V CZ 79/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 79/06

POSTANOWIENIE

Dnia 15 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J.J.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu ZOZ Szpitalowi […]

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 listopada 2006 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 11 lipca 2006 r.,

oddala zażalenie i nie obciąża powoda kosztami postępowania

zażaleniowego na rzecz pozwanego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił wniesioną w dniu

27 marca 2006 r. apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 lutego

2006 r.

W jego uzasadnieniu wskazał, na bezprzedmiotowość zawartego w apelacji

wniosku o zwolnienie od kosztów, z uwagi na uzyskanie takiego zwolnienia przez

powoda na mocy postanowienia z dnia 20 sierpnia 2003 r. W tej sytuacji, zgodnie

z art. 14 ust. 2 i art. 100 § 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 – dalej uksc) powód, jako strona

zwolniona przez sąd w całości od kosztów sądowych, działając przez pełnomocnika

w osobie adwokata, zobowiązany był uiścić opłatę podstawową od apelacji

w przewidzianym ustawowo terminie. Podlegająca opłacie w wysokości stałej

w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. apelacja powoda, od której nie została uiszczona

opłata podstawowa podlegała więc odrzuceniu.

W zażaleniu powód zarzucił błędną wykładnię art. 130 2 § 3 k.p.c. przez

przyjęcie, że pojęcie opłata w wysokości stałej obejmuje także opłatę podstawową,

a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie i odrzucenie apelacji. Odwołał się

do treści art. 11 uksc, który wymienia trzy kategorie opłat tj.: opłatę stałą,

stosunkową i podstawową, podczas gdy art. 130 2 § 3 k.p.c. sankcjonuje

odrzuceniem środka zaskarżenia tylko nieuiszczenie dwóch z nich i nie wymienia

opłaty podstawowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zakończenie postępowania w danej instancji w rozumieniu art. 149 ust. 1

uksc następuje z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie

w instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2006 r.

III CZP 73/06, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2006 r. III CZP

74/06 dotychczas nie publ). Do wniesionej przez powoda po dniu 2 marca 2006 r.

apelacji od wyroku Sądu Okręgowego mają więc zastosowanie przepisy uksc,

a także przepisy wykonawcze do niej, oraz znowelizowane przepisy k.p.c.

regulujące bezpośrednio problematykę kosztów sądowych (w tym art. 1302).

Powód, który uzyskał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, jest stroną

zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd w rozumieniu art. 14 ust. 2 i art. 100

ust. 2 uksc, którą obciąża obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji.

Na tym tle zasadnicze znaczenie w sprawie ma rozstrzygnięcie wątpliwości

odnośnie do wykładni art. 1302 § 3 dotyczącej zakresu ustanowionej tam sankcji

odrzucenia środka odwoławczego lub środka zaskarżenia.

Przepis ten (tak jak § 1 tego artykułu) operuje, obok pojęcia „opłaty

w wysokości stosunkowej”, pojęciem „opłaty w wysokości stałej”, której nie

wymienia art. 11 uksc zawierający wyczerpujące wyliczenie opłat występujących na

gruncie tej ustawy. Posłużenie się przez ustawodawcę w tym samym akcie

prawnym dla określenia tych samych opłat innymi pojęciami, raz to w uksc

pojęciem opłaty stałej, zaś w k.p.c. pojęciem opłaty w wysokości stałej, z punktu

widzenia reguł prawidłowej legislacji, budzić musi istotne wątpliwości co do tego,

że rzeczywiście chodzi tu o synonimy, a więc różne nazwy o tym samym

znaczeniu, zatem w obu przypadkach chodzi o opłatę stałą.

Zważyć przy tym trzeba, że opłata podstawowa wynosi 30 zł (art. 14 ust. 3

uksc), a więc jej wysokość jest stała. Na gruncie art. 11 uksc nie stanowi ona

jednak opłaty stałej, natomiast mieści się, obok opłaty stałej, w szerszej pojęciowo

kategorii „opłat w wysokości stałej” (art. 1302 § 3).

Trafnie też zwraca uwagę Sąd Apelacyjny , iż za taką wykładnią art. 1302 § 3

k.p.c. przemawiają istotne argumenty celowościowe. Celem wprowadzonych zmian

legislacyjnych w zakresie kosztów sądowych było usprawnienie i przyspieszenie

postępowania

sądowego

w

szczególności

toczącego

się

z

udziałem

profesjonalnych pełnomocników. W tym kontekście trudno uznać za racjonalne

i celowe rozwiązanie wyłączające obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez

profesjonalnego pełnomocnika, wnoszącego środek zaskarżenia w imieniu strony,

której sąd przyznał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i nakładające na sąd

(przewodniczącego) obowiązek wezwania pełnomocnika do jej uiszczenia, gdy

równocześnie obowiązek taki obciążą pełnomocnika w przypadku trudniejszej

w stosowaniu opłaty stosunkowej, czy też ułamkowej opłaty stałej (art.19 uksc).

Względy te prowadzą do sformułowania tezy, iż adwokat wnoszący apelację

w imieniu strony,

całkowicie zwolnionej przez sąd od kosztów sądowych ma

obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej. Prawnie skuteczne jest uiszczenie tej

opłaty przed upływem terminu do w niesienia apelacji (uchwała SN z 25 września

1970, III CZP 58/70, OSNC1971, nr 9, poz. 146). Sąd odrzuca bez wezwania do

uiszczenia opłaty apelację wniesioną przez adwokata w imieniu strony całkowicie

zwolnionej od kosztów sądowych, od której nie uiszczono opłaty podstawowej

(tak również SN w postanowieniu z 30 maja 2006 r., I CZ 23/06 nie publ).

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c.) oraz na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążył powoda

kosztami postępowania zażaleniowego na rzecz pozwanego.

jz