V CZ 65/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 65/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Wojciecha G.

przeciwko Okręgowej Izbie Radców Prawnych

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 września 2011 r.,

zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku

Sądu Okręgowego

z dnia 22 lutego 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powoda na rzecz strony

pozwanej kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r. oddalił apelację powoda,

dochodzącego odszkodowania za szkodę wyrządzoną odmową wpisu na listę

radców prawnych, i zasądził od powoda na rzecz pozwanej Okręgowej Izby

Radców Prawnych kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego.

Powód w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania

apelacyjnego zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie przy wydaniu tego

postanowienia art. 98 § 3 w związku z art. 99 k.p.c. Według powoda, radca prawny

działający

w

imieniu

strony

pozwanej

w

postępowaniu

apelacyjnym

w rzeczywistości nie był jej pełnomocnikiem procesowym, ponieważ nie został

umocowany przez upoważniony do tego organ. Z przedłożonego w postępowaniu

dokumentu wynika, że pełnomocnictwo zostało udzielone przez Radę Okręgowej

Izby Radców Prawnych, a podpis na nim złożył dziekan tej rady, według zaś

właściwych przepisów rada ta nie była umocowana do udzielenia pełnomocnictwa,

a gdyby nawet była, nie mógłby w tym zakresie działać sam dziekan, ponieważ

rady okręgowych izb radców prawnych są ciałami kolegialnymi, dziekan zaś – w

myśl postanowienia właściwego regulaminu - jedynie „kieruje pracami rady oraz

reprezentuje radę na zewnątrz”. Zgodnie z art. 60 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982

r. o radcach prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm. – dalej:

„u.r.p.”), pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania okręgowej izby radców

prawnych powinno zostać udzielone przez Krajową Radę Radców Prawnych.

Przepis ten stanowi, że do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych

należy „reprezentowanie samorządu wobec sądów, organów państwowych i

samorządowych, instytucji i organizacji”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Okręgowe

izby

radców

prawnych

są

jednostkami

organizacyjnymi

samorządu zawodowego radców prawnych wyposażonymi w osobowość prawną

(art. 5 u.r.p.), działającymi zatem przez swoje organy w sposób przewidziany

w ustawie i w opartym na niej statucie (art. 38 k.c.). Według art. 42 ust. 1 u.r.p.,

organami samorządu zawodowego radców prawnych są: Krajowy Zjazd Radców

Prawnych, Krajowa Rada Radców Prawnych, Wyższa Komisja Rewizyjna, Wyższy

Sąd Dyscyplinarny, zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych, rada

okręgowej izby radców prawnych, okręgowa komisja rewizyjna i okręgowy sąd

dyscyplinarny. W związku z tym, że samorząd zawodowy radców prawnych jako

taki nie ma osobowości prawnej, a mają ją – będące jednostkami organizacyjnymi

tego samorządu – okręgowe izby radców prawnych i Krajowa Izba Radców

Prawnych (art. 5 u.r.p.), w art. 42 ust. 1 u.r.p. chodzi w istocie o organy tych

jednostek. Nie budzi przy tym wątpliwości, które z nich są organami okręgowych izb

radców prawnych, a które organami Krajowej Izby Radców Prawnych; wynika to

jednoznacznie z ich nazw. Niewątpliwie więc Krajowa Rada Radców Prawnych nie

jest organem okręgowych izb radców prawnych, lecz organem Krajowej Izby

Radców Prawnych, dlatego, wbrew twierdzeniom powoda, nie może ona

oczywiście być uznana za organ umocowany do udzielenia pełnomocnictwa

procesowego do reprezentowania okręgowych izb radców prawnych.

Zgodnie z art. 52 u.r.p., rada okręgowej izby radców prawnych kieruje

działalnością okręgowej izby radców prawnych (ust. 1), w szczególności do zakresu

jej działania należy: reprezentowanie interesów zawodowych członków okręgowej

izby radców prawnych, doskonalenie zawodowe radców prawnych, nadzór nad

należytym

wykonywaniem

radcowskich,

występowanie

zawodu

do

przez

organów

radców

prawnych

rejestrowych

lub

i

aplikantów

ewidencyjnych

z wnioskiem o wszczęcie postępowania o wykreślenie z rejestru lub ewidencji

podmiotu prowadzącego postępowania o wykreślenie z rejestru lub ewidencji

podmiotu prowadzącego działalność w zakresie pomocy prawnej niezgodnie

z przepisami niniejszej ustawy (ust. 3), a jej organem wykonawczym jest

prezydium, które stanowią dziekan, wicedziekani, sekretarz, skarbnik i członkowie

(ust. 2). Rada okręgowej izby radców prawnych, podobnie jak i inne organy

jednostek samorządu zawodowego

radców prawnych,

podejmuje

uchwały

w obecności co najmniej połowy swych członków (art. 45 u.r.p.). W art. 60 pkt 8

u.r.p. Krajowa Rada Radców Prawnych została upoważniona do uchwalenia

regulaminu działalności samorządu i jego organów, mającego status statutu,

o którym mowa w art. 38 k.c. Paragraf 21 Regulaminu działalności samorządu

i jego organów uchwalony przez Krajową Radę Radców Prawnych w dniu

26 września 2008 r. i później przez nią zmieniany, stanowiący załącznik do uchwały

nr 9 /VIII/2010 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 grudnia

2010 r. w sprawie

ogłoszenia

tekstu jednolitego

Regulaminu

działalności

samorządu i jego organów (dalej: „regulamin”), stanowi m.in., że dziekan

reprezentuje radę okręgowej izby radców prawnych na zewnątrz, a z mocy jego

upoważnienia – wicedziekan.

Zawarte w art. 52 u.r.p. upoważnienie rady okręgowej izby radców prawnych

do kierowania działalnością okręgowej izby radców prawnych obejmuje - podobne

do kompetencji, którą art. 201 § 1 k.s.h. przyznaje zarządowi spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością, a art. 368 § 1 k.s.h. – zarządowi spółki akcyjnej - umocowanie

do prowadzenia spraw okręgowej izby radców prawnych w zakresie stosunków

wewnętrznych

oraz

do

jej

reprezentowania

w

stosunkach

zewnętrznych.

Bez organu o takiej kompetencji nie byłoby możliwe, łączące się z posiadaniem

osobowości prawnej i tym samym zdolności prawnej oraz zdolności do czynności

prawnych, uczestnictwo okręgowych izb radców prawnych w obrocie prawnym,

a nie

ma

żadnych

podstaw

do

przypisania

wspomnianej

kompetencji

któremukolwiek z pozostałych organów okręgowych izb radców prawnych.

W sferze wewnętrznej, tj. w zakresie, w którym chodzi o prowadzenie spraw

okręgowej izby radców prawnych, decyzja rady okręgowej izby radców prawnych

co do udzielenia pełnomocnictwa procesowego powinna mieć postać uchwały,

spełniającej wymagania dotyczące kworum (art. 45 u.r.p.) i większości potrzebnej

do jej podjęcia (§ 3 pkt 1 regulaminu). Samo natomiast - mieszczące się w sferze

zewnętrznej, czyli reprezentacji - udzielenie pełnomocnictwa procesowego do

działania w imieniu okręgowej izby radców prawnych może być, zgodnie z § 21

regulaminu, udzielone już przez samego dziekana, a z jego upoważnienia – przez

wicedziekana. To przyjęte w regulaminie rozwiązanie harmonizuje z art. 52 ust. 2

u.r.p., uznającym prezydium rady okręgowej izby radców prawnych, którego

członkami są dziekan i wicedziekani, za organ wykonawczy rady okręgowej izby

radców prawnych.

W konsekwencji zażalenie powoda okazało się bezzasadne; dlatego Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił je,

a o kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnął zgodnie z art. 98 i 108 § 1

w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 2 i § 12 ust. 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego

z urzędu.

jz