V CZ 75/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 75/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku H. B.

przy uczestnictwie R. B. i Z. B.

o podział majątku i dział spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia uczestnika postępowania R. B. na orzeczenie o kosztach, zawarte w

punkcie II postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 14 października 2011 r.,

zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądza

od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika R. B. kwotę 1200 zł

(jeden

tysiąc

dwieście)

tytułem

kosztów

postępowania

apelacyjnego oraz kwotę 167 zł (sto sześćdziesiąt siedem)

tytułem kosztów postępowania zażaleniowego, a w pozostałej

części zażalenie oddala.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił

apelację wnioskodawczyni oraz

ustalił, że uczestnicy postępowania ponoszą

koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. Za

adekwatną w tej sprawie Sąd uznał zasadę określoną w art. 520 § 1 k.p.c.,

powołując na poparcie swojego stanowiska pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz.

88, że w tzw. sprawach działowych nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3

k.p.c. sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału masy

majątkowej, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski w

tym względzie składają. Wobec tego wniesienie apelacji od orzeczenia sądu

pierwszej instancji o podziale majątku wspólnego przez jednego uczestnika, nie

stwarza sprzeczności jego interesów z interesem innego uczestnika, akceptującego

ten podział oraz nie uzasadnia obciążenia skarżącego kosztami postępowania

apelacyjnego.

W zażaleniu uczestnik postępowania R. B. zarzucił kwestionowanemu

postanowieniu naruszenie art. 520 § 2 k.p.c. przez odmowę przyznania mu kosztów

postępowania apelacyjnego, chociaż wnioskodawczyni i uczestnik w różnym

stopniu

są

zainteresowani

wynikiem

postępowania.

Domagał

się

zmiany

postanowienia i zasądzenia na jego rzecz kwoty 3600 zł tytułem kosztów

postępowania apelacyjnego, ewentualnie uchylenia go i przekazania sprawy

Sądowi Okręgowemu. Podniósł, że wartością przedmiotu sporu w postępowaniu

apelacyjnym była wartość masy spadkowej podlegającej podziałowi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie należało uznać za częściowo uzasadnione. W art. 520 k.p.c.

uregulowane zostały zasady orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego.

Podstawowa reguła objęta art. 520 § 1 k.p.c. przewiduje, że każdy uczestnik ponosi

koszty związane ze swym udziałem w sprawie i nie obciążają go koszty

pozostałych uczestników. Jeśli natomiast uczestnicy są w różnym stopniu

zainteresowani wynikiem sprawy albo ich interesy są sprzeczne, to przy

sprzeczności interesów zastosowanie znajduje art. 520 § 2 lub art. 520 § 3 k.p.c.

Powołane przez Sąd Okręgowy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 listopada 2010 r., III CZ 46/10 odnosi się do orzekania o kosztach

postępowania w razie sprzeczności interesów uczestników, która była podstawą

zastosowania art. 520 § 3 k.p.c.

W rozpoznawanej sprawie nie było jednak

sprzeczności interesów uczestników, a zatem orzeczenie o kosztach postępowania

powinno mieć podstawę w art. 520 § 2 k.p.c., ponieważ uczestnicy w różnym

stopniu byli zainteresowani wynikiem sprawy, z uwagi na różnice w wielkości

udziałów w dzielonej masie majątkowej. Stosownie do treści tego przepisu

obowiązek zwrotu kosztów postępowania może być stosunkowo rozdzielony lub

nałożony w całości na jednego uczestnika. Koszty postępowania apelacyjnego

wywołane zostały przez wnioskodawczynię i jej apelacja w całości została

oddalona. W tej sytuacji były podstawy do nałożenia na nią w całości obowiązku

ponoszenia kosztów postępowania apelacyjnego, a tym samym zwrotu kosztów

uczestnikowi postępowania, który zgłosił żądanie ich zasądzenia. Zgodnie z art. 98

§ 3 w związku z art. 99 k.p.c. celowe koszty obrony uczestnika postępowania

obejmują wynagrodzenie jego pełnomocnika, którego wysokość określona została

w § 7 pkt 6 i § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i obejmuje stawkę

obliczoną na podstawie § 6 od wartości udziału w dzielonym majątku wspólnym

i zarazem majątku spadkowym. Wnioskodawczyni wskazała w apelacji jako

wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 120000 zł, której prawidłowość określenia

nie została zakwestionowana ani przez Sąd ani przez uczestnika postępowania,

a zatem nie podlegała również badaniu w postępowaniu zażaleniowym. Wobec

tego ta kwota stanowiła podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania

apelacyjnego.

Rozmiar

celowych

kosztów

skarżącego

obejmuje

zatem

wynagrodzenie jego pełnomocnika w wysokości 1200 zł, stosownie do wartości

jego udziału w dzielonym majątku i etapu postępowania (§ 6 pkt 5 w związku z § 12

ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia). Żądanie zasądzenia wyższej sumy nie

znajduje uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie, a w pozostałej części oddalił je

jako bezzasadne (art. 39814

w związku z art.

3941 § 3

k.p.c. Orzeczenie

o kosztach postępowania zażaleniowego oparte zostało na podstawie art. 520 § 2

k.p.c. i § 6 pkt 2 w związku z § 12 ust. 2 wymienionego rozporządzenia.

es