V CZ 63/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 63/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa S. F.

przeciwko K. F.

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2012 r.,

zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 7 marca 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w punkcie 2 wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 7 marca 2012 r., zasądzona została od powoda na rzecz

pozwanej

kwota

2070

zł

tytułem

kosztów

postępowania

apelacyjnego.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie tych kosztów oparte zostało na zasadzie

odpowiedzialności za wynik sprawy. Ponadto Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie

zachodziły szczególnie uzasadnione wypadki, które mogłyby wskazywać na

nieobciążanie powoda tymi kosztami, stosownie do art. 102 k.p.c.

Powód w zażaleniu zarzucił obrazę art. 102 k.p.c. przez zasądzenie od niego

na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego mimo istnienia okoliczności,

które jednoznacznie wskazują na to, że jego sytuacja materialna nie zezwala na

wykonanie tego orzeczenia. Domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia

i nieobciążanie go kosztami procesu za obie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne. Przyczyny usprawiedliwiające ubieganie się przez

stronę o zwolnienie od kosztów sądowych nie są wystarczające do zastosowania

wyjątku od zasady podstawowej, określonej w art. 98 § 1 k.p.c., że strona

przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić wygrywającemu przeciwnikowi

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Nieobciążanie

kosztami strony przegrywającej lub zasądzenie od niej tylko części kosztów na

podstawie art. 102 k.p.c. wymaga zaistnienia w sprawie „wypadku szczególnie

uzasadnionego”, niezależnego od podstaw przyznania jej zwolnienia od kosztów

sądowych. Stwierdzenie, czy zachodzi taki wypadek powierzone zostało sądowi,

który ocenia, czy ujawnione w sprawie okoliczności uprawniają do zastosowania

tego

przepisu.

Ugruntowane

zostało

w

orzecznictwie

zapatrywanie,

że

kwalifikowanie tych okoliczności do przesłanek z art. 102 k.p.c. ma charakter

dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu sądu, wynikającym z jego

przekonania i w zasadzie nie podlega kontroli instancyjnej, jeśli nie jest rażąco

niesprawiedliwe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK

292/06; postanowienia z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07; z dnia 27 stycznia

2010 r., II CZ 88/09; z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09; z dnia 26 stycznia

2012 r., III CZ 10/12; z dnia 23 maja 2012 r., III CZ 25/12; z dnia 15 marca 2012 r.,

I CZ 10/22, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny dokonał

wymaganej analizy, której konsekwencją było uznanie, że nie ma podstaw do

odstępstwa od zasady odpowiedzialności za wynik sporu. Podniesione w zażaleniu

argumenty, poza akcentowaniem trudnej sytuacji majątkowej powoda, nie powołują

żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za tym, że w sprawie miał

miejsce wypadek szczególnie uzasadniony, jak też że obciążenie go kosztami

postępowania apelacyjnego było rażąco niezgodne z zasadami współżycia

społecznego. Kwestia trudności w wykonaniu obowiązku zapłaty zasądzonych

kosztów postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygania o tych kosztach

odpowiednio do wyniku sprawy.

Nie mógł odnieść spodziewanego rezultatu wniosek zażalenia dotyczący

kosztów procesu za pierwszą instancję, skoro orzeczenia w tym względzie nie

zawiera kwestionowane postanowienie, jak też nie było i nie mogło być objęte

zakresem zaskarżenia.

Z powyższych względów pozbawione uzasadnionych podstaw zażalenie

należało oddalić w oparciu o art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.