V CZ 67/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 67/08

POSTANOWIENIE

Dnia 23 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa J. S.

przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w C.

zastąpionemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, Gminie C. i Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych w W.

o zapłatę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 października 2008

r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 27 maja 2008 r., sygn.

akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

apelację powoda J. S. w części dotyczącej zaskarżenia wyroku oddalającego

powództwo o zapłatę uznając, że mimo wezwania do usunięcia braków formalnych

apelacji, nie jest możliwe ustalenie, jaki jest zakres zaskarżenia w zakresie żądań o

zapłatę. W

zażaleniu powód wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia,

zarzucając, że wniesiona przez niego apelacja spełniała wymagania formalne. Zarzucił

ponadto nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami

ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W powództwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Naczelnikowi

Drugiego Urzędu Skarbowego w C., Gminie C. i Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w

C. powód domagał się zapłaty żądanych należności z różnych tytułów, zaś w trakcie

postępowania

pierwszoinstancyjnego

kilkakrotnie

modyfikował

żądania

pozwu.

Ostatecznie sprecyzował powództwo w ten sposób, że wniósł o zasądzenie od

pozwanego Skarbu Państwa Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. kwoty

500.000 zł tytułem zadośćuczynienia, od pozwanej Gminy Miasta C. kwoty 199.000 zł

z tego samego tytułu oraz kwoty 1 zł od dopozwanego Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych w C. Ponadto powód domagał się solidarnie od pozwanych zapłaty kwoty

111.876 zł tytułem odszkodowania za spowodowanie jego niezdolności do pracy i

zmniejszenie się widoków na przyszłość. Powód żądał również zasądzenia kwoty

100.000

zł

tytułem

zadośćuczynienia

za

naruszenie

jego

dóbr

osobistych.

Równocześnie powód zgłosił roszczenie o ustalenie niepodzielnego charakteru

nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 27 września 2007 r. Sąd Okręgowy w C. oddalił powództwo –

pkt 1, oraz orzekł o kosztach postępowania - pkt 2. W przedmiotowej sprawie

wątpliwości powstały wokół prawidłowości określenia zakresu zaskarżenia. Należy

zwrócić uwagę, że w apelacji z dnia 27 listopada 2007 r. powód wprawdzie wniósł o

„zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie pierwszym, który dotyczy oddalenia mojego

powództwa”, co mogłoby wskazywać na wolę zaskarżenia orzeczenia w całości. Z

drugiej jednak strony wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia)określono na kwotę

215.876 zł, co świadczyłoby o jedynie częściowym zaskarżeniu orzeczenia.

Wobec tej sprzeczności, mając na względzie dokonywane wcześniej modyfikacje

żądań powoda odnośnie do poszczególnych pozwanych, należy uznać za prawidłowe

wezwanie powoda przez Sąd Apelacyjny do sprecyzowania zakresu zaskarżenia.

Zarządzeniem z dnia 29 lutego 2008 r. Sąd zobowiązał powoda pod rygorem odrzucenia

apelacji do podania: „1. czy powód zaskarża jedynie wyrok w części obejmującej

oddalenie powództwa o zapłatę, a jeżeli tak, to w odniesieniu do jakich roszczeń

zgłoszonych przed Sądem I instancji i do których pozwanych (należy podać wartość

przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego z pozwanych; 2. czy przedmiotem

zaskarżenia objęte jest także oddalenie powództwa, a jeżeli tak, to w stosunku do

których pozwanych i jaka jest wartość przedmiotu zaskarżenia w tym zakresie (należy

podać wartość interesu majątkowego dotyczącego żądania o ustalenie;”. Mimo tak

precyzyjnej treści wezwania do usunięcia braków, powód, pismem z dnia 7 marca

2008 r., stwierdził jedynie, iż „zaskarżam wyrok w I instancji co do powództwa o zapłatę

i ustalenie.

Od

zadośćuczynienia,

ZUS

a

oczekuję

od

symbolicznej

pozostałych

złotówki

pozwanych

–

odszkodowania

solidarnie

reszty

lub

kwoty

odszkodowania lub zadośćuczynienia (...)”. Ponadto jako wartość przedmiotu sporu

(zaskarżenia) wskazano kwotę 702.000 zł.

Sprecyzowanie zakresu zaskarżenia należy do elementów konstrukcyjnych

apelacji (art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c.). Od wnoszącego środek odwoławczy wymagane jest

jednoznaczne określenie, czy skarży orzeczenie, w całości czy w części. W razie

częściowego zaskarżenia niezbędne jest jego dokładne sprecyzowanie. Precyzyjne

określenie tego elementu apelacji wiążę się z zakresem kognicji sądu odwoławczego,

który nie może orzekać o tym, co nie było przedmiotem żądania (zaskarżenia).

Wniesiona

konstrukcyjnym.

przez

powoda

Sformułowanie,

apelacja

że

powód

dotknięta

oczekuje

jest

istotnym

brakiem

„odszkodowania

lub

zadośćuczynienia” nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, które z wydanych

rozstrzygnięć powód uważa za nietrafne i oczekuje ich skorygowania. Należy podkreślić,

że występująca po stronie pozwanej wielopodmiotowość wymagała jednoznacznego

sprecyzowania wysokości roszczeń w odniesieniu do każdego konkretnego podmiotu.

Mając ponadto na względzie różnorodność zgłaszanych żądań powoda niemożliwe

okazało się precyzyjne ustalenie zakresu zaskarżenia kwestionowanego orzeczenia.

Tym większe wątpliwości powstały w związku z dokonywaniem przez powoda

modyfikacji wartości przedmiotu zaskarżenia, do których w żaden sposób się nie

ustosunkował on, zarówno w apelacji, jak również w piśmie z dnia 7 marca 2008 r.

Dopiero w przedmiotowym zażaleniu powód sprecyzował, że w apelacji określenie

wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 215.976 zł (w rzeczywistości w apelacji

podano kwotę 215.876 zł) oznaczało „ograniczenie roszczenia do kwot: 115.976 zł

tytułem odszkodowania za spowodowanie niezdolności powoda do pracy i zmniejszenie

się jego widoków powodzenia na przyszłość oraz 100.000 zł tytułem odszkodowania”.

Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że powód nie usunął w sposób prawidłowy braku

apelacji, polegającego na nieprecyzyjnym określeniu zakresu zaskarżenia. Należy w

pełni zgodzić się ze stwierdzeniem, iż Sąd Apelacyjny nie może dokonywać wyboru, w

jakim zakresie powód kwestionuje wyrok Sądu pierwszej instancji. Sąd może

rozpoznawać sprawę jedynie w takim zakresie, w którym nastąpiło zaskarżenie wyroku

przez stronę. Obowiązkiem sadu jest natomiast dążenie do wyjaśnienia wszelkich

wątpliwości związanych z tym zagadnieniem, czemu służyło wystosowanie wezwania do

usunięcia dostrzeżonego braku.

Nieodrzucenie apelacji na posiedzeniu niejawnym z przyczyn wymienionych w

art. 373 k.p.c. nie wyłącza jej późniejszego odrzucenia, mimo wyznaczenia rozprawy.

Dopuszczalność środka zaskarżenia oceniana jest w każdym stadium rozpoznawania

sprawy, w składzie sądu stosownym do etapu, na jakim rozpoznawana jest sprawa (por.

postanowienie SN z dnia 20 listopada 2006 r., I PZ 16/06, OSNP 2007, Nr 21-22, poz.

321). Zarzut odnoszący się do nieważności postępowania nie jest trafny. Postanowienie

o częściowym odrzuceniu apelacji wydane zostało przez sąd w składzie, w którym w

dniu 27 maja 2008 r. odbyła się rozprawa.

Z powyższych względów odrzucenie apelacji w części zaskarżającej wyrok Sądu

Okręgowego w C. w zakresie oddalającym powództwo o zapłatę należy uznać za

prawidłowe. Niemożność nadania sprawie biegu w skutek niesprecyzowania zakresu

zaskarżenia wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy w tym zakresie.

Na marginesie należy zauważyć, że rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego nie można

uznać za przejaw zbytniego formalizmu procesowego, o czym świadczy uznanie

argumentacji powoda za wystarczającą w zakresie usunięcia braku odnośnie do części

oddalającej powództwo o ustalenie.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 39814 w zw. z art.

39410 § 3 k.p.c.).