uzyskanie wyroku za pomocą

przestępstwa, termin ten liczy się od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o

prawomocnym wyroku skazującym lub orzeczeniu umarzającym postępowanie

karne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1975 r., I PO 23/73,

OSNC 1975, nr 10 - 11, poz. 157). Prawomocne umorzenie postępowania w

sprawie przeciwko Ł. W. nastąpiło z dniem 8.09.2005 r., o czym A.G. został

poinformowany jako strona postępowania karnego. W konsekwencji skarga

wniesiona po upływie ponad roku od zaistnienia podstawy wznowienia zasadnie

została odrzucona przez Sąd Okręgowy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.

jz