V CZ 74/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 74/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa S. S.

przeciwko M. S.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach postępowania, zawarte w wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 lutego 2011 r.,

uchyla orzeczenie o kosztach procesu zamieszczone

w punkcie czwartym wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 3 lutego

2011 r. i sprawę w tym zakresie przekazuje temu Sądowi do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny, w następstwie apelacji

obu stron, uwzględnił częściowo apelację powoda oddalając ją w części pozostałej

oraz oddalił w całości apelację pozwanej. Orzekając o kosztach procesu stron za

instancję apelacyjną i kasacyjną zniósł je wzajemnie na podstawie art. 100 k.p.c.

W zażaleniu powód zakwestionował orzeczenie o kosztach procesu

zamieszczone w punkcie czwartym wyroku. Twierdził mianowicie, że orzeczenie te

narusza przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c., ponieważ została

uwzględniona w całości jego skarga kasacyjna, a na etapie postępowania

apelacyjnego uległ tylko co nieznacznych części swoich żądań.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na

jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony

(art. 98 § 1 k.p.c.). Z tego przepisu wynika, że sąd obowiązany jest do weryfikacji

przedstawionych (poniesionych) przez strony kosztów pod względem ich celowości

i wysokości.

Jeżeli dochodzi do częściowego tylko uwzględnienia żądań powoda, co ma

miejsce w rozpoznawanej sprawie, sąd ma więcej możliwości, ponieważ może

koszty wzajemnie znieść, stosunkowo rozdzielić albo obciążyć kosztami tylko jedną

stronę (art. 100 k.p.c.). Decyzja sądu musi być wówczas poprzedzona ustaleniem

stopnia wygrania (przegrania) sprawy przez strony oraz rozmiaru poniesionych

przez nich kosztów. O stopniu wygrania (przegrania) sprawy decyduje porównanie

roszczeń dochodzonych z roszczeniami finalnie uwzględnionymi, a nie przez

porównanie wyników sprawy w poszczególnych instancjach (zob. orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 12 sierpnia 1965 r., I CZ 80/65, OSNCP 1965, nr 3, poz. 47

oraz z dnia 10 października 2007 r., II PZ 36/07, OSNP 2008, nr 21-22, poz. 319).

Zasady słuszności sprzeciwiają się ponadto wzajemnemu zniesieniu kosztów na

podstawie art. 100 k.p.c. w razie istnienia znacznej różnicy kosztów poniesionych

przez każdą ze stron oraz różnicy w kosztach, które każda ze stron powinna

ponieść wskutek ostatecznego wyniku procesu (orzeczenia Sądu Najwyższego

z dnia 28 lutego 1985 r., II CZ 21/85 oraz z dnia 10 maja 1985 r., II CZ 56/86,

niepubl.).

Zaskarżone orzeczenie o kosztach nie zawiera w uzasadnieniu tych

koniecznych ustaleń i rozważań, przez co – z naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c. –

uniemożliwia

jego

kontrolę

instancyjną. Należało

w konsekwencji uchylić

zaskarżone orzeczenia celem ponownego rozpoznania sprawy w tym zakresie

(art. 39815 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

md