V CZ 37/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 37/06

POSTANOWIENIE

Dnia 26 maja 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa spółki pod firmą "B." w C.

przeciwko Gminie B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 maja 2006 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 11 stycznia 2006 r.,

1. oddala zażalenie,

2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1800 zł

(jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2006 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

pozwanej Gminy B. od wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 15 lipca 2005 r.,

stwierdzając, że pozwana pomimo wezwania nie uiściła w terminie należnej opłaty

od apelacji (art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. – dalej:

„u.k.s.c.”).

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny przytoczył, że zarządzeniem z dnia

26 września 2005 r. pozwana została wezwana do uiszczenia wpisu od apelacji

w terminie tygodniowym, że wezwanie to doręczono pełnomocnikowi pozwanej

w dniu 10 października 2005 r., oraz że żądana opłata została uiszczona w dniu

21 października 2005 r., a więc po upływie terminu.

W zażaleniu pozwana podniosła, że żądaną opłatę uiściła już w dniu

12 października 2005 r., z tym że opłata została przelana na niewłaściwe konto

sądu, który przeksięgował ją na właściwe konto w dniu 21 października 2005 r. Oba

konta sądu – twierdziła żaląca – posiadają identyczne końcówki, obejmujące osiem

ostatnich cyfr, co bez wątpienia zmyliło księgową, jednak istotne jest to, że żądana

opłata dokonana została w wyznaczonym terminie na rzecz Skarbu Państwa.

Przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie wprowadzają

bowiem wymogu wpłaty wpisu na określone konta sądu.

Żaląca podniosła ponadto, że ze względu na treść art. 8 u.k.s.c. nie miała

obowiązku uiszczania opłat sądowych, gdyż spór z powodem dotyczy usług

świadczonych

przez

niego

na

a zarządzanie

nieruchomościami

rzecz

nie

zasobów

może

być

mieszkaniowych

uznane

za

Gminy,

prowadzenie

działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że – ze względu na regulację zawartą w art.

149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398) – w postępowaniu zażaleniowym mają

zastosowanie dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych.

Artykuł 8 ust. 2 u.k.s.c. stanowił, że gmina, związek międzygminny, powiat,

związek powiatów oraz samorząd województwa nie mają obowiązku uiszczania

opłat sądowych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez nie działalności

gospodarczej oraz spraw w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Jak wyjaśniał już Sąd Najwyższy, przy wykładni pojęcia „działalność

gospodarcza”, użytego w art. 8 ust. 2 u.k.s.c. w kontekście działalności gminy,

trzeba mieć na uwadze całokształt regulacji dotyczącej gminy jako jednostki

samorządu terytorialnego, do której należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb

wspólnoty (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym,

jedn. tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74; następnie: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.

1591 ze zm.), i która w celu realizacji zadań o charakterze użyteczności publicznej

może prowadzić działalność gospodarczą (art. 9 ust. 2 ustawy o samorządzie

gminnym). Zadaniami użyteczności publicznej są zadania własne gminy określone

w art. 7 ust. 1 , których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych

potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych (art. 9 ust. 4

ustawy o samorządzie gminnym). Uznania, że sprawa dotyczy działalności

gospodarczej prowadzonej przez gminę w rozumieniu art. 8 ust. 2 u.k.s.c. nie

wyklucza zatem okoliczność, że działalność, której dotyczy sprawa, wynika z zadań

własnych gminy, a jej celem jest zaspokojenie zbiorowych zadań wspólnoty

w zakresie zadań wymienionych w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Zadania

własne

gminy

mogą

być

bowiem

realizowane

zarówno

przez

podejmowanie działalności „niegospodarczej”, jak i działalności mającej charakter

gospodarczej. Ograniczenie co do prowadzenia przez gminę działalności

gospodarczej przewidziane w art. 9 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy

bowiem tylko prowadzenia takiej działalności w zakresie wykraczającym poza

zadania o charakterze użyteczności publicznej. Na gruncie przepisów ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych o „niegospodarczej” działalności

gminy można mówić w zasadzie tylko w kategoriach, jakie zostały wymienione

w przepisie art. 9 ust. 1 u.k.s.c., który upoważniał Ministra Sprawiedliwości do

zwolnienia organizacji społecznych od obowiązku uiszczania opłat sądowych.

W przepisie tym chodziło natomiast o działalność

oświatową,

kulturalną,

dobroczynną,

z

zakresu

społeczną, naukową,

opieki

społecznej

oraz

samopomocową (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1996 r.,

III CZP 110/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 17, postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 756/00, niepubl.).

W świetle przedstawionej wykładni art. 8 ust. 2 u.k.s.c., podnoszona przez

żalącą okoliczność, że spór powstał na tle wykonania umowy zawartej przez nią

w ramach gospodarki nieruchomościami, nie przesądza o „niegospodarczym”

charakterze prowadzonej działalności. Trafnie zatem Sądy Orzekające uznały,

że żaląca nie była zwolniona na podstawie art. 8 ust. 2 u.k.s.c. z obowiązku

uiszczenia opłat sądowych.

Nie można również podzielać zapatrywania żalącej, jakoby miała ona jedynie

obowiązek wniesienia opłaty na rzecz Skarbu Państwa, a nie na konto właściwego

sądu, przepis § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia

1981 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych

(Dz.U. Nr 21, poz. 107), wydanego na podstawie art. 47 ust. 2 u.k.s.c., stanowił

bowiem, że opłaty sądowe uiszcza się znakami z napisem „opłata sądowa” albo

gotówką do kas sądowych lub na rachunek bankowy dochodów właściwego sądu.

Żaląca bezspornie uiściła żądaną opłatę sądową od apelacji na rachunek

bankowy Sądu Rejonowego w C., nie zaś – jak należało – na rachunek bankowy

Sądu Okręgowego w C., Sąd Rejonowy natomiast dokonał przelewu kwoty opłaty

na rachunek bankowy Sądu Okręgowego w C. w dniu 21 października 2005 r. W

tej sytuacji Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że za datę uiszczenia opłaty może

być uznany dopiero dzień 21 października 2005 r.

Trzeba przypomnieć, że w razie uiszczenia opłaty przelewem za dzień jej

uiszczenia uznaje się dzień przyjęcia polecenia przelewu przez bank, w którym

zlecający ma swój rachunek, jeżeli przelew w dniu jego przyjęcia lub

w terminie

do uiszczenia opłaty miał pokrycie na rachunku zleceniodawcy

(zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2004 r.,

II CZ 38/04, OSNC 2005, nr 5, poz. 84, i powołane tam orzecznictwo).

Ten ugruntowany w orzecznictwie pogląd dotyczy – rzecz jasna – sytuacji,

w której polecenie przelewu zawierało wskazanie konta właściwego sądu. Skoro

w niniejszej sprawie polecenie przelewu opłaty na konto właściwego sądu zostało

przekazane do banku dopiero w dniu 21 października 2005 r., nie ulega

wątpliwości, że oplata została wniesiona po terminie, który upłynął z dniem

17 października 2005 r.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych

podstaw, postanawiając o kosztach postępowania zażaleniowego po myśli art. 98

§ 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 oraz art. 39821 k.p.c.

jz