V CZ 37/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 37/07

POSTANOWIENIE

Dnia 15 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa C.M.

przeciwko P. S.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2007 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

powódki od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 listopada 2006 r. W

uzasadnieniu wskazał, że w terminie do wniesienia apelacji skarżąca uiściła część

opłaty od apelacji w kwocie 30 zł. Powódka postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006

r. została zwolniona przez Sąd pierwszej instancji od kosztów sądowych w części, tj.

w zakresie wpisu od pozwu. Dalej idący wniosek powódki nie został przez ten Sąd

rozstrzygnięty. Powódka nie skorzystała z możliwości zgłoszenia wniosku o

uzupełnienie orzeczenia. Po wniesieniu przez powódkę apelacji, Sąd l wydał

postanowienie o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych w zakresie wcześniej

nie rozstrzygniętym. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie było podstaw do podjęcia tego

orzeczenia z urzędu. W zaistniałej sytuacji nie można więc uznać, że powódka

została zwolniona z obowiązku poniesienia opłaty apelacyjnej. W konsekwencji Sąd

Apelacyjny odrzucił apelację na podstawie art. 373 w zw. z art.130 2 § 3 k.p.c.

Powódka zaskarżając powyższe postanowienie w całości wniosła o jego

uchylenie. Zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 1303 § 2 i art. 373 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażaleniu nie można odmówić słuszności.

W judykaturze za utrwalony należy uznać pogląd,

zgodnie z którym

zgłoszenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powoduje, że obowiązek

uiszczenia należnej opłaty zostaje odsunięty w czasie. W sytuacji, w której pismo

podlegające opłacie zawiera wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, sąd winien

najpierw rozpoznać ten wniosek, a następnie w zależności od treści rozstrzygnięcia

wezwać do uiszczenia stosownej opłaty (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia

5 października 1956 r., 1 CZ 134/56, OSN 1957, nr 3, poz. 84; z dnia 6 grudnia

1958 r. 1 CR 992/58, OSN 1960. nr 2, poz. 45; z dnia 13 sierpnia 1959 r., 4 CZ

95/59, NP 1961, nr 9, s. 1192; z dnia 2 listopada 1962 r., II CZ 121/62, OSNCP

1963, nr 7-8, poz. 182; z dnia 20 grudnia 1966 r., II CZ 146/66, OSNCP 1967, nr 6,

poz. 113;

z dnia 14 stycznia 1972 r. III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; z dnia

26 lutego 1976 r. III CZP 11/76, OSNCP 1976, nr 7-8, poz. 162; z dnia 26 lipca

2006 r., IV CZ 57/06, nie publ.; z dnia 13 października 2006 r., III CZP, 75/06, nie

publ.).

W niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów został wniesiony

przez powódkę już w pozwie. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006 r. zwolnił powódkę od ponoszenia kosztów

sądowych w części, tj. w zakresie wpisu od pozwu, a następnie - już po wniesieniu

apelacji - postanowieniem z dnia 2 stycznia 2007 r. w pozostałej części, tj. ponad

opłatę sądowa od pozwu. Rację ma Sąd Apelacyjny wskazując na uchybienie Sądu

Okręgowego, który winien w całości rozpoznać wniosek o zwolnienie od kosztów

nie czekając na aktualizację obowiązku poniesienia konkretnych kosztów.

Zastrzeżenia budzi wszakże pogląd, że rozpoznanie zgłoszonego przez powódkę

wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych niejako na raty było działaniem

z urzędu.

Niezależnie od tej oceny nie sposób nie dostrzec faktu, że powódka została

jednak zwolniona przez sąd pierwszej instancji od ponoszenia opłaty od apelacji.

Postanowienie w tym przedmiocie, skuteczne z chwilą podpisania sentencji, po

uprawomocnieniu się wiąże zarówno strony, jak i sądy obu instancji (art. 365 § 1

w zw. z art. 361 k.p.c.). Sąd Apelacyjny badając dopuszczalność wniesionej

apelacji nie mógł tego orzeczenia pominąć, czy też potraktować je jako nie

istniejące.

W konsekwencji uznać należy, że powódka, korzystając z przyznanego jej

zwolnienia

od kosztów sądowych, prawidłowo uiściła opłatę podstawową od

apelacji. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Apelacyjnego, nie było podstaw

do odrzucenia tego środka odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.