V CZ 5/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 5/12

POSTANOWIENIE

Dnia 9 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa P. K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu Nr 1

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2012 r.,

zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt. II wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 19 października 2011 r.,

oddala zażalenie i przyznaje od Skarbu Państwa Sądu

Apelacyjnego na rzecz adwokata F. W. kwotę 300 (trzysta)

złotych powiększoną o podatek VAT z tytułu udzielenia

powodowi pomocy prawnej z urzędu.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powoda P. K. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 maja 2011 r. w sprawie

przeciwko

Skarbowi

Państwa

Zakładowi

-

Karnemu

nr

o

zapłatę

zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, polegających na odmowie

przyjęcia do nauki zawodu w Policealnym Studium Informatycznym; zasądzone

zostały koszty postępowania od powoda na rzecz strony pozwanej w wysokości

2700 złotych.

W zażaleniu na postanowienie o kosztach w zaskarżonym wyroku,

ustanowiony z urzędu pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c.

przez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony

wypadek,

uzasadniający

apelacyjnego.

Skarżący

nieobciążanie

wniósł

o

powoda

uchylenie

kosztami

postępowania

zaskarżonego

postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie orzeczenie co do

istoty sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego zasadą jest

zasądzenie ich od strony przegrywającej sprawę (art. 98 § 1 k.p.c.). Wyjątkiem od

tej zasady jest możliwość dana sądowi zasądzenia tylko części kosztów albo nie

obciążanie strony przegrywającej w ogóle kosztami, jeśli występuje szczególnie

uzasadniony wypadek (art. 102 k.p.c.). Zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 102

k.p.c. zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie zastosowanie tego przepisu

należy wyłącznie do sądu rozpoznającego sprawę i do uznania, czy zachodzi w niej

sytuacja, którą można zakwalifikować jako wyjątkową dla nieobciążania strony

przegrywającej kosztami postępowania. Kontrola instancyjna postanowienia sądu

w sprawie zastosowania albo niezastosowania art. 102 k.p.c. sprowadza się tylko

do oceny prawidłowości uzasadnienia, w którym sąd wyjaśnia przyczyny zajętego

stanowiska. Samo zaś zakwalifikowanie przyczyn, jako szczególnie uzasadnionych

wypadków, o jakich stanowi art. 102 k.p.c. pozostają w gestii sądu stosującego

powołany przepis (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r., III CK

221/05, Lex nr 439151 i z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, Lex nr 584735).

W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji nie dopatrzył się w sprawie

szczególnych okoliczności, które miałyby przemawiać za nieobciążaniem powoda

kosztami postępowania. Uzasadnił to prawidłowo, wskazując na to, że sam status

osadzonego w zakładzie karnym, jak wynika z ustaleń, pozbawionego dożywotnio

wolności, a także jego zły stan majątkowy, który zdecydował o całkowitym

zwolnieniu od kosztów sądowych nie są przyczynami automatycznie uwalniającymi

powoda od ponoszenia kosztów przegranej sprawy, zwłaszcza w sytuacji

wytoczenia

i

podtrzymywania,

jak

wynika

z

uzasadnienia,

oczywiście

bezzasadnego powództwa. Twierdzenie w zażaleniu, że powód nie ma możliwości

pozyskania środków pozwalających na pokrycie należności sądowych „bez swojej

winy" brzmi dość osobliwie, gdyby porównać sytuację powoda do trudności

w znalezieniu pracy i utrzymania się osób, które nie dały powodu do skazania na

karę pozbawienia wolności i o których winie w nieznalezieniu pracy w ogóle nie

można mówić. W uzasadnieniu wyroku jest także wytłumaczenie przyczyn,

dla których powód nie mógł zostać przyjęty do nauki w wybranym przez siebie

zawodzie, więc o szczególnej sytuacji tej sprawy i precedensie co do zastosowania

art. 102 k.p.c., wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu również nie może

być mowy.

Z tych względów na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

należało

zażalenie

oddalić,

przyznając

wynagrodzenie

pełnomocnikowi

ustanowionemu z urzędu w celu udzielenia powodowi nieopłaconej pomocy

prawnej (§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,

poz. 1348).

jw