V CZ 40/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 40/19 POSTANOWIENIE Dnia 25 lipca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Teresa Bielska-Sobkowicz‎SSN Mirosława Wysocka w sprawie z powództwa J. G.‎przeciwko E. S.A. w N.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 lipca 2019 r.,‎zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt I AGa (…), uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia Sądowi Apelacyjnemu w (…) rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w W. uchylił nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w P. Ośrodek Zamiejscowy w L. w dniu 4 stycznia 2016 r. oraz oddalił powództwo.Po rozpoznaniu apelacji powódki Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.W zażaleniu strona pozwana zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, art. 386 § 4 i art. 382 w zw. z art. 386 § 1 k.p.c., i wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje stronie w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Przyjęty w kodeksie postępowania cywilnego model apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, opierając się na materiale zebranym w pierwszej instancji i prowadząc w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy prawa materialnego. Postępowanie apelacyjne powinno więc co do zasady zakończyć się wydaniem merytorycznego orzeczenia rozstrzygającego definitywnie spór między stronami. Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.Przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie jest skierowane przeciwko uchyleniu wyroku lub postanowienia co do istoty sprawy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Dlatego też ocenie Sądu Najwyższego podlega czy sąd drugiej instancji zasadnie ocenił istnienie powołanej podstawy orzeczenia kasatoryjnego.W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę, rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona w pozwie, nie uwzględnił (nie rozważył) wszystkich zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych, czy prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda (por. postanowienia z dnia 26 listopada 2012 r., III SZ 3/12, z dnia 23 września 1998 r.

II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22, ‎z dnia 15 lipca 1998 r. II CKN 838/97, z dnia 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, wyroki z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003, nr 3, poz. 36, ‎z dnia 21 października 2005 r. III CK 161/05, z dnia 12 listopada 2007 r., ‎I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 2).W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji rozpoznał tak rozumianą istotę sporu między stronami, skoro przeprowadził postępowanie dowodowe, ustalił stan faktyczny, a także dokonał wyboru i zastosowania właściwych – w jego ocenie – norm prawa materialnego.

Sąd Apelacyjny przyjmując odmienną ocenę prawną powinien – w razie potrzeby - przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie dowodowe i samodzielnie dokonać dalszych ustaleń faktycznych. W systemie apelacji pełnej Sąd drugiej instancji kontynuuje bowiem – w granicach zaskarżenia – merytoryczne rozpoznawanie sprawy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Sąd drugiej instancji powinien był zatem samodzielnie przeprowadzić czynności procesowe, na które wskazał w uzasadnieniu, czyli ocenić pominięte dowody i uzupełnić postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie.

Za stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, wskazującym na nierozpoznanie istoty sprawy, nie przemawia także ocena dotycząca uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego oraz wadliwej wykładni woli stron w zakresie objętym porozumieniem handlowym i ugodą, które zostały zawarte w dniu 9 września 2010 r.Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.aj