V CZ 53/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 53/08

POSTANOWIENIE

Dnia 26 września 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko W. P. - Komornikowi Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2008 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 kwietnia 2008 r.,

sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powoda J. B. od wyroku tego Sądu z dnia 8 lutego 2008 r. Powołując się na

uregulowania zawarte w ustawie z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123) Sąd Apelacyjny

wskazał, że strona zwolniona od kosztów sądowych obowiązana jest uiścić od pisma

procesowego podlegającego opłacie, równocześnie z wniesieniem pisma, opłatę

podstawową. Powód, zwolniony od kosztów sądowych w całości postanowieniem Sądu

Okręgowego w O. z dnia 7 grudnia 2004 r., opłaty takiej, należnej od wniesionej przez

niego skargi kasacyjnej, nie uiścił.

W zażaleniu na wymienione postanowienie powód zarzucił wadliwe przyjęcie, że

przepis art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarga

kasacyjna wniesiona została od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, zatem

postępowanie zainicjowane tą skargą zostało wszczęte już po wejściu w życie

powołanej ustawy, tak więc powód zwolniony w całości od kosztów sadowych nie miał

obowiązku ponoszenia opłaty podstawowej od skargi kasacyjnej. Żalący się wniósł o

uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123; dalej –

„ustawa z dnia 14 grudnia 2006 r.”) do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie

tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do tych spraw stosuje

się art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.; dalej – „u.k.s.c.”) w brzmieniu

sprzed uchylenia pierwszego i zmiany drugiego z tych przepisów, wobec czego strona

zwolniona od kosztów sądowych obowiązana jest uiścić opłatę podstawową od

podlegających opłacie pism wnoszonych w tych sprawach, jeżeli natomiast pismo takie

wniesione jest przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych w sprawie wszczętej po

wejściu w życie powołanej ustawy, strona ta nie ma obowiązku opłacenia go opłatą

podstawową.

Sprawa, od wyroku w której wydanego wniesiona została przez powoda skarga

kasacyjna, wszczęta została w dniu 21 października 2004 r., a zatem przed dniem

wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. Weszła ona bowiem w życie po

upływie miesiąca od dnia ogłoszenia (art. 3 tej ustawy), tj. w dniu 10 marca 2007 r.

Skarga kasacyjna została wniesiona przez powoda w dniu 28 kwietnia 2008 r., a więc

już po wejściu w życie powołanej ustawy. Dla rozstrzygnięcia zażalenia istotne jest

zatem ustalenie, czy skarga kasacyjna została wniesiona w sprawie – w rozumieniu art.

2 tej ustawy – wszczętej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r.,

czy po tym dniu.

Wykorzystanie poglądu dotychczas dominującego w orzecznictwie Sądu

Najwyższego co do rozumienia pojęcie „sprawy” uzasadnia przyjęcie, że pojęcie to

użyte w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. oznacza – inaczej niż utrzymuje

skarżący – sprawę od chwili jej wszczęcia i obejmuje nie tylko postępowanie

przed sądem pierwszej i drugiej instancji, ale i postępowanie wywołane wniesieniem

skargi kasacyjnej od wyroku sądu drugiej instancji. Pogląd ten, który legł u podstawy

wydania zaskarżonego postanowienia, uzasadniał jego wydanie.

Należy jednakże zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu

sędziów z dnia 4 czerwca 2008 r., III CZP 142/07 (Biul. SN 2008, nr 6, s. 7)

Sąd Najwyższy, rozważając pojęcie „sprawy” na gruncie art. 91 i 117 § 4 k.p.c.

oraz art. 105 u.k.s.c., stanął na stanowisku, że obejmuje ono zespół czynności

procesowych stron i sądu rozpoczętych wniesieniem pozwu (wniosku), podejmowanych

w celu merytorycznego rozstrzygnięcia o zasadności żądania objętego treścią pozwu

(wniosku), a więc w zasadzie zakończonych wydaniem prawomocnego wyroku

(postanowienia co do istoty sprawy) i że uzyskanie przez orzeczenie rozstrzygające

istotę sprawy przymiotu prawomocności oznacza zakończenie sprawy poddanej pod

osąd. Tak rozumiane pojecie „sprawy” i odniesienie go do pojęcia „sprawy” w

rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r., oznaczałoby – i tak też twierdzi

skarżący – że sprawa, od wyroku w której wydanego wniesiona została skarga

kasacyjna, została zakończona z chwilą wydania tego wyroku, a wniesienie skargi

kasacyjnej wszczyna nową sprawę.

Przychylenie się do tego poglądu także nie uzasadnia uwzględnienia zażalenia.

Podzielając ten pogląd trzeba bowiem być konsekwentnym. Stanowisko, w myśl którego

wniesienie skargi kasacyjnej wszczyna nową sprawę, nie daje bowiem podstawy do

przyjęcia, że zwolnienie od kosztów sądowych przyznane w postępowaniu przed sądem

pierwszej lub drugiej instancji, a więc według tego stanowiska w innej, już zakończonej

sprawie, rozciąga się także na postępowanie kasacyjne (tak Sąd Najwyższy w

powołanej uchwale składu siedmiu sędziów). Jeżeli tak, to zwolnienie od kosztów

sądowych przyznane powodowi w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie

objęło postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna powoda wniesiona przez adwokata

powinna

zatem,

bez wezwania,

być opłacona

całą

opłatą

(art.

ust.

w zw. z art. 13 u.k.s.c.), a nieuiszczenie tej opłaty uzasadniało odrzucenie skargi (art.

1302 § 3 k.p.c.). Jedynie złożenie w skardze kasacyjnej lub w oddzielnym piśmie

wniesionym przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym w całości lub w części

uchylałoby obowiązek uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, a obowiązek ten

powstawałby – na wezwanie sądu – w razie odmownego załatwienia wniosku. Wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym powód jednakże nie

złożył.

Wobec powyższego zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Najwyższy

orzekł przeto jak w sentencji (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.).