V CZ 62/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 62/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z wniosku J. O.

przy uczestnictwie H. W., Z. W. i P. K.

o zniesienie współwłasności nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia uczestnika postępowania P. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 28 października 2011 r. w części dotyczącej odrzucenia apelacji (punkt 1

sentencji postanowienia)

1) oddala zażalenie,

2) zasądza od P. K. na rzecz J. O. kwotę 900, - (dziewięćset) zł

tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w

postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 28 października 2011 r. odrzucił

apelację uczestnika postępowania P. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w S.

z dnia 2 lutego 2011 r. w zakresie żądania rozliczenia nakładów, sprostował

powyższe postanowienie w części dotyczącej oznaczenia nieruchomości będącej

przedmiotem zniesienia współwłasności, oddalił apelację uczestnika postępowania

P. K. w pozostałym zakresie.

Uzasadniając stanowisko w przedmiocie odrzucenia apelacji Sąd wskazał,

że żądanie rozliczenia nakładów (kosztów remontów), jakkolwiek poniesionych

przez córki uczestnika postępowania J. B. i M. K., zostało zgłoszone przez

pełnomocnika uczestnika postępowania w jego imieniu na rozprawie w dniu 19

stycznia 2011 r. i w tym dniu Sąd na rozprawie wydał postanowienie o oddaleniu

wskazanego

wniosku.

Postanowienie

powyższe

nie

zostało

zaskarżone.

Postanowienie kończące postępowanie w sprawie, wydane w dniu 2 lutego 2011 r.,

nie zawiera rozstrzygnięcia w zakresie żądania rozliczenia nakładów.

Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone przez uczestnika postępowania P.

K.:

- skargą kasacyjną w zakresie oddalającym apelację. Sąd Najwyższy

postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r . odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania,

- zażaleniem w zakresie odrzucającym apelację.

Zażalenie zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 373 k.p.c.

w zw. z art. 351 § 1 k.p.c., art. 13 § 2 i art. 618 § 3 k.p.c. mające istotny wpływ na

wynik sprawy poprzez przyjęcie, że brak w sentencji postanowienia sądu pierwszej

instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie rozliczenia nakładów uzasadnia odrzucenie

apelacji w tym zakresie, jako środka odwoławczego dotyczącego przedmiotu

nieobjętego rozstrzygnięciem.

Wnioskodawczyni J. O. wniosła o odrzucenie zażalenia względnie jego

oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył:

W

toku

postępowania

w

tzw.

sprawach

działowych

(o

zniesienie

współwłasności, dział spadku, podział majątku wspólnego) dopuszczalne jest

wydawanie na zasadach ogólnych postanowień częściowych, jeżeli zostają

spełnione przesłanki wskazane w art. 317 § 1 w zw. z art. art. 13 § 2 k.p.c., tj. do

rozstrzygnięcia nadaje się tylko część żądania lub niektóre z żądań wniosku

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1983 r., III CRN 129/83,

OSNC 1984, nr 5, poz. 75, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia

2010 r., III CSK 178/09, niepubl.). Jedynym ograniczeniem jest aby przedmiotem

takiego postanowienia częściowego było rozstrzygnięcie całkowite odnoszące się

do danego żądania, tj. w wypadku pozytywnego rozstrzygnięcia o przyznaniu

określonego składnika majątkowego równoległe orzeczenie o rozliczeniach z tego

tytułu obejmujących należne spłaty lub dopłatach (por. uchwałę Sądu Najwyższego

z dnia 8 czerwca 1977 r., III CZP 40/77, OSNCP z 1978r., nr 2, poz. 24, uchwałę

Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1984 r., III CZP 72/83, OSNC 1984, nr 7,

poz. 83). Postanowienie częściowe ma charakter samoistny, co oznacza że

podlega samodzielnemu zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Takiego charakteru

procesowego wskazanego orzeczenia nie zmienia ani pominięcie w jego

oznaczeniu zwrotu „częściowe”, ani wydanie na rozprawie. Postanowienie

częściowe może mieć również charakter negatywny i obejmować swoją treścią

oddalenie wniosku w części. Wydanie takiego orzeczenia jest szczególnie

pożądane w odniesieniu do wniosków i dodatkowych rozstrzygnięć z tytułu

wzajemnych roszczeń współwłaścicieli przewidzianych w art. 618 § 1 k.p.c. ze

względów ekonomii procesowej, gdyż zapobiec może prowadzeniu zbędnego

postępowania dowodowego. Uczestnikom postępowania dostateczną ochronę praw

zapewnia możliwość wywiedzenia środka odwoławczego.

Prawomocne postanowienie częściowe, jako orzekające co do istoty sprawy

wiąże Sąd oraz strony postępowania i gdy jego treść obejmuje oddalenie wniosku

może być zmienione bądź uchylone jedynie w razie zmiany okoliczności sprawy

(art. 523 k.p.c.). Oznacza to, że niedopuszczalne jest ponowne orzekanie co do

kwestii objętych jego treścią w postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie

bez zgłoszenia wniosku o zmianę orzeczenia.

Biorąc powyższe

pod

rozwagę

wskazać należy,

że

postanowienie

o oddaleniu wniosku uczestnika postępowania P. K. o rozliczenie nakładów,

wydane na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. miało charakter postanowienia

częściowego, a uczestnik postępowania nie złożył wniosku o zmianę tego

orzeczenia.

W tym stanie rzeczy postanowienie powyższe kończyło postępowanie

w zakresie żądania rozliczenia nakładów i zbędne jest odnoszenie się do, spornej

w orzecznictwie

i

doktrynie,

i dopuszczalności

samodzielnego

kwestii

istnienia

zaskarżania

substratu

zaskarżenia

postanowienia

kończącego

postępowanie, w którym nie zamieszczono dodatkowych rozstrzygnięć dotyczących

wzajemnych roszczeń przewidzianych w art. 618 k.p.c. Z tych względów zarzuty

naruszenia art. 373 k.p.c. w zw. z art. 351 § 1 k.p.c., art. 13 § 2 i art. 618 § 3 k.p.c.

nie mogły być skuteczną podstawą zaskarżenia.

Zwrócić

współwłasności

ponadto

należy

wszystkie

spory

uwagę,

mogą

że

być

w

postępowaniu

rozstrzygane

o zniesienie

tylko

między

współwłaścicielami, a nie między nimi a osobami trzecimi.

Z powołanych przyczyn zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu

(art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

O zwrocie kosztów postępowania odwoławczego poniesionych przez

wnioskodawczynię od uczestnika postępowania P. K., przyjmując że interesy jej i

uczestnika postepowania są sprzeczne, orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 391§ 1 k.p.c. w zw. z art.

13 § 2 k.p.c.

db