V CZ 44/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 44/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku Z. M.

przy uczestnictwie D. M.

o podział majątku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 lipca 2011 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 8 lutego 2011 r.,

1)

oddala zażalenie;

2)

zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika

postępowania kwotę 1817 zł (jeden tysiąc osiemset

siedemnaście złotych) tytułem kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia tego Sądu z dnia 28 października

2010 r., oddalającego jej apelację w sprawie o podział majątku wspólnego.

Wnioskodawczyni została wcześniej wezwana do uzupełnienia braków

skargi kasacyjnej przez sprecyzowanie jej żądań, a w szczególności przez

wskazanie podstawy i sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wezwanie to nie zostało – zdaniem Sądu – wykonane, dlatego zastosowano rygor

przewidziany w art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

W zażaleniu wnioskodawczyni wniosła o uchylenie tego postanowienia

zarzucając, że zastosowanie art. 3986 § 2 k.p.c. było nieuzasadnione, ponieważ

Sąd Okręgowy powinien znać – na podstawie akt sprawy – zakres zaskarżenia i nie

istnieje potrzeba przepisywania wniosku. Ponadto Sąd Najwyższy może również

orzec co do istoty sprawy na podstawie art. 39816 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest kierowana do rozpoznania przez Sąd Najwyższy,

natomiast sąd drugiej instancji wykonuje „zastępczo” określone ustawą czynności

formalnoprawne (zob. art. 3986 § 1 i 2 k.p.c.). Skarga kasacyjna jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia od prawomocnych orzeczeń, co sprawia, że

w postępowaniu kasacyjnym nie jest rozpoznawana sprawa, tylko bardzo

sformalizowany środek zaskarżenia, który powinien być sporządzony zgodnie z

wymaganiami określonymi w art. 3984 § 1 i 2 k.p.c.

Czynności Sądu Okręgowego w postępowaniu międzyinstancyjnym były

prawidłowe, istniała bowiem konieczność sprecyzowania wartości przedmiotu

zaskarżenia kasacyjnego (art. 3984 § 2 k.p.c.), a także precyzyjnego określenia

zakresu zaskarżenia przez wyspecyfikowanie objętych nim żądań i roszczeń (art.

3984 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.). Konieczność ta wynikała już z rozbieżności między

podaną przez wnioskodawczynię wartością zaskarżenia apelacyjnego i wartością

zaskarżenia kasacyjnego, mimo iż wynik postępowania apelacyjnego nie dokonał

w tym zakresie żadnych zmian. Prawomocne stało się ponadto postanowienie

o podziale majątku wspólnego ustalające wartość dzielonego majątku na kwotę

58.654 zł oraz wartość nakładów na kwotę 805 zł. Dla skutecznego uruchomienia

instancji kasacyjnej nie można odwoływać się do wniosku wszczynającego

postępowanie, gdyż punktem odniesienia musi być zaskarżone orzeczenie.

W postępowaniu przed sądami powszechnymi problem wartości przedmiotu sporu

oraz wartości zaskarżenia apelacyjnego w sprawach o podział majątku wspólnego

nie jest absorbujący z uwagi na obowiązywanie opłaty stałej (art. 38 u.k.s.c.) oraz

ze względu na nieuzależnienie zaskarżenia od tych wartości. Wartość zaskarżenia

nabiera dopiero znaczenia w postępowaniu kasacyjnym, w którym określenie tej

wartości zazwyczaj nie jest proste. Należy bowiem w skardze kasacyjnej odnieść

się do wielu składników dzielonego majątku oraz do rozmiaru nakładów. Wartością

takiego zaskarżenia jest wartość poszczególnych rzeczy i praw, których objęcie lub

nieobjęcie rozstrzygnięciem sądu albo sposób ich podziału kwestionuje skarżący,

a także wartość roszczeń dochodzonych w sprawie, objętych zaskarżeniem (por.

orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004,

nr 1, poz. 11). Na tym tle istotny jest interes w zaskarżeniu orzeczenia o podziale;

w interesie tym nie mieści się z zasady udział skarżącego w majątku wspólnym ani

majątek otrzymany przez niego w wyniku podziału.

W

świetle

powyższych

uwag,

zasadnie

zobowiązano

pełnomocnika

wnioskodawczyni do uzupełnienia skargi kasacyjnej (art. 398 6 § 1 k.p.c.), a jego

odpowiedź nie stanowiła wykonania zarządzenia. Wyrażony w niej został m.in.

pogląd, że dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie o podział majątku

dorobkowego ocenia się według art. 3982 § 1 k.p.c. Niezrozumiałe było również

powołanie się na art. 39816 k.p.c. (powtórzone w zażaleniu), sugerujące, iż Sąd

Najwyższy jest uprawniony do rozpoznania sprawy na podstawie wniosku

wszczynającego

postępowanie,

co

zwalniałoby

wnioskodawczynię

od

sprecyzowania skargi kasacyjnej. Należy podkreślić, że niesprecyzowana skarga

wnioskodawczyni uniemożliwiałaby kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia.

W postanowieniu z dnia 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07 (OSNP 2009, nr 34, poz. 54) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skarga kasacyjna podlega odrzuceniu, jeżeli

mimo wezwania sądu do podania podstawy i sposobu wyliczenia wartości

przedmiotu zaskarżenia, strona tego nie dokonuje bądź wskazuje je niewłaściwie,

w oderwaniu od obiektywnego kryterium i podstaw adekwatnych do przedmiotu

zaskarżenia. Sąd Okręgowy zasadnie uwzględnił tę wykładnię, dlatego należało

oddalić zażalenie (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.) oraz orzec

o kosztach postępowania zażaleniowego (art. 98 i 108 § 1 k.p.c.).