V CZ 75/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 75/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska

i Gospodarki Wodnej w K.

przeciwko E. S.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 kwietnia 2012 r.,

zażalenia strony pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 3 wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 27 stycznia 2011 r.,

uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi

rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem zamieszczonym w punkcie trzecim sentencji wyroku z dnia

27 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od powoda na rzecz pozwanego

30 000 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego i apelacyjnego. Orzekając o

kosztach zarówno postępowania kasacyjnego, jak i ponownego rozpoznania

sprawy w drugiej instancji, Sąd przyjął, że powód w części dotyczącej żądania

zasądzenia odsetek wygrał sprawę w około 2/3, a pozwany – w około 1/3.

Wskazana przez pozwanego wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła bowiem

3 442 809 zł, a wartość oddalonego roszczenia z tytułu odsetek – 1 051 710 zł.

Mając zatem na względzie „powyższe proporcje i sumę kosztów poniesionych

przez strony w postępowaniu kasacyjnym i ponownym postępowaniu w drugiej

instancji, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. zasądził od

powoda na rzecz pozwanego kwotę 30 000 zł”.

W

zażaleniu

pełnomocnik

pozwanego

zakwestionował

prawidłowość

rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu i wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia albo o jego „uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że art. 100 k.p.c. nie

wymaga arytmetycznie dokładnego rozdzielania kosztów procesu według stosunku

uwzględnionej części powództwa do oddalonej. ale stawia na słuszność jako

zasadnicze

kryterium

rozłożenia

kosztów procesu

(por. orzeczenia

Sądu

Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1950 r., C 290/52, OSN 1953, nr 4, poz. 99, z dnia

11 stycznia 1961 r., 4 CZ 143/60, OSPiKA 1961, nr 11, poz. 317 i z dnia 21 lutego

2002 r., I PKN 932/00, OSNP 2004, nr 4, poz. 63). Wyrażono jednak także pogląd,

że stosunkowe rozdzielenie kosztów procesu dotyczy ich całości, co oznacza

przyjęcie za podstawę obliczeń sumy należności obu stron, ustalonych stosownie

do zasad podanych w art. 98 § 2 i 3 k.p.c. (oraz art. 99 w wypadkach tam

wskazanych); sumę dzieli się proporcjonalnie do stosunku, w jakim strony

utrzymały się ze swoimi roszczeniami lub obroną, otrzymując w wyniku kwoty

stanowiące ich udziały w całości kosztów. Jeżeli poniesione przez stronę koszty

przewyższają obciążający ją udział, zasądzeniu na jej rzecz podlega różnica

(por. postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 31 stycznia 1991 r., II CZ 255/90,

OSP 1991, nr 11-12, s. 530).

Uzasadniając zaskarżone postanowienie, Sąd nie wskazał, jaką z metod

stosunkowego rozdzielenia kosztów zastosował i nie wyjaśnił, w jaki sposób została

wyliczona zasądzona od powoda na rzecz pozwanej kwota tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego i apelacyjnego. W tej sytuacji nie można odeprzeć

zarzutu skarżącej, że została ona ustalona wadliwie, zwłaszcza w świetle

przedstawionych w zażaleniu wyliczeń, z których wynika, że tylko należne

pozwanej koszty postępowania kasacyjnego, przyjmując ustaloną przez Sąd relację

uwzględnionej części powództwa do oddalonej, wynoszą 35 733,33 zł.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut skarżącej, że w sprawie zachodzi

podstawa do zwrotu opłaty od skargi kasacyjnej na podstawie art. 79 ust. 1 lit. e

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst

jedn.: Dz. U z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.; dalej – „u.k.s.c.”). Przesłanką zwrotu

tej opłaty jest uwzględnienie skargi kasacyjnej z powodu oczywistego naruszenia

prawa i wyraźne stwierdzenie tego kwalifikowanego naruszenia prawa przez Sąd

Najwyższy. Tymczasem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn.

akt V CSK 461/09, uwzględniającym skargę kasacyjną pozwanej „E.” SA, nie

stwierdził wspomnianego kwalifikowanego naruszenia prawa.

Błędne jest też przekonanie skarżącej, że nie ma podstaw do zastosowania

przyjętego przez Sąd stosunkowego rozdzielenia kosztów do rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ Sąd Najwyższy przytoczonym

wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. uwzględnił skargę kasacyjną w całości. Uszło

uwagi skarżącej, że w orzecznictwie zostało wyjaśnione, że ocena, czy i w jakim

stopniu strona wygrała lub przegrała sprawę powinna być dokonywana przez

porównanie roszczeń dochodzonych z ostatecznie uwzględnionymi, a nie przez

porównanie wyników postępowania w poszczególnych instancjach (por. orzeczenia

Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 1965 r. I CZ 80/65,OSNC 1966, nr 3, poz. 47

i z dnia 31 sierpnia 1979 r., IV PZ 34/79, PiŻ 1980, nr 3).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2

w związku 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.).

db