V CZ 52/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 52/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa Eweliny Z.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu nr 6 /…/ i in. o

zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 lipca 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 marca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 18 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek powódki

o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji i odrzucił apelację. Rozstrzygnięcie

to wydane zostało na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z 5

grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571) w związku z nieuiszczeniem w

terminie opłaty podstawowej od apelacji w kwocie 30 zł na podstawie art. 14 ust. 2

w zw. z art. 100 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) w zw. z art. 2 ustawy z 14

grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.

U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we

wniosku o przywrócenie terminu powódka nie powołała żadnych okoliczności

świadczących o braku możliwości złożenia przez pełnomocnika w terminie

prawidłowo opłaconej apelacji. Za taką okoliczność nie można było uznać

oczekiwania przez pełnomocnika powódki na udzielenie przez jej rodziców

odpowiedzi na przesyłkę pocztową zawierającą kopię apelacji, wysłaną 8 grudnia

2010 r. Okoliczność ta nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia środka

zaskarżenia tym bardziej, że pełnomocnik przesłał odpis apelacji ojcu powódki

dopiero w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia (8 grudnia 2010 r.), a zatem

musiał liczyć się z tym, że termin procesowy do uiszczenia opłaty podstawowej nie

zostanie w tym wypadku dochowany. Powódka podniosła także, że wcześniejszym

pismem z 26 listopada 2010 r. jej rodzice zostali powiadomieni o konieczności i

sposobie uiszczenia opłaty podstawowej, przesyłka ta nigdy nie została im jednak

doręczona z powodu nieprawidłowości po stronie operatora pocztowego.

W zażaleniu na postanowienie z 18 marca 2011 r. powódka wniosła o jego

uchylenie w całości i przywrócenie jej terminu do wniesienia apelacji oraz

o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, wskazując na błędną ocenę

przez Sąd Apelacyjny okoliczności sprawy. Postanowieniem z 29 marca 2011 r.

Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie w części dotyczącej postanowienia o oddaleniu

wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji jako niedopuszczalne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne. Wprawdzie trafnie wskazała skarżąca, że

oceniając wskazane przez nią przesłanki wniosku o przywrócenie terminu Sąd

Apelacyjny błędnie przypisał decydujące znaczenie temu, że kopia apelacji

przesłana została 8 grudnia 2010 r., nie zaś temu, że zawiadomienie

o konieczności uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji zostało wysłane

26 listopada 2010 r., ale pozostaje to bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia

wydanego w sprawie.

Istota okoliczności mających uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia

apelacji sprowadza się do akcentowania zakłóceń w komunikacji między

pełnomocnikiem procesowym a przedstawicielami ustawowymi reprezentowanej

przez niego małoletniej powódki. W konsekwencji, zgodnie z twierdzeniami

zgłoszonymi we wniosku, rodzice powódki nie uiścili opłaty podstawowej od

apelacji, gdyż nigdy nie otrzymali informacji o konieczności jej uiszczenia.

Utrudnienia

komunikacyjne

pomiędzy

tymi

osobami

uzasadniałyby

jednak

przywrócenie terminu wyłącznie wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiły

dokonanie przez pełnomocnika czynności procesowej, z przyczyn przez niego

niezawinionych. W okolicznościach sprawy sytuacja taka nie miała jednak miejsca.

Po pierwsze, jak zauważył Sąd Apelacyjny, nieotrzymanie przez rodziców

powódki pisma z informacją o konieczności uiszczenia opłaty podstawowej od

apelacji nie stanowiło przyczyny obiektywnie wykluczającej możliwość dokonania

tej czynności przez te osoby lub przez pełnomocnika.

Po drugie, dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego pozwala na

wyciągnięcie wniosku, że zdarzenia o charakterze wewnętrznym dla strony

postępowania,

które

doprowadziły

do

uchybienia

przez

nią

terminowi

procesowemu, nie mogą, z zasady, stanowić podstawy wyłączenia jej winy

i prowadzić do przywrócenia tego terminu (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 10 stycznia 1956 r., 4 CO 58/55, OSN 1956, poz. 106; z 6 kwietnia

1972 r., II PR 433/71, OSPiKA 1972, nr 11, poz. 212 oraz z 9 sierpnia 1974 r., II CZ

149/74, OSP 1975, nr 2, poz. 39; z 26 lutego 2003 r., II CKN 1487/00, niepubl. oraz

z 29 czerwca 2005 r., V CZ 73/05, niepubl.). Dotyczy to także zaniedbań

pełnomocnika procesowego w zakresie dochowania terminów, których skutki

obciążają mocodawcę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 1970 r.,

II CR 184/70, BSN 1970, nr 11, poz. 201). Wadliwa organizacja komunikacji

pomiędzy stroną a jej pełnomocnikiem procesowym z zasady nie może więc

stanowić przyczyny wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Skarżąca nie

wskazała przy tym żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że nieprawidłowości

komunikacyjne wynikły z przyczyn, za które nie ponosi ona winy – nie zaś

z niedostatecznej dbałości o skuteczne i pewne przekazanie informacji kluczowych

z perspektywy wnoszonego środka zaskarżenia.

Po trzecie, z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, by

fachowy pełnomocnik powódki dołożył w tym wypadku należytej staranności w celu

uzyskania akceptacji jej przedstawicieli ustawowych dla uiszczenia opłaty

podstawowej od apelacji. Uzależnienie przez pełnomocnika powódki prawidłowego

opłacenia

apelacji

od

doręczenia

przesyłki

pocztowej

było

działaniem

nieracjonalnym i sprzecznym z profesjonalną starannością, do której zachowania

zobowiązany był pełnomocnik (art. 354 § 2 k.c.). Na brak należytej staranności

pełnomocnika wskazuje także fakt, iż jako profesjonalista powinien on zdawać

sobie sprawę z treści art. 1302 § 3 k.p.c., zgodnie z którym nieprawidłowo opłacona

apelacja podlegałaby odrzuceniu bez możliwości sanowania braku w tym zakresie.

Oparcie się przez fachowego pełnomocnika powódki jedynie na korespondencji

pocztowej w przypadku jednego z kluczowych warunków skutecznego wniesienia

apelacji jest tym bardziej nieracjonalne, że posiadał on świadomość „ogólnie

znanego problemu nieprawidłowego funkcjonowania Poczty Polskiej w okresie

przedświątecznym

i

świąteczno-noworocznym”

(oświadczenie

pełnomocnika,

k. 831). Co więcej, z materiału sprawy nie wynika, by w okresie tym pełnomocnik

podejmował inne próby kontaktu z rodzicami małoletniej (np. telefonicznego), na co

wskazywał wymagany od niego podwyższony standard staranności – tym bardziej,

że, jak stwierdzono w zażaleniu, rodzice powódki pozostawali w tym okresie

w miejscu swojego zamieszkania.

W konsekwencji uznać należy, że uchybienie przez stronę powodową

terminowi do wniesienia opłaty podstawowej od apelacji nosi bez wątpienia cechy

działania zawinionego, które wynikło z niedbałego prowadzenia komunikacji między

pełnomocnikiem a rodzicami reprezentowanej przez niego powódki, stojącego

w sprzeczności z zawodową starannością działania, do jakiej zobowiązany jest

radca prawny. Działanie strony powodowej sprzeczne więc było ze standardem

staranności, jakiej można byłoby wymagać od strony należycie dbającej o swoje

interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., III CRN

448/71, OSP 1972, nr 7, poz. 144). Niedbalstwo, choćby w stopniu lekkim, czyni

uchybienie terminowi zawinionym, wykluczając możliwość jego przywrócenia (tak

Sąd Najwyższy w wyroku z 8 października 2010 r., II PK 70/10, niepubl.), zaś skutki

nieprawidłowej organizacji sposobu wymiany informacji między stroną a jej

pełnomocnikiem nie stanowiły przeszkody wykluczającej terminowe opłacenie

środka zaskarżenia.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814

k.p.c. orzeczono jak na wstępie.

md