V CZ 74/07 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 12 grudnia 2007 r., V CZ 74/07

Na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie zwrotu opłaty

sądowej nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.

Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz

Sędzia SN Marian Kocon

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "F." S.A. w K. przeciwko "V.-P.H.",

spółce z o.o. w Z.G., Iwonie D. i Wiesławowi D. o zapłatę, po rozpoznaniu na

posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 grudnia 2007 r. zażalenia strony

pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 lutego

2007 r.

odrzucił zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 września 2006 r. Sąd Najwyższy odrzucił skargę

kasacyjną pozwanych. Pozwani wnieśli o zwrot uiszczonej opłaty kasacyjnej, ale

Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 27 lutego 2007 r. oddalił ich

wniosek.

Pozwani złożyli – na podstawie art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. – zażalenie na

powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany. Twierdzili, że przysługuje im

zwrot trzech czwartych części uiszczonej opłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sądowe postępowanie cywilne ma charakter dwuinstancyjny, a Sąd

Najwyższy rozpoznaje – w ograniczonym zakresie – środki odwoławcze od

prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji. Z tej przyczyny postanowienia sądu

drugiej instancji o charakterze procesowym podlegają zaskarżeniu w drodze

zażalenia do Sądu Najwyższego tylko w sytuacjach wyraźnie przewidzianych w

ustawie, określonych kazuistycznie w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Powołany przez

pozwanych art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. nie ma tu zastosowania, gdyż statuuje tylko

dopuszczalność zażalenia do sądu drugiej instancji.

Zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego nie jest orzeczeniem

wymienionym w art. 3941 § 1 k.p.c., ani postanowieniem kończącym postępowanie

w sprawie (art. 3941 § 2 k.p.c.), zatem nie przysługuje od niego środek odwoławczy.

Zażalenie pozwanych, jako niedopuszczalne, podlega w konsekwencji odrzuceniu

(art. 373 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3, art. 39821 i art. 397 § 2 k.p.c.).

W wyroku z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (Dz.U. z 2007 r. Nr 61, poz. 418)

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 39818 § 2 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym

do czasu jego uchylenia, w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie

postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych po raz pierwszy przez

sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 Konstytucji.

Wyrok ten rozstrzygnął o zgodności z Konstytucją treści normatywnej konkretnego

przepisu, tj. art. 39818 § 2 k.p.c., nie mógł więc wywrzeć skutku w stosunku do art.

3941 § 2 k.p.c., nawet zawierającego normę tożsamą z normą objętą sentencją

wyroku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2007 r., IV

CZ 28/07, nie publ., oraz uzasadnienia wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia

19 października 1998 r., SK 3/98, OTK Zb.Urz. 1998, nr 5, poz. 69, oraz z dnia 9

listopada 2005 r., P 11/05, OTK-A Zb.Urz. 2005, nr 10, poz. 113).

Artykuł 3941 § 2 k.p.c. wyłącza również dopuszczalność zaskarżenia do Sądu

Najwyższego orzeczenia w przedmiocie zwrotu opłaty sądowej. Tej problematyki

nie dotyczy jednak wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK

3/05, odnosi się bowiem wyłącznie do kosztów procesu (art. 98-110 k.p.c.).

Problematyka kosztów sądowych została natomiast unormowana w osobnej

ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.

Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej: "u.k.s.c."). Odrębność kosztów sądowych polega

przede wszystkim na tym, że mają one charakter publicznoprawny i taki jest

charakter relacji między stroną a Skarbem Państwa w postępowaniu sądowym.

Czynności związane ze zwrotem opłaty (art. 79, 80 i 99 u.k.s.c.) są czynnościami

wykonawczymi, powierzonymi sądowi (art. 80 ust. 2 u.k.s.c.), przewodniczącemu

oraz referendarzowi sądowemu (art. 82 u.k.s.c.). Jeżeli wniosek strony o zwrot

opłaty rozstrzygnie referendarz sądowy, to na jego zarządzenie przysługuje skarga

do sądu, który orzeka jak sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o

zażaleniu (art. 39823 k.p.c.).

Z przedstawionych przyczyn jest oczywiste, że na postanowienie sądu drugiej

instancji w przedmiocie zwrotu opłaty sądowej nie przysługuje zażalenie do Sądu

Najwyższego.