V CZ 87/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 87/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSA Maria Szulc

w sprawie z powództwa A. B.

przeciwko T. B.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 stycznia 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 lipca 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2010 r. wydanym na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powoda

wniesioną w dniu 20 lipca 2010 r. od wyroku tego Sądu z dnia 23 marca 2010 r.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07 (OSNC

2008/11/122), mającą moc zasady prawnej, uzyskane przez powoda w dniu

13 stycznia 2001 r. przed Sądem Okręgowym zwolnienie od kosztów sądowych nie

obejmuje postępowania kasacyjnego, a zatem jego pełnomocnik – adwokat

wnosząc skargę kasacyjną powinien uiścić stosowną opłatę sądową. Sąd

Apelacyjny wskazał, że wprawdzie art. 1302 § 3 k.p.c. utracił moc z dniem 1 lipca

2009 r., jednak ma zastosowanie do wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej,

bowiem zgodnie z art. 8 ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 grudnia 2008 r., przepisy tej

ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie,

a rozpoznawana sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2009 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód, zarzucając błędną

wykładnię art. 3986 § 2 w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia

5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571 – dalej: „ustawa nowelizacyjna”)

oraz niezastosowanie art. 130 § 1 lub art. 1302 § 1 i 2 k.p.c., wnosił o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 1302 § 3 k.p.c. stanowiący, że sąd odrzuca bez wezwania

o uiszczenie opłaty, między innymi skargę kasacyjną podlegającą opłacie

w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości

przedmiotu zaskarżenia, wniesioną przez adwokata lub radcę prawnego, stracił

moc z dniem 1 lipca 2009 r. w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy

nowelizacyjnej z dnia 5 grudnia 2008 r. Zgodnie z art. 8 ust.1 tej ustawy,

stanowiącym przepis przejściowy, przepisy ustawy nowelizacyjnej stosuje się do

postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, co oznacza, że do postępowań

wszczętych przed tą datą, stosuje się przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Zasadniczym problemem, który wywoływał rozbieżności w orzecznictwie

sądowym, było to, co należy rozumieć pod pojęciem „postępowanie wszczęte”

przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej, w szczególności, czy wniesienie

skargi kasacyjnej, jako środka zaskarżenia prawomocnego orzeczenia (art. 3981

§ 1 k.p.c.), jest wszczęciem nowego postępowania, w rozumieniu art. 8 ust. 1

ustawy nowelizacyjnej, czy też kontynuacją dotychczasowego postępowania,

w którym zostało wydane zaskarżone prawomocne orzeczenie. Kwestię tę

rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 czerwca

2010 r. II UZP 4/10 (Biul. SN 2010/6/18, LEX 5782430, której nadał moc zasady

prawnej. Sąd Najwyższy odwołując się charakteru postępowania kasacyjnego,

wszczynanego już po uprawomocnieniu się wyroku oraz do stanowiska zajętego

w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07

stwierdził, że postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej jest

postępowaniem nowym, odrębnym od postępowania toczącego się w sprawie,

w której zapadło zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu drugiej instancji,

a zatem wniesienie skargi kasacyjnej stanowi wszczęcie nowego postępowania

w rozumieniu art. 8 ust.1 ustawy nowelizacyjnej. Z tych względów do skargi

kasacyjnej wniesionej po dniu 1 lipca 2009 r. nie ma zastosowania uchylony z tym

dniem art. 1302 § 3 k.p.c. Rozważając, w jaki sposób można usunąć niespójność

regulacji prawnej, jaka powstała na skutek uchylenia art. 1302 § 3 k.p.c.

i pozostawienia bez zmian art.1302 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy uznał, że

najwłaściwsze jest odpowiednie zastosowanie art. 130 § 1 k.p.c. i w konsekwencji

stwierdził, że nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez adwokata lub radcę

prawnego po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 grudnia 2008 r.,

podlega odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia wzywającego do opłacenia

skargi (art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.).

Przenosząc powyższe zasady na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba

stwierdzić, że ponieważ, zgodnie z powołaną już dwukrotnie uchwałą Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07, zwolnienie powoda od opłaty

sądowej udzielone przez Sąd pierwszej instancji, nie obejmuje postępowania

kasacyjnego, powinien on uiścić opłatę sądową od skargi kasacyjnej w wysokości

stosownej do zakresu zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji (porównaj uchwałę

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2009 r. III CZP

54/09, OSNC 2010/3/34), albo złożyć wniosek o zwolnienie od tej opłaty. Z uwagi

na to, że skarga kasacyjna wniesiona w dniu 20 lipca 2010 r. przez adwokata nie

została opłacona ani nie zawiera wniosku o zwolnienie od opłaty, przewodniczący

powinien wezwać pełnomocnika powoda do opłacenia skargi kasacyjnej pod

rygorem jej odrzucenia, stosując odpowiednio art. 130 § 1 k.p.c. Dopiero

niewykonanie tego zarządzenia uzasadniałoby odrzucenie skargi kasacyjnej na

podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Ponieważ skarga kasacyjna

została odrzucona bez uprzedniego wezwania adwokata do uiszczenia stosownej

opłaty, zażalenie na postanowienie o jej odrzuceniu należało uznać za

uzasadnione, co prowadziło do uchylenie zaskarżonego postanowienia na

podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.