V CZ 87/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 87/06

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku L.K.

przy uczestnictwie J.F.

o podział majątku spółki,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 listopada 2006 r.,

zażalenia uczestniczki na postanowienie Sądu Okręgowego w B.

z dnia 21 lipca 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w B. odrzucił skargę

kasacyjną uczestniczki postępowania od postanowienia z dnia 5 kwietnia 2006 r.

oddalającego jej apelację od orzeczenia Sądu pierwszej instancji w sprawie o

podział majątku wspólnego wspólników po rozwiązaniu spółki cywilnej. Sąd

Okręgowy uznał, że skarga kasacyjna podlegała opłacie stosunkowej, o której

mowa w art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych ponieważ wniesiona została w sprawie gospodarczej, która nie została

objęta uregulowaniem przewidzianym w art. 32 ust. 1 wymienionej ustawy

o kosztach. W związku z tym, że skarga kasacyjna została opłacona kwotą 1.000,zł, która nie wyczerpuje wartości opłaty stosunkowej obliczonej od wartości

przedmiotu zaskarżenia oznaczonej na kwotę 173.109,48 złotych, podlegała ona

odrzuceniu na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.

W zażaleniu uczestniczka postępowania zarzuciła, że skarga kasacyjna

podlegała opłacie stałej w wysokości 1.000 zł na podstawie art. 41 ust. 1 w zw.

z art. 12 ustawy o kosztach sądowych, w związku z czym, wobec prawidłowego

uiszczenia w/w opłaty brak było podstaw do stosowania art. 130 2 § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z opłat przewidzianych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398), zwanej dalej, u.k.s.,

na pierwszym miejscu wymieniono opłatę stałą a w kolejności opłatę stosunkową

i podstawową (art. 11), zaś przy wartości przedmiotu sprawy nie dającej się ustalić

–opłatę tymczasową (art. 15). Redakcyjne ujęcie opłaty stałej w przepisach

ogólnych u.k.s. oraz znaczna ilość przepisów części szczegółowej u.k.s.

poświęconych tej opłacie, uprawnia do wniosku, że u.k.s. jako zasadę wprowadza

opłatę stałą. Pozostałe rodzaje opłat, przy zastosowaniu reguł ich dotyczących,

przewiduje się (z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2) w sytuacjach, w których, opłata stała

nie ma zastosowania.

W sprawach o prawa niemajątkowe opłata stała wymagana jest we

wszystkich rodzajach spraw wyczerpująco wymienionych w części szczegółowej

u.k.s. (art. 12).

W sprawach o prawa majątkowe opłata stała została przewidziana

w wypadkach wyraźnie wskazanych, które obejmują niektóre sprawy majątkowe

(art. 12 u.k.s.). W pozostałych sprawach należna jest opłata stosunkowa lub

podstawowa (art. 13 i art. 14).

W celu ustalenia rodzaju i wysokości opłaty od pisma wnoszonego w sprawie

o prawa majątkowe, w której wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia została

oznaczona, wymagane jest przede wszystkim zweryfikowanie pisma i sprawy pod

kątem przepisów u.k.s. o wysokości opłat stałych. Przepisy te nie definiują spraw

o prawa majątkowe ani ich nie wyodrębniają. Posługują się określoną systematyką,

opartą częściowo na systematyce kodeksu postępowania cywilnego, w ramach

której grupują sprawy rozpoznawane w procesie (dział 3 tytułu II u.k.s.), sprawy

rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym (dział 4), sprawy dotyczące

postępowań zabezpieczającego, egzekucyjnego oraz upadłościowego układowego

i naprawczego (działy 5,6,7) oraz sprawy różne (dział 2). W poszczególnych

działach wymienione zostały m.in. sprawy dotyczące majątkowej sfery praw

podmiotów prawa cywilnego.

Weryfikację sprawy, której dotyczy pismo wnoszone do sądu, pod kątem

wymogu opłaty stałej wypada rozpocząć od próby jej przyporządkowania jednemu

z w/w działów tytułu II u.k.s. pod kątem nazwy działu. Podział na działy według

nazwy ma charakter dychotomiczny co wyklucza przynależność badanej sprawy do

więcej niż jednego rodzaju spraw według kryterium nazwy działu. W razie

pozytywnego wyniku wymienionej próby ogranicza to dalszą weryfikację wyłącznie

do spraw szczegółowo w danym dziale wyliczonych. Wnioskowanie o należnej

opłacie stałej w takim przypadku zależne jest od tego, czy badana sprawa poddaje

się zakwalifikowaniu do jednego z rodzajów spraw szczegółowo w danym dziale

wymienionych; jeśli tak – należna jest opłata stała, jeśli nie – brak jest podstaw do

stosowania opłaty stałej. Nie ma przeszkód do podjęcia weryfikacji na podstawie

przepisów o rodzajach spraw zamieszczonych we wszystkich lub niektórych

działach tytułu II u.k.s. bez dokonania uprzedniego przyporządkowania sprawy tylko

jednemu z tych działów ze względu na jego nazwę. Niekiedy może to jednak

stwarzać pozory poddawania się badanej sprawy subsumpcji pod oznaczony rodzaj

spraw wymienionych szczegółowo w różnych działach i to ze skutkiem w postaci

wniosków z tego wynikających wzajemnie sprzecznych. Weryfikacja oparta

w pierwszym rzędzie na badaniu przynależności sprawy do jednego z działów

tytułu II u.k.s. ze względu na jego nazwę, pozwala uniknąć tego rodzaju

wątpliwości. W

każdym

razie,

zgodnie

z

systematyką

u.k.s.,

znaczenie

rozstrzygające należy przyznać podziałowi u.k.s. na działy.

Skarga kasacyjna uczestniczki postępowania została wniesiona w sprawie

o podział majątku wspólnego po rozwiązaniu spółki cywilnej. Sprawę tę prawidłowo

rozpoznał w pierwszej instancji Sąd Gospodarczy w postępowaniu nieprocesowym

na podstawie przepisów o zniesieniu współwłasności (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 15 listopada 1990 r. II CZ 169/90 – OSNCP 1992 nr 7-8,

poz. 135).

W świetle art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu

przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.) powyższa sprawa

zasługiwała na miano sprawy gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że uprawnione

było weryfikowanie tej sprawy pod kątem opłaty należnej od skargi kasacyjnej

w świetle przepisów art. 29 – 34 u.k.s.

Te przepisy dotyczą spraw rozpoznawanych w procesie (dział 3 tytułu II

u.k.s.). Tymczasem przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu

nieprocesowym, w związku z czym jej charakter gospodarczy nie miał znaczenia

dla ustalenia opłaty należnej od skargi kasacyjnej. W tym zakresie badaniu

podlegały tylko przepisy działu 4 tytułu II u.k.s., a te, w art. 41 przewidują od

wniosku o zniesienie współwłasności opłatę stałą w kwocie 1.000,- złotych. Zgodnie

z art. 18 ust. 2 taka sama opłata należna była w tym przypadku od skargi

kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca prawidłowo opłaciła skargę kasacyjną

kwotą 1.000,- złotych, w związku z czym brak było podstaw do odrzucenia skargi.

Zażalenie jako oczywiście uzasadnione podlegało uwzględnieniu ze sutkiem

w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c.).