V CZ 47/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 47/10

POSTANOWIENIE

Dnia 30 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa W. S. i G. S.

przeciwko Gminie O. i Spółce do Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi O.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 czerwca 2010 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

1)

oddala zażalenie;

2)

przyznaje radcy prawnemu M. B. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego

tytułem

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

powodom

w

postępowaniu zażaleniowym kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych)

powiększoną o 22% podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 373

k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. odrzucił wniesioną po terminie apelację powodów od

wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 14 sierpnia 2009 r. Odpis tego wyroku wraz z

uzasadnieniem został doręczony powodom w dniu 2 października 2009 r. Powodowie

nadali apelację do Sądu Okręgowego w niemieckiej placówce pocztowej - Deutsche

Post w dniu 14 października 2009 r. Apelacja powodów dopiero w dniu 19 października

2009 r., tj. po upływie dwutygodniowego terminu do wniesienia apelacji, została oddana

do polskiej placówki pocztowej operatora publicznego.

Na powyższe postanowienie powodowie złożyli zażalenie, zarzucając naruszenie

art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez

dyskryminację powodów ze względu na ich miejsce zamieszkania, a w konsekwencji

zamknięcie drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd, z uwagi na pobyt

powodów poza granicami Polski poza zasięgiem działania Poczty Polskiej S.A.

Powodowie podnieśli także naruszenie art. 165 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie polegające na przyjęciu, że jedynie oddanie pisma procesowego Poczcie

Polskiej S.A. jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Powodowie wnieśli o

uchylenie zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu powodowie zawarli również

ewentualny wniosek o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co

do zgodności art. 165 § 2 k.p.c. z Konstytucją.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny nie naruszył art. 165 § 2 k.p.c. przyjmując, w ustalonych

okolicznościach, że terminem wniesienia przez powodów apelacji do sądu nie był dzień

nadania przez nich do sądu pisma procesowego w niemieckim urzędzie pocztowym,

lecz dzień jego przekazania polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.

Zastosowanie tego przepisu, ze względu na jego treść, nie mogło prowadzić do

przyjęcia, że terminem wniesienia przez powodów apelacji do sądu był dzień nadania

ich pisma procesowego na adres sądu w niemieckim urzędzie pocztowym.

Zgodnie z art. 369 § 1 k.p.c. apelację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony

wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z

uzasadnieniem. Od zasady, że apelację – podobnie, jak inne pisma procesowe - należy

wnieść bezpośrednio do właściwego sądu, aby dochować terminu do jej wniesienia

ustawodawca przewidział w art. 165 § 2 k.p.c. wyjątek, ułatwiający stronom składanie

pism procesowych do sądu. Zgodnie z tym przepisem oddanie pisma procesowego w

polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go

do sądu. Ponieważ przepis zawarty w art. 165 § 2 k.p.c. ma charakter szczególny nie

może być wykładany rozszerzająco. Ścisła wykładnia tego przepisu uzasadniona jest

także tym, że adnotacja urzędu pocztowego o dacie złożenia pisma procesowego

stanowi urzędowe potwierdzenie daty nadania pisma procesowego do sądu (por. art. 45

ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe, j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz.

1159), co pozwala sądom na kontrolę dochowania przez stronę terminu dokonania

czynności procesowej (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca

2003 r., III CZP 28/2003, OSNC z 2004 r. Nr 5, poz. 71). Również w przepisach prawa

międzynarodowego, wiążących Polskę, nie ma regulacji, według której wniesienie pisma

procesowego w zagranicznym urzędzie pocztowym powinno być traktowane jako

oddanie go w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.

Sąd

odwoławczy

nie

naruszył

także

powołanych

w

zażaleniu

norm

konstytucyjnych ustanawiających zakaz dyskryminacji oraz prawo do rozpoznania

sprawy w postępowaniu co najmniej dwuinstancyjnym przez niezawisły sąd.

Ustawodawca - co potwierdza art. 176 ust. 2 Konstytucji – może w drodze ustawy

określić zasady dotyczące przebiegu postępowania sądowego, które z natury rzeczy

wiąże się z określonymi obowiązki, rygorami i ograniczeniami dla stron uczestniczących

w takim postępowaniu. Dotyczy to także terminów i sposobów wnoszenia pism

procesowych do sądów. Rację ma skarżący twierdząc, że każdy obywatel ma prawo do

rozpatrzenia jego sprawy przez sąd, w postępowaniu dwuinstancyjnym, bez względu na

miejsce swego zamieszkania. Treść art. 165 § 2 k.p.c. nie pozbawia powodów tego

prawa w sytuacji wyjazdu poza granice w trakcie toczącej się sprawy sądowej.

Procedura

umożliwia

bowiem,

chociażby

poprzez

ustanowienie

pełnomocnika

procesowego możliwość terminowego wnoszenia pism procesowych do właściwego

sądu przez strony nieobecne w Polsce. Ochronie praw konstytucyjnych służy także

instytucja przywrócenia terminu do dokonania przez stronę spóźnionej czynności

procesowej, gdy strona nie ponosi winy za to, że nie dokonała jej w terminie. Należy

mieć także na względzie, że ograniczenia i rygory wynikające dla stron z zasad

wnoszenia pism procesowych do sądów dotyczą wszystkich stron postępowania

sądowego niezależnie od ich miejsca zamieszkania i pobytu. Uwzględniając powyższe

nie było podstaw do uwzględnienia wniosku powodów o skierowanie do Trybunału

Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności art. 165 § 2 k.p.c. z Konstytucją.

Wobec powyższego zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na

podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej powodom z urzędu w postępowaniu zażaleniowym Sąd Najwyższy

orzekł na podstawie § 15 w zw. z § 6 pkt 7, § 2 ust. 3 i § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze

zm.).