V CZ 61/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 61/08

POSTANOWIENIE

Dnia 8 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku R. D.

przy uczestnictwie M. K.

o dział spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 października 2008

r.,

zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia

11 czerwca 2008 r., sygn. akt II Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w W.

odrzucił apelację uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego

stwierdzając, że brak w apelacji strony drugiej, w wyniku czego nie zawiera ona

uzasadnienia zarzutów, a więc nie spełnia wymagania z art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c., choć

została złożona przez zawodowego pełnomocnika, co prowadzi do jej odrzucenia na

podstawie art. 3701 k.p.c.

W zażaleniu pełnomocnik uczestniczki zarzucił naruszenie art. 373 k.p.c. w zw. z

art. 3701 i art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c. wskazując, że Sąd Okręgowy wydał zaskarżone

postanowienie w oparciu o nieobowiązujący już przepis, bowiem art. 370 1 k.p.c. utracił

moc w dniu 5 czerwca 2008 r. Zarzucił także, iż nie było podstaw do odrzucenia apelacji

nawet gdyby powyższy przepis obowiązywał, bowiem brak jednej strony zawierającej

część uzasadnienia zarzutów wynikał z przeoczenia, a pozostała treść apelacji

pozwalała na uznanie, że zawiera ona zwięzłe uzasadnienie zarzutów. Wnosił o

uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione. Przede wszystkim Sąd Okręgowy przeoczył, że w

dniu 5 czerwca 2008 r. ogłoszony został Dziennik Ustaw z 2008 r., Nr 96, poz. 619

zawierający sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2008 r.

wydanego w sprawie P 18/07, w którym stwierdzono, że art. 370 1 k.p.c. jest niezgodny z

art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP. Z dniem 5 czerwca 2008 r. art. 370 1 utracił

zatem moc, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i w dniu 11 czerwca 2008 r. już nie

obowiązywał, co uzasadnia zarzut zażalenia o wydaniu zaskarżonego postanowienia w

oparciu o nieobowiązujący przepis prawa, a więc bez podstawy prawnej. Stanowi to

wystarczającą podstawę do jego uchylenia.

Nie można jednak pominąć i tego, że zaskarżone postanowienie było wadliwe

także na gruncie art. 3701 w zw. z art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c. Wymagania formalne apelacji

nie służą jedynie czystości konstrukcji prawnej, a mają prowadzić do zrównania praw

procesowych stron, mobilizowania zawodowych pełnomocników do właściwego

wypełniania ich obowiązków oraz sprzyjać większej efektywności procedur sądowych.

Te cele nie uzasadniają mechanicznego stosowania przez sąd przepisów określających

wymagania formalne apelacji, lecz zobowiązują go do oceny, czy określone zaniedbanie

jest istotnie nieusuwalnym brakiem apelacji, o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5

k.p.c., bez którego jej rozpoznanie jest niemożliwe lub znacznie utrudnione, czy też jest

to nieistotny brak, który łatwo da się usunąć przez odpowiednie wyjaśnienie, na przykład

już na rozprawie apelacyjnej, albo wręcz stanowi tylko, jak w rozpoznawanej sprawie,

fizyczny brak jednej strony pisma zawierającego apelacji, niezłożonej przez zwykłe

przeoczenie pełnomocnika, lub stanowi oczywistą omyłkę, którą można z łatwością

naprawić. Nie ulega wątpliwości, że także w czasie obowiązywania art. 370 1 k.p.c., nie

było podstaw do odrzucenia apelacji wniesionej przez zawodowego pełnomocnika jeżeli

jedynym jej brakiem był brak jednej strony, nawet wówczas, gdy w wyniku niezłożenia

tej strony apelacja pozbawiona była uzasadnienia zarzutów. Nie jest to bowiem w istocie

brak formalny, o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c., lecz fizyczny brak jednej strony

pisma tworzącego apelację, która jako pismo procesowe spełniała wszystkie wymagania

wskazanego przepisu, a jedynie przez przeoczenie wnoszącego, pismo ją zawierające

nie zostało wniesione w całości lecz w części. Taki brak mógł być usunięty bez rygorów

z art. 3701 k.p.c., który nie miał wówczas zastosowania.

Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 w zw. z

art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.