V CZ 81/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 81/08

POSTANOWIENIE

Dnia 28 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi A. K. i M. K.

o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa D. R.

przeciwko Gminie R., A. K. i M. K.

o zadośćuczynienie i rentę wyrównawczą po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w

Izbie Cywilnej w dniu 28 listopada 2008 r.,

zażalenia skarżących A. K. i M. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 19

września 2008 r., sygn. akt V ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 9 października 2003

r. wobec stwierdzenia, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie.

Pozwani wnieśli zażalenie od tego postanowienia żądając jego wznowienia

i zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa a także o zasądzenie

kosztów procesu. Podstawę wznowienia stanowiła opinia Wojskowego Instytutu

Technicznego Uzbrojenia w Z. wydana na zamówienie pozwanych stwierdzająca, że

praktycznie niemożliwe było zaistnienie stwierdzonego uszczerbku na zdrowiu powódki

w

wyniku

uderzenia

poszkodowanej

przez element

pirotechnicznego

ładunku

widowiskowego, użytego podczas pokazu wykonanego przez pozwanych w dniu 11

listopada 1998 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania wskazuje podstawę restytucyjną wymienioną

w art. 403 § 2 k.p.c. W uzasadnieniu jej pozwani wywodzili, że opinia wydana w

postępowaniu zakończonym prawomocnie, przez biegłego z zakresu minerstwa i

pirotechniki nie mogła stanowić podstawy ustaleń faktycznych wydanego wyroku ze

względu na brak przygotowania zawodowego biegłego. Wymagań kompetencyjnych nie

spełniała również opinia biegłego z zakresu okulistyki wypowiadającego się w

przedmiocie przyczyny urazu gałki ocznej.

Skarżący dopiero po wydaniu wyroku prawomocnego dowiedzieli się o istnieniu

Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia, a w toku procesu wiedzy takiej nie

mieli, mimo podejmowanych poszukiwań. Dostateczne wiadomości o istnieniu Instytutu

uzyskali w dniu 14 czerwca 2005 r. z pisma Ministerstwa Obrony Narodowej i na

podstawie tej informacji zwrócili się o wydanie opinii. Dołączona do skargi opinia

stwierdza, że opinię wydano na podstawie zlecenia pozwanego, tj. pisma z dnia 26

lutego 2008 r.

Moc dowodowa opinii dołączonej do skargi może być oceniana dopiero w razie

wznowienia postępowania. Dopóki wyrok Sądu Apelacyjnego istnieje w znaczeniu

prawnym i jest prawomocny, obowiązuje wszystkie sądy (art. 365 § 1 k.p.c.), dlatego

sąd właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania bada wpierw, czy

skarga jest oparta na właściwej podstawie i została wniesiona w terminie.

Odnośnie do tych kwestii należy potwierdzić prawidłowość oceny dokonanej

przez Sąd Apelacyjny. Uzasadnienie skargi przedstawione przez pozwanych nie

wyjaśnia, dlaczego skarżący nie mogli skorzystać w toku procesu z żądania wydania

opinii przez ten lub inny instytut zajmujący się konstrukcją i dynamiką ładunków

zawierających materiały wybuchowe, jeżeli mieli uzasadnione zarzuty do wartości lub

rzetelności

opinii

sporządzonej

przez

biegłego

powołanego

w postępowaniu

rozpoznawczym. Wojskowy Instytut w Z. istnieje od czasów przedwojennych i ustalenie

jego istnienia oraz możliwości uzyskania opinii nie wiązało się z istotnymi trudnościami,

poza wysłaniem kilku pism. Nie sposób przyjąć, że pozwani zajmujący się

organizowaniem pokazów przy użyciu materiałów łatwopalnych i wybuchowych nie

wiedzieli w jakich działach gospodarki lub administracji mieszczą się jednostki

organizacyjne korzystające z wiedzy z tej dziedziny (wojsko, policja, górnictwo, straż

pożarna). Nie ma też wątpliwości, że sąd w postępowaniu cywilnym ma szeroki zakres

uprawnień co do wyboru osoby biegłego lub jednostki organizacyjnej.

Nieskorzystanie

przez

stronę

procesu

z

uprawnienia

do

podważania

merytorycznej wartości opinii nie może być uznany za brak możliwości z wykorzystania

istniejącego środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Przesłanki tej nie

należy utożsamiać z możliwością uzyskania opinii korzystnej dla strony. Wyjaśnianie w

procesie zjawisk wymagających wiedzy specjalnej wiąże się niejednokrotnie z

uzyskiwaniem opinii sprzecznych, zwłaszcza wówczas, gdy chodzi o rekonstrukcję

zdarzeń o przebiegu gwałtownym, takim jak wybuchy pozwalające miotać ładunki na

wysokość kilkunastu lub kilkudziesięciu metrów, podlegających wpływom wielu

czynników fizycznych i chemicznych. W takich przypadkach ustalanie podstawy

faktycznej należy ostatecznie do sądu orzekającego (art. 233 § 1 k.p.c.), a wykrycie

możliwości uzyskania opinii odmiennej od przyjętej za podstawę orzeczenia z reguły nie

uzasadnia

żądania

wznowienia

postępowania.

W

przeciwnym

razie

każde

rozstrzygnięcie spornych okoliczności faktycznych przy wykorzystaniu opinii biegłego

byłoby tymczasowe.

Wiadomo, że oceny skomplikowanych zjawisk podlegają zmianom związanym z

rozwojem wiedzy w danej dziedzinie. W takich wypadkach odmienna opinia uzyskana

po uprawomocnieniu się wyroku może stanowić podstawę restytucyjną, jednak w

rozpoznawanej sprawie przypadek taki nie zachodzi, ponieważ skarga o wznowienie ani

treść dołączonej opinii nie daje podstawy do przyjęcia, że po zakończeniu sprawy

prawomocnym wyrokiem nastąpił rozwój wiedzy nt. zjawisk związanych z odpalaniem

ładunków widowiskowych dezawuujący opinię złożoną w toku postępowania. Dlatego

skarga o wznowienie oparta została na wykryciu korzystnego dla pozwanych środka

dowodowego, który jednak w tamtym postępowaniu mógł być wykorzystany, dlatego

skarga o wznowienie w rzeczywistości nie jest oparta na ustawowej podstawie, a Sąd

Apelacyjny odrzucając ją nie naruszył art. 410 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn zażalenie

podlega oddaleniu na podstawie art. 3941 § 2 i 3 w związku z art. 39814 k.p.c.