V CZ 50/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 50/12

POSTANOWIENIE

Dnia 15 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa C. D.

przeciwko A. sp. z o.o.

o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 listopada 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego

zawarte w punkcie II wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 grudnia 2011 r.,

uchyla

zaskarżone

postanowienie

co

do

kwoty

2000

(dwa tysiące) zł i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi

rozstrzygnięcie

o

zażaleniowego.

Uzasadnienie

kosztach

postępowania

Sąd Apelacyjny postanowieniem, zamieszczonym w punkcie drugim

sentencji wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., zasądził od powoda na rzecz pozwanej

2270 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu tego

postanowienia przytoczył jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 98 § 1 k.p.c. i §

12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej udzielonej

przez

radcę

prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, dalej: „rozporządzenie MS”).

Wyjaśnił też, że zasądzone koszty obejmują opłatę od apelacji w wysokości 2000 zł

i opłatę za czynności radcy prawnego – 270 zł.

Postanowienie zaskarżył powód

w części dotyczącej uwzględnienia

w zasądzonych kosztach opłaty od apelacji i wniósł o jego zmianę w ten sposób,

„że strona powodowa będzie zobowiązana do zapłaty stronie pozwanej 270 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego”. Zdaniem skarżącego

zasądzone koszty nie powinny obejmować opłaty od apelacji, ponieważ został on

zwolniony

od

kosztów

sądowych.

Wskazał

też

na

okoliczności

sprawy

przemawiające – w jego przekonaniu – za nieobciążeniem go w zaskarżonym

zakresie kosztami postępowania apelacyjnego na postawie art. 102 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Błędne jest przekonanie skarżącego, że zasądzone koszty postępowania

apelacyjnego nie mogły obejmować opłaty od apelacji z powodu uzyskania przez

niego całkowitego zwolnienia od kosztów. Nie ulega bowiem wątpliwości,

że uzyskane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych na postawie art. 101

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.; dalej – „u.k.s.c.”)

nie obejmuje zwolnienia tej strony od obowiązku zwrotu przeciwnikowi, który wygrał

proces, poniesionych przez niego kosztów procesu z tytułu kosztów sądowych.

Zgodnie bowiem z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca proces jest zobowiązana

zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony. Zatem uzyskanie przez stronę zwolnienia

od kosztów sądowych - wbrew przekonaniu skarżącego - nie stanowi przeszkody

do obciążenia jej kosztami postępowania apelacyjnego obejmującymi także

poniesioną

przez

przeciwnika

opłatę

od

apelacji,

ponieważ

należy

ona

w rozumieniu art. 98 k.p.c. do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony.

Możliwe jest natomiast częściowe nieobciążenie strony przegrywającej

kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., jeżeli zachodzi w rozumieniu tego

przepisu wypadek szczególnie uzasadniony. Zastosowanie tego przepisu, co trafnie

podkreśla się także w literaturze, nie wymaga wniosku strony. W sytuacji, w której

skarżący wskazuje na zachodzące w sprawie okoliczności uzasadniające

zastosowanie art. 102 k.p.c., zwłaszcza na trwającą w dalszym ciągu stanowiącą

podstawę całkowitego zwolnienia go od kosztów sądowych sytuację życiową

i majątkową, zarzut wydania zaskarżonego postanowienia bez rozważenia

możliwości nieobciążenia go w części kosztami postępowania apelacyjnego

należało uznać za uzasadniony.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39815 § 1 i art. 108 § 2 w związku z art. 39821).

jw