V CZ 83/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 83/08

POSTANOWIENIE

Dnia 3 grudnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

w sprawie z wniosku M. P.

przy uczestnictwie C. P.

o podział majątku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2008 r.,

zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w J. z dnia 9

października 2008 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. Sąd Okręgowy w J. oddalił

wniosek uczestnika C. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i

odrzucił skargę kasacyjną uczestnika. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik który

reprezentował skarżącą przed sądem powszechnym wniósł o doręczenie odpisu

postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz wniosek o sporządzenie ich kserokopii,

których doręczenie miało nastąpić bezpośrednio uczestnikowi.

Odpis postanowienie wraz z uzasadnieniem pełnomocnik otrzymał w dniu

23 czerwca 2008 r., a skarga kasacyjna została złożona przez ustanowionego w tym

celu pełnomocnika w dniu 28 sierpnia 2008 r. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioski oba

zostały złożone po wcześniejszej konsultacji mocodawcy z pełnomocnikiem.

Zdaniem Sądu Okręgowego, pełnomocnik procesowy ustanowiony w sprawie

miał legitymację do wnoszenia o doręczenie postanowienia wraz z uzasadnieniem.

Samo wypowiedzenie pełnomocnictwa nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia

skargi kasacyjnej. Sąd ten uznał, odwołując się do wypowiedzi judykatury, że przyczyna

uchybienia terminu pozostaje zależna od zachowania samej strony, przy czym przez

stronę należy rozumieć także jej pełnomocnika, którego błąd procesowy obciąża stronę.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł o oddaleniu wniosku

i odrzuceniu skargi kasacyjnej

W zażaleniu uczestnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 233

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 3985 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie

materiału dowodowego i przyjęcie, że termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w

dniu 23 sierpnia 2008 r., mimo że pełnomocnik odbierając orzeczenie Sądu drugiej

instancji nie był stroną skarżącą w rozumieniu art. 398 5 § 1 k.p.c. Zdaniem skarżącego,

z uchwały Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 142/07 wynika, że pełnomocnik nie jest

uprawniony do odbierania orzeczenia, które powinno zostać doręczone samemu

uczestnikowi. Ponadto uznał, że ocena Sądu dokonującego ustaleń w związku z

wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie uwzględniała faktu, że

dotychczasowy pełnomocnik miał interes w składaniu niekorzystnych dla uczestnika

zeznań. Ostatecznie uczestnik wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu

Okręgowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne, a jego uwzględnienie sprowadzałoby się do przyjęcia

oczywiście nieprawdziwej tezy, że pełnomocnik ustanowiony w sprawie jest z samego

prawa umocowany do złożenia wniosku o doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem,

ale już nie może pism tych odebrać, gdyż nie jest stroną w postępowaniu ze skargi

kasacyjnej. Nie ma żadnych

wątpliwości, że choć doręczenie orzeczenia z

uzasadnieniem stronie skarżącej otwiera termin do wniesienia skargi kasacyjnej (art.

3985 k.p.c.), to jednak nie jest ono czynnością dokonywaną przed Sądem Najwyższym.

Nie można wnosić, że czynność Sądu odwoławczego jest czynnością podejmowaną

przed Sądem Najwyższym, o czym mowa w art. 871 k.p.c.

W powoływanej uchwale z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07 (OSNC 2008,

nr 11, poz. 122) Sąd Najwyższy stwierdził, że samo uprawomocnienie się orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie nie stanowi przeszkody, aby ustanowiony w niej

pełnomocnik podejmował skutecznie działania związane z fazami postępowania,

poprzedzającymi uprawomocnienie się orzeczenia kończącego postępowanie jako

całość.

Dopuszczalne,

mieszczące

się

z mocy

samego

prawa

w

zakresie

pełnomocnictwa procesowego, jest zatem dokonywanie czynności przez umocowanego

w sprawie pełnomocnika - w sensie czasowym – już po uprawomocnieniu się orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie, ale – w sensie merytorycznym - dotyczących

wcześniejszych jego faz. Przykładowo, pełnomocnik może w ramach umocowania

określonego w art. 91 k.p.c. złożyć już po prawomocnym zakończeniu sprawy wniosek o

wydanie odpisu wcześniej wydanego orzeczenia, wniosek o sporządzenie i doręczenie

uzasadnienia albo wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej

itp.

Z wypowiedzi tej nie można wyprowadzać wniosku, że pełnomocnik taki może

złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia, ale już nie można mu go

doręczać, czy że może złożyć wniosek o przywrócenie terminu, ale żadnych czynności

związanych z tym wnioskiem dokonywać nie może. Jest oczywistym, że skoro

pełnomocnik jest uprawniony do żądania pewnego zachowania od sądu, to jest on

adresatem czynności sądu stanowiącej skutek tej aktywności pełnomocnika. Raz

jeszcze należy podkreślić, że szukając odpowiedzi należy mieć na uwadze łącznie

regulacje zawarte w art. 91 k.p.c. i 871 k.p.c. Skoro więc brak było podstaw do przyjęcia,

że

wraz

ze

złożeniem

wniosku

o

doręczenie

orzeczenia

z

uzasadnieniem

pełnomocnictwo wygasło, należało uznać, że doręczenie odbyło się zgodnie z art. 133 §

3 k.p.c. Podkreślić należy, że przepis ten nie daje swobody sądowi co do adresata

doręczeń, a wniosek strony, która ustanowiła pełnomocnika, o doręczanie pism

procesowych wyłącznie jej lub zarówno jej jak i pełnomocnikowi jest procesowo

bezskuteczny (por. orz. SN z 14 grudnia 1972 r., III CRN 324/72, PUG 1973, nr 8–9, s.

262). Co więcej, nawet gdyby w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd doręczył

odpis postanowienia z uzasadnieniem zarówno stronie jak i jej pełnomocnikowi, to

termin wyznaczony datą doręczenia biegnie od doręczenia dokonanego pełnomocnikowi

(orz. SN z 23 listopada 1982r., IV PZP 3/81 , OSNCP 1982, nr 2–3, poz. 24).

Za trafne i mające zastosowanie w niniejszej sprawie należy też uznać

wypowiedzi, że naganne zachowanie strony polegające na późnym złożeniu wniosku o

ustanowienie pełnomocnika jest uznawane za zawinione i tym samym nie dające

podstawy do przywrócenia terminu. (por. postanowienie SN z 1 października 1999 r., II

CKN 869/98, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2004 r., I CZ

37/04, nie publ.). Uwagi należy też odnieść do opóźnienia strony w wyznaczeniu

pełnomocnika z wyboru.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w związku

z art. 39814 k.p.c. postanowił jak w sentencji.