V CZ 43/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 43/08

POSTANOWIENIE

Dnia 9 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

w sprawie ze skargi G. K.

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt I ACa (…) w sprawie z powództwa

G. K.

przeciwko A. J.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 lipca 2008 r.,

zażalenia G. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn.

akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o

wznowienie postępowania powódki G. K. Została ona złożona w dniu 27 listopada 2007

r. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem wydanym przez ów Sąd w dniu 30

września 2004 r.

Powódka

podała,

że

została

pozbawiona

możności

działania

poprzez

niezawiadomienie jej o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu w sprawie, toczącej się na

skutek osobistego wniesienia apelacji przez skarżącą. Strona wskazała także na

okoliczności, które miały mieć miejsce po wydaniu orzeczenia przez Sąd Apelacyjny.

Jako podstawę prawną podała art. 401 pkt 2 k.p.c. i art. 403 § 2 k.p.c.

Sąd Apelacyjny uznał, że skarga została złożona po terminie. Odpis

postanowienia o ustanowieniu dla niej pełnomocnika z urzędu został powódce

doręczony w dniu 8 marca 2007 r. Przesyłkę odebrał jej syn. Odpis wyroku Sądu

Apelacyjnego powódka odebrała w sądzie osobiście w dniu 16 maja 2005 r. Mając więc

na uwadze, że powódka najpóźniej w dniu 16 maja 2005 r. dowiedziała się o wyroku,

oraz z uwagi na termin wniesienia skargi Sąd zgodnie z art. 407 § 1 k.p.c. skargę, jako

spóźnioną, odrzucił.

Zażalenie na postanowienie wniosła powódka. Jako podstawę wznowienia

postępowania wskazała art. 401 pkt 2 k.p.c. w zw. z 403 § 2 k.p.c. W zażaleniu

podniosła jednak, że wznowienia domaga się na tej podstawie, że po wydaniu wyroku

ujawniły się nowe istotne okoliczności nie znane wcześniej stronie, a dotyczące

podrobienia dokumentu w oparciu o który został wydany wyrok oraz ujawnienia się

szkody w nieruchomości po wydaniu wyroku.

Powódka nie kwestionowała terminu, w którym dowiedziała się o wyroku.

Z lakonicznego zażalenia wynika, że podpis na dokumencie potwierdzenia odbioru

odpisu postanowienia o ustanowieniu dla niej pełnomocnika z urzędu został sfałszowany

i nie pochodzi od jej syna. Ponadto wskazała, że dopiero jesienią 2007 r.

udokumentowała szkody w nieruchomości. Wskazała, że co prawda fakt zalewania

nieruchomości mógł nastąpić wcześniej, to ewidentne i rażące skutki ujawniły się

dopiero jesienią 2007 r. Ponadto wskazała na rażącą niewdzięczność powódki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuję:

W zażaleniu powódka podniosła dwa zarzuty. Pierwszy dotyczył wydania wyroku

na podstawie sfałszowanego dokumentu. Dokumentem tym miało być potwierdzenie

odbioru postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Jak twierdziła powódka,

nie został on podpisany przez jej syna.

Zgodnie z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., można żądać wznowienia na tej podstawie, że

wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym

wyroku karnym, następnie uchylonym.

Trafnie się przyjmuje w judykaturze, że za dokument podrobiony uznaje się

dokument sporządzony w całości przez inną osobę niż ta, od której ma pochodzić,

natomiast przerobienie dokumentu polega na dokonaniu zmian w jego treści. Istotne jest

jednak z punktu widzenia postępowania wznowieniowego, aby sąd rozpoznający sprawę

oparł się na treści takiego dokumentu. Dokument musi wywrzeć istotny wpływ na treść

rozstrzygnięcia. Nie wystarczy samo zaliczenie go w poczet materiału procesowego (tak

wyrok Sądu Najwyższy z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, nie publ.). Dokument, o

którym mowa w przepisie ma więc stanowić element materiału dowodowego i co więcej,

takiego, który ma istotny wpływ na rozstrzygniecie sądu. Potwierdzenie odbioru

postanowienia, o którym mowa wyżej, oczywiście takim dokumentem nie jest.

Ewentualne nieprawidłowości przy jego doręczeniu mogły by skutkować zaistnieniem

innej podstawy wznowienia postępowania, jaką jest nieważność postępowania z

powodu pozbawiona możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.). Ta zaś okoliczność była

przedmiotem rozważań Sądu Apelacyjnego, który trafnie uznał, iż skarga została

wniesiona po terminie, skoro najpóźniej w dniu 16 maja 2005 r. powódka dowiedziała się

o wydanym wyroku.

Kolejnym zagadnieniem, podnoszonym w skardze o wznowienie, było wykrycie

nowych okoliczności. Podstawa ta jest uregulowana w art. 403 § 2 k.p.c. W myśl tego

przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z

których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd Apelacyjny nie

ustosunkował się do tej podstawy wznowienia w zaskarżonym postanowieniu.

Zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 403 § 2 k.p.c., „późniejsze wykrycie”

okoliczności faktycznych lub środków dowodowych dotyczy takich okoliczności

i środków, które istniały w czasie trwania poprzedniego postępowania, ale zostały

ujawnione („wykryte”) po jego prawomocnym zakończeniu. Środek dowodowy, który

powstał po

uprawomocnieniu

się

wyroku,

nie

stanowi podstawy

wznowienia

postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. (zob. np. uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969, nr

12, poz. 208, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2005 r., II CZ 78/05

(nie publ.), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., IV CZ

96/05, (nie publ.), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., I CZ

125/05 (nie publ.).

Powódka nie wskazała, by nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe

powstały przed uprawomocnieniem się wyroku, a tylko zostały później wykryte

(ujawnione). Podkreślić należy, że nie chodzi tu o wykazanie, że tak było, ale tylko

powołanie się na takie okoliczności, które mogą stanowić podstawę skargi o wznowienie

postępowania.

Z przytoczonych względów zażalenie jest niezasadne. Sąd Apelacyjny trafnie

uznał, że skarga została wniesiona po terminie. Nie ustosunkował się co prawda

merytorycznie do podstawy drugiej, jednak w sprawie niniejszej nie było to niezbędne.

Wskazane przez skarżącą okoliczności w istocie nie odpowiadają powołanej podstawie

wznowienia. Należało zatem stwierdzić, że w tym zakresie wniesiona przez skarżącą

skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia,

co także uzasadnia jej odrzucenie (art. 410 § 1 k.p.c.).

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 § 3 w związku

z art. 39814 k.p.c. postanowił jak w sentencji.