V CZ 82/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 82/07

POSTANOWIENIE

Dnia 4 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z powództwa J. P.

przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu Nr [...] w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 października 2007 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt [...],

1. oddala zażalenie;

2. nie

obciąża powoda kosztami postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 8 maja 2007 r. odrzucił apelację

powoda J. P. od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 22 stycznia 2007 r. W

uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podkreślił, że apelacja podlega odrzuceniu, bowiem

nie została należycie opłacona. W dniu 10 kwietnia 2007 r. powód, zwolniony od

kosztów sądowych w całości i reprezentowany przez adwokata, wniósł apelację od

wyroku Sądu Okręgowego w O., nie uiszczając opłaty sądowej z tego tytułu. Sąd

Apelacyjny podkreślił, że strona, której sąd przyznał całkowite zwolnienie od

kosztów sądowych, ma obowiązek uiścić opłatę podstawową, o której mowa w art.

14 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.

U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), od wszystkich pism podlegających opłacie, chyba że

przepis szczególny stanowi inaczej. Artykuł 1302 k.p.c. reguluje skutki wniesienia

przez profesjonalnego pełnomocnika pisma podlegającego opłacie stałej lub

stosunkowej, które nie zostało należycie opłacone. W świetle art. 130 2 § 3 k.p.c.

apelacja taka powinna ulec odrzuceniu. Skoro jednak Sąd I instancji nie uczynił

tego, Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 373 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik powoda

zarzucił naruszenie art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych oraz art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123) przez błędne

zastosowanie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia

14 grudnia 2006 r. zamiast jej przepisów w obecnym brzmieniu, nadanym przez

wymienioną ustawę, bądź przepisów działu II tytułu V księgi pierwszej części

pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu sprzed wejścia w życie

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych. W uzasadnieniu

podkreślił w szczególności, że ustawa z dnia 14 grudnia 2006 r. przewiduje

wprawdzie stosowanie ustawy w brzmieniu przez nią nadanym do postępowań

wszczętych do dnia 10 marca 2007 r., a do spraw wszczętych przed tym dniem

stosowanie przepisów dotychczasowych, jednakże w okolicznościach niniejszej

sprawy przepisami dotychczasowymi są przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.; dalej: u.k.s.c.),

w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia

2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U.

z 2007 r. Nr 21, poz. 123; dalej: ustawa nowelizująca), tj. przed dniem 10 marca

2007 r., przewidywał pobieranie przez sąd opłaty podstawowej także od

podlegających opłacie pism, w tym apelacji, wnoszonych przez stronę zwolnioną od

kosztów sądowych, chyba że ustawa stanowiła inaczej. Przepis ten został uchylony

przez art. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej. W okolicznościach niniejszej sprawy

wymaga zatem rozważenia, czy Sąd Apelacyjny powinien zastosować, jak twierdzi

pełnomocnik powoda, zamiast art. 14 ust. 2 u.k.s.c. w pierwotnym brzmieniu,

przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu

obowiązującym od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej albo przepisy

obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych, tj. przed dniem 2 marca 2006 r.

Artykuł

ustawy

nowelizującej

przewiduje

stosowanie

przepisów

dotychczasowych do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

W języku potocznym przymiotnik „dotychczasowy” oznacza „dotychczas istniejący”,

„poprzedzający chwilę obecną”. Zgodnie z wykładnią językową tego przepisu,

zawierającego

normę

z

zakresu

prawa

międzyczasowego

prywatnego

(intertemporalnego), pod pojęciem „przepisów dotychczasowych” należy zatem

rozumieć

przepisy

poprzednio

obowiązujące,

mianowicie

przepisy

ustawy

o kosztach cywilnych w sprawach cywilnych w brzmieniu sprzed wejścia w życie

ustawy nowelizującej. Tak też rozważane pojęcie, którym często posługują się

normy prawa międzyczasowego prywatnego, jest powszechnie rozumiane

w orzecznictwie

i

w

piśmiennictwie.

Przykładowo

Trybunał

Konstytucyjny

w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99 (OTK 2001 r., nr 1,

poz. 5) podkreślił, że normy międzyczasowe (intertemporalne) rozgraniczają

czasowy zakres stosowania kolejno obowiązujących przepisów przez wskazanie,

który z nich należy zastosować w danej sytuacji.

Należy w związku z tym odrzucić twierdzenie pełnomocnika powoda, że

w okolicznościach niniejszej sprawy art. 2 ustawy nowelizującej nie przewiduje

właściwości przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

w brzmieniu dotychczasowym, ale odsyła do przepisów obowiązujących przed

wejściem w życie tej ustawy, ponieważ w okresie ich obowiązywania zostało

wszczęte postępowanie w sprawie. Odesłanie dalsze jest zasadniczo dopuszczalne

w prawie międzyczasowym prywatnym (podobnie jak w prawie międzynarodowym

prywatnym – art. 4 § 2 p.p.m.), ale tylko wtedy, gdy wynika to wyraźnie z normy

intertemporalnej, zamieszczonej w ustawie dotychczasowej. Do „przepisów

dotychczasowych” w rozumieniu art. 2 ustawy nowelizującej należy art. 149 ust. 1

u.k.s.c., który przewiduje stosowanie dotychczasowych przepisów o kosztach

sądowych w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, do czasu

zakończenia

postępowania

w

danej

instancji.

W

postanowieniu

z

dnia

25 października 2006 r., III CZP 73/06 (niepubl.) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że

zakończenie postępowania w danej instancji, w rozumieniu art. 149 ust. 1 u.k.s.c.,

następuje

z

chwilą

wydania

orzeczenia

kończącego

(merytorycznie

lub

niemerytorycznie) postępowanie w sprawie w danej instancji. W niniejszej sprawie

wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany dnia 22 stycznia 2007 r., a apelacja

została wniesiona dnia 10 kwietnia 2007 r. Zapewne z zestawienia tych dat miałby

wynikać, choć pełnomocnik nie wyjaśnił tego w uzasadnieniu zażalenia,

alternatywny pogląd o stosowaniu przepisów ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych w zmienionym brzmieniu. Oznaczałoby to swoiste odesłanie

zwrotne przez ustawę w dotychczasowym brzmieniu (ustawę dawną) do ustawy

w zmienionym brzmieniu (ustawę nową). Należy w związku z tym podkreślić, że

prawo międzyczasowe prywatne, w odróżnieniu od prawa międzynarodowego

prywatnego (art. 4 § 1 p.p.m.), nie tylko nie przewiduje, ale wręcz nie dopuszcza

odesłania zwrotnego. Takie odesłanie następowałoby bowiem wbrew wyraźnej

dyspozycji normy intertemporalnej zamieszczonej w nowej ustawie, która, jak

w sytuacji określonej w art. 2 ustawy nowelizującej, przewiduje stosowanie

przepisów dotychczasowych. W wypadku zaś ewentualnej kolizji między normami

intertemporalnymi ustawy nowej i ustawy dawnej trzeba przyznać pierwszeństwo

tym pierwszym, zgodnie z regułą lex posterior derogat legi priori.

Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 2 i 3 k.p.c.

(eb)