V CZ 52/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 52/12

POSTANOWIENIE

Dnia 21 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa D. F.-B.

przeciwko M. A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 listopada 2012 r.,

zażalenia pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu

Okręgowego w O.

z dnia 27 grudnia 2011 r.,

uchyla

postanowienie

o

kosztach

postępowania

odwoławczego zawarte w pkt III (trzecim) wyroku i w tym

zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu

w

o kosztach

postępowania

Najwyższym.

O.,

pozostawiając

mu

zażaleniowego

rozstrzygnięcie

przed

Sądem

Uzasadnienie

Postanowieniem

zawartym

w

wyroku

z

dnia

grudnia

2011r.

Sąd Okręgowy w O. zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania

odwoławczego.

Postanowienie to zaskarżyła zażaleniem pozwana M. A., zarzucając

naruszenie art. 98, 99 i 100 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie zasady

wzajemnego zniesienia kosztów, zamiast zasady stosunkowego ich rozdziału.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie

jest

zasadne.

Zgodnie

z

zasadą

zawinienia

oraz

odpowiedzialności za wynik procesu z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca

sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne

do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wyjątek od tej reguły zawiera art.

100 k.p.c., w którym wyrażona została zasada kompensaty kosztów procesu.

Zgodnie z nią, w razie częściowego uwzględnienia żądania lub obrony sąd może

orzec o wzajemnym zniesieniu kosztów, stosunkowym ich rozdziale lub obciążeniu

jednej ze stron obowiązkiem zwrotu całości kosztów. Ten wybór procesowy winien

być

podyktowany

względami

słuszności,

których

nie

należy

utożsamiać

z dowolnością. Podjęcie decyzji wymaga ustalenia zakresu, w jakim każda ze stron

utrzymała

się

z dochodzonym

żądaniem

lub

podjętą

obroną,

rozmiaru

poniesionych przez nie kosztów (sumy kosztów) oraz wysokości kosztów

przypadających na każdą z nich, stosownie do wyniku sporu. Dopiero rozważenie

tych wyliczeń zezwala na ocenę, czy adekwatną do wyniku sporu i wysokości

poniesionych

kosztów

jest

zasada

wzajemnego

zniesienia,

którą

należy

przyjmować za podstawę orzeczenia, jeśli żądanie uwzględnione zostało w około

połowie, przy mniej więcej równej wysokości poniesionych przez strony kosztów.

Powyższa wykładnia pojęcia reguły kompensacyjnej wynika z ugruntowanego

i

podzielanego

w

niniejszej

sprawie

stanowiska

Sądu

Najwyższego

(por. postanowienia Sądu najwyższego z dnia 28 lutego 1985 r., II CZ 21/85,

niepubl.; z dnia 10 maja 1985 r., II CZ 56/85, niepubl.; wyrok z dnia 11 grudnia

2007 r., I PK 157/07, OSNP 2009/3-4/33). Stosunkowy rozdział kosztów procesu

może być uznany za usprawiedliwiony w okolicznościach konkretnej sprawy, jeśli

różnica, zarówno w zakresie utrzymania się z żądaniem lub obroną, jak

i w rozmiarze poniesionych kosztów, jest istotna i zniesieniu ich sprzeciwiałyby się

względy słuszności. Zastosowanie go wymaga również dokonania opisanych

wyliczeń, spełniających określone kryteria wyodrębnione przez judykaturę Sądu

Najwyższego (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października

1987 r., I CZ 126/97, niepubl.; z dnia 31 stycznia 1991 r., II CZ 255/90, OSPiKA

1991/11-12/530 i wyrok z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 932/00, OSNP 2004/4/63).

Zaskarżone postanowienie nie zawiera precyzyjnej argumentacji, która spełniałaby

powołane powyżej kryteria i uzasadniałaby dokonany wybór wzajemnego zniesienia

kosztów postępowania odwoławczego. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny

czy decyzja ta była miarodajnym osądem, adekwatnie rozważającym względy

słuszności, wynik sporu i wysokość kosztów poniesionych przez strony.

Z uwagi na powyższe względy zaskarżone postanowienie należało uchylić

w oparciu o art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i sprawę przekazać

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach

postępowania zażaleniowego pozostawione zostało końcowemu rozstrzygnięciu na

podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.

db