V CZ 63/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 63/16 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc (przewodniczący)‎SSN Iwona Koper (sprawozdawca)‎SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa M. Sp. z o.o. w K.‎przeciwko Skarbowi Państwa-Prokuraturze Apelacyjnej w (…)‎o wydanie rzeczy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 października 2016 r.,‎zażalenia strony powodowej M. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie i zasądza od strony powodowej M. Sp. z o.o. w K. na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. Sąd Apelacyjny w (…) odrzucił skargę kasacyjną powoda M. sp. z o.o. z siedzibą w K. z powodu jej nieopłacenia w następstwie oddalenia - jako bezzasadnego - wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odpis postanowienia o oddaleniu wniosku powoda o zwolnienie od kosztów postępowania kasacyjnego został doręczony pełnomocnikowi w dniu 23 maja 2016 r., zatem termin do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie 30 maja 2016 r.W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Wniósł również o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 16 maja 2016 r. w zakresie oddalenia jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym. Skarżący zarzucił naruszenie art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (u.k.s.c.) przez oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, podczas gdy - w ocenie powodowej spółki - wniosek powinien być uwzględniony.W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zwolnienie od kosztów sądowych stanowiące w istocie formę kredytowania przez Skarb Państwa wydatków obciążających z tego tytułu stronę ma charakter wyjątkowy.

Zgodnie z art. 103 u.k.s.c. osoba prawna może uzyskać zwolnienie jedynie wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych. Jak podkreśla się orzecznictwie osoba taka, jeżeli nosi się z zamiarem wytoczenia powództwa powinna się do tego odpowiednio przygotować pod względem finansowym. Przedsiębiorca, który przewiduje konieczność wystąpienia na drogę sądową powinien, planując wydatki związane z działalnością gospodarczą, uwzględnić potrzebę posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu, traktując je równoważnie z innymi obowiązkami finansowymi (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2013 r., IV CZ 144/12, nie publ. i z dnia 28 maja 2013 r.

V CZ 2/13, nie publ.).Sąd Apelacyjny oddalił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym uznając, że uzasadniające go twierdzenie o braku środków na uiszczenie kosztów nie zostało wykazane. Ocenił, że w świetle przedłożonych do wniosku dokumentów i doświadczenia życiowego fakty podane we wniosku nie polegają na prawdzie.Stanowisko to należy podzielić, wobec nie przedłożenia przez powoda dokumentów dających podstawę do uznania, że w chwili wniesienia skargi kasacyjnej nie miał środków na pokrycie kosztów postępowania kasacyjnego i w okresie trwania dotychczasowego postępowania w sprawie nie miał możliwości zgromadzenia środków na ten cel.

Dokumenty (bilans i rachunek zysków) stwierdzają stan rzeczy istniejący na rok przed wniesieniem skargi kasacyjnej, nie zawierają wskazania podmiotu, którego dotyczą (raporty kasowe) i są niekompletne (brak deklaracji dotyczącej przychodów spółki w 2015 r., wyciągi bankowe dotyczą tylko jednego z deklarowanych kąt). W konsekwencji dokumenty te nie są zdatne i wystarczające do wykazania decydującego - zdaniem skarżącego - dla uzyskania zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej, faktu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej ze stratą, która jest wynikiem braku przychodów, a nie kalkulacji wydatków na poziomie przewyższającym przychody.Brak jest tym samym podstaw do podważenia zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną, od której nie została uiszczona należna opłata.Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c., oddalił zażalenie oraz stosownie do art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj