V CZ 70/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 70/10

POSTANOWIENIE

Dnia 27 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSA Jan Kremer

w sprawie z powództwa Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w R.

przeciwko Stanisławowi C., Marii W., Wioletcie T., Bernardzie S. i Danucie D.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 października 2010 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 maja 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

powódki - pozwanej wzajemnie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w R. od

rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym wyroku Sądu Okręgowego z 4

marca 2010 r. W ocenie tego Sądu apelacja w tej części jest niedopuszczalna, gdyż

powódka – pozwana wzajemnie nie ma interesu w jego zaskarżeniu (gravamen).

Powódka domagała się bowiem zmiany orzeczenia co do punktu pierwszego przez

zastąpienie wskazanej tam kwoty 58.020 złotych, za jaką zobowiązano pozwanych

do przeniesienia własności nieruchomości położonej w R. – działki nr 37/2, o

powierzchni 0,1846 ha zabudowanej budynkami gospodarczymi - kwotą 32.300

złotych. W ocenie Sądu Apelacyjnego z treści czynności dokonanych przez

powódkę - pozwaną wzajemnie w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji

wynika

rozszerzenie

powództwa

głównego

w

zakresie

zmierzającym

do

zobowiązania pozwanych do przeniesienia na powódkę własności także części

nieruchomości pozwanych, na której znajduje się wykorzystywana przez powódkę

stodoła wraz z przylegającym do niej gruntem. Powódka – pozwana wzajemna

wycofała także wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i wskazała, że

własność gruntu zajętego pod suszarnię ma być przeniesienia za kwotę 25.720

złotych, a działka wraz z posadowioną na niej stodołą za kwotę 32.300 złotych.

Skoro zaś w zaskarżonym apelacją punkcie pierwszym wyroku Sądu Okręgowego

uwzględniono w całości powództwo główne, to apelację powódki od tego

rozstrzygnięcia należało odrzucić.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła powódka – pozwana

wzajemnie

zaskarżając

go

w

całości,

zarzucając

naruszenie

przepisów

postępowania: art. 187 § 1 k.p.c. oraz art. 373 k.p.c. w zw. z art. 385 i 386 k.p.c.

Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Interes prawny w zaskarżeniu wyroku nie jest pojęciem ustawowym, gdyż

przepisy procedury cywilnej, w części określającej wymagania formalne apelacji,

nie przewidują konieczności istnienia po stronie apelującej interesu prawnego

w zaskarżeniu wyroku. W judykaturze jednak przyjmuje się konieczność jego

istnienia

jako

przesłanki

o pokrzywdzenie

strony

środka

treścią

odwoławczego

orzeczenia

(gravamen).

wynikające

z

Chodzi

różnicy

tu

między

zgłoszonym przez nią żądaniem, a końcowym rozstrzygnięciem. O tym, czy interes

taki istnieje, przesądza uzyskanie bądź nieuzyskanie przez stronę zaspokojenia jej

sfery materialnoprawnej, realizowanej w procesie sądowym (zob. orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 16 grudnia 1971 r., III CZP 79/71, OSNC 1972, nr 6, poz. 101

oraz dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 66).

Nie kwestionując stanowiska Sądu Apelacyjnego co do możliwości badania

istnienia interesu prawnego do wniesienia apelacji, nie można jednak uznać

za prawidłowej oceny tego Sądu, że po stronie powódki – pozwanej wzajemnie

brak jest takiego interesu. Sąd Apelacyjny błędnie bowiem przyjął, że w trakcie

postępowania przed Sądem pierwszej instancji doszło do rozszerzenia powództwa

głównego o treść żądania zgłoszonego przez pozwanych w powództwie

wzajemnym. Z analizy akt sprawy wynika, że pozwani wnieśli powództwo

wzajemne, w którym domagali się przeniesienia własności na powódkę – pozwaną

wzajemnie większej części ich nieruchomości niż domagała się w pozwie powódka.

Tego powództwa wzajemnego pozwani – powodowie wzajemnie nie cofnęli,

a powódka – pozwana wzajemnie przez fakt uznania powództwa wzajemnego nie

rozszerzyła

swojego

wzajemnego

nie

żądania

jest

zawartego

bowiem

w

czynnością,

pozwie.

Uznanie

powództwa

którą

równocześnie

można

zakwalifikować jako rozszerzenie powództwa głównego. W punkcie pierwszym

zaskarżonego apelacją wyroku Sądu Okręgowego zobowiązano pozwanych do

przeniesienia

na

rzecz

powódki

własności

nieruchomości

stanowiącej

wyodrębnioną działkę geodezyjną przy uwzględnieniu żądań zawartych w pozwie,

jak i pozwie wzajemnym. Bez znaczenia jest okoliczność, że w treści

rozstrzygnięcia posłużono się jedynie pojęciami: powód i pozwani a pominięto

określenie: powodowie wzajemni i pozwana wzajemnie. W zakresie powództwa

wzajemnego

powódka

–

pozwana

wzajemnie

przegrała

więc

sprawę.

Ma więc interes prawny (gravamen) w zaskarżeniu tego orzeczenia. Dla oceny

istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia apelacją bez znaczenia

pozostaje okoliczność, że uwzględnienie - w tym przypadku powództwa

wzajemnego – nastąpiło, nie przesądzając czy tak faktycznie było, na skutek

uznania przez pozwaną wzajemnie tego powództwa. Jest to bowiem okoliczność,

która

może

mieć

znaczenia

jedynie

dla

merytorycznego

rozstrzygnięcia

o zasadności wniesionej apelacji, a w konsekwencji nie może być przesłanką

uzasadniającą jej odrzucenie. W tych okolicznościach odrzucenie apelacji powódki

– pozwanej wzajemnie naruszało art. 373 k.p.c.

Uwzględniając powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.