V CZ 46/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 46/09

POSTANOWIENIE

Dnia 30 września 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B.L.

przeciwko A.C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 września 2009 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Ś.

z dnia 27 lipca 2009 r., sygn. akt [...],

1)

zmienia zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim)

w ten sposób, że pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania

zażaleniowego

Sądowi

pierwszej

instancji;

2)

pozostawia Sądowi pierwszej instancji rozstrzygnięcie

o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem

Najwyższym.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 1 czerwca 2009 roku odrzucił,

jako spóźniony sprzeciw pozwanego A.C. od nakazu zapłaty z dnia 8 grudnia 2008

r.

Zażalenie

na

powyższe

postanowienie

wniósł

pozwany

zarzucając

naruszenie przez Sąd Rejonowy art. 133 § 2a k.p.c. poprzez przyjęcie,

że doręczenie nakazu zapłaty na adres pozwanego wskazany w ewidencji

działalności gospodarczej nie będący jednocześnie jego miejscem zamieszkania

rozpoczyna

bieg

terminu

na

wniesienie

sprzeciwu

od

nakazu

zapłaty.

Pozwany argumentował, że art. 133 § 2a k.p.c. dotyczy wyłącznie podmiotów

wpisanych do rejestru sądowego, a pozwany jako osoba fizyczna prowadząca

działalność gospodarczą wpisywany jest do ewidencji działalności gospodarczej,

wobec czego nakaz zapłaty nie został skutecznie doręczony, a tym samym nie

rozpoczął się bieg terminu na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty.

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 roku Sąd Okręgowy w Ś. uchylił

zaskarżone postanowienie oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę

837 zł (osiemset trzydzieści siedem złotych) tytułem kosztów postępowania

zażaleniowego.

Sąd uznał za słuszny zarzut naruszenia art. 133 § 2a k.p.c. Wskazał,

że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do przedsiębiorców wpisanych do

rejestru sądowego, a tymczasem pozwany, jako osoba fizyczna prowadząca

działalność gospodarczą na postawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku

o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 zm.),

podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez gminy

właściwe ze względu na miejsce zamieszkania przedsiębiorcy (art. 7a ust. 1 ustawy

z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999 r.

Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Ewidencje działalności gospodarczej nie są rejestrami

sądowymi, a więc do osób fizycznych będących przedsiębiorcami nie stosuje się

sankcji z art. 133 § 2a k.p.c. Z tych też względów Sąd uznał, że doręczenie

dokonane pod adres wskazany w ewidencji działalności gospodarczej, nie będący

jednocześnie miejscem zamieszkania pozwanego, nie było skuteczne i nie

rozpoczynało biegu terminu na wniesienie sprzeciwu, a zatem wniesiony przez

pozwanego sprzeciw od nakazu zapłaty nie mógł być odrzucony jako spóźniony.

W przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy w Ś.

oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c.

Powyższe postanowienie w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania

zażaleniowego

(pkt

II

postanowienia)

zaskarżyła

powódka.

Podniosła, że Sąd Okręgowy zasądzając od powódki na rzecz pozwanego kwotę

837 złotych tytułem kosztów postępowania zażaleniowego dopuścił się naruszenia

art. 98 § 1 k.p.c. Zgodnie bowiem z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu,

obowiązek zwrotu kosztów procesu zależy od ostatecznego wyniku sprawy, a nie

od wyniku postępowania w poszczególnych instancjach. Z tych też względów

sąd drugiej instancji

powinien

pozostawić

rozstrzygnięcie

o

kosztach

postępowania zażaleniowego sądowi pierwszej instancji stosując w drodze analogii

art. 108 § 2 k.p.c.

W konkluzji zażalenia powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

zażaleniowego (pkt II postanowienia) lub jego zmianę, poprzez pozostawienie

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi pierwszej instancji.

Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 marca

2009 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2009 r. Nr

69, poz. 592), zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także na postanowienie

sądu drugiej instancji dotyczące kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Oznacza to, że od dnia wejścia w życie

przywołanej nowelizacji, tj. od dnia 22 maja 2009 roku, dopuszczalne jest

wniesienie do Sądu Najwyższego zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji

rozstrzygające w przedmiocie kosztów procesu, o ile te nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Artykuł 98 § 1 k.p.c. kreuję zasadę, zgodnie z którą strona przegrywająca

sprawę zobowiązana jest do zwrotu stronie przeciwnej - na jej wniosek - kosztów

niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (tzw. zasada

odpowiedzialności za wynik procesu). Oznacza to, że o obowiązku zwrotów

kosztów procesu decyduje ostateczny wynik sprawy (por. postanowienie SN z dnia

14 lutego 1968 r. sygn. akt l PZ 75/67, niepubl.; postanowienie SN z dnia

9 października 1967 r., sygn. akt l CZ 81/67, niepubl.; postanowienia SN z dnia

12 sierpnia 1965 r., sygn. akt l CZ 80/65, OSNC 1966, nr 3). Powyższa zasada

dotyczy wszystkich kosztów procesu niezbędnych do celowego dochodzenia praw

i celowej obrony poniesionych przez stronę wygrywającą sprawę, w tym także

kosztów jakie ta poniosła w związku z prowadzonymi w toku postępowania

w sprawie postępowaniami wpadkowymi (incydentalnymi). Obowiązek poniesienia

tychże kosztów spoczywa bowiem wyłącznie na stronie przegrywającej sprawę

(art. 98 § 1 k.p.c.) i to niezależnie od wyniku postępowania wpadkowego.

Rację ma skarżąca podnosząc, że ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie

obowiązku

pokrycia

kosztów

postępowania

zażaleniowego

wszczętego

wniesieniem przez pozwanego zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji

o odrzuceniu sprzeciwu od nakazu zapłaty możliwe będzie dopiero po wydaniu

orzeczenia w przedmiocie żądania pozwu (rozstrzygnięciu w sprawie). Stronie

wygrywającej sprawę należy się bowiem od przeciwnika zwrot kosztów procesu,

w tym

także

zwrot

kosztów

postępowania

incydentalnego,

chociażby

w postępowaniu tym uległa przeciwnikowi. W sytuacji takiej o zakresie zwrotu

kosztów procesu decyduje ostateczny wynik sprawy (postanowienie SN z dnia

7 listopada 1966 roku, sygn. akt l PZ 66/66, OSP 1968, nr 1).

Uchylenie postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu sprzeciwu

od nakazu zapłaty nie przesądza o ostatecznym rozstrzygnięciu w sprawie, stąd też

Sąd Okręgowy w Ś., rozpatrując zażalenie na postanowienie o odrzuceniu

sprzeciwu od nakazu zapłaty, nie był władny orzekać w przedmiocie obowiązku

zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. O tym bowiem która, ze stron sporu

będzie stroną przegrywającą sprawę, zobowiązaną do ich zwrotu, decydować

będzie ostateczny wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.).

Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym

orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w punkcie drugim sentencji.