V CZ 36/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 36/13

POSTANOWIENIE

Dnia 28 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

w sprawie z powództwa W. B., małoletniego K. B.

i małoletniego A. B., zastępowanych przez matkę W. B.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 sierpnia 2013 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 kwietnia 2013 r.,

odrzuca zażalenie w części dotyczącej postanowienia z dnia

26 marca 2013 r. i w pozostałym zakresie zażalenie oddala.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. odrzucił skargę

kasacyjną powodów W. B., K. B. i A. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 15

listopada 2012 r. jako nieopłaconą w terminie.

W zażaleniu na to postanowienie i na postanowienie z dnia 26 marca 2013 r.

skarżący zarzucili naruszenie art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych i wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie w dalszej

części powodów od

opłaty od

skargi kasacyjnej,

ewentualnie

uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2010, Nr 90, poz. 594), w razie

prawomocnego

oddalenia

wniosku

o

zwolnienie

od

kosztów

sądowych,

przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma, na podstawie art.

130 k.p.c., a zatem strona obowiązana jest uiścić opłatę dopiero na wezwanie

przewodniczącego.

Jednakże treść art. 112 ust. 3 tej ustawy wskazuje, że przepisu ust. 2

nie stosuje się, jeżeli pismo podlegające opłacie stałej lub stosunkowej

zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego.

W takim przypadku, jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony

przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin

do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia; jeżeli

jednak o zwolnieniu od kosztów sądowych orzekał sąd pierwszej instancji, a strona

wniosła zażalenie

w

przepisanym

terminie,

termin

do

opłacenia

pisma

biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli

postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od

dnia jego ogłoszenia.

W rozpoznawanej sprawie postanowienie w przedmiocie

częściowego

zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej zostało wydane przez sąd drugiej

instancji i nie podlegało zaskarżeniu do Sądu Najwyższego a nawet gdyby

podlegało

zaskarżeniu

zostało

wniesione

po

terminie.

Należy podkreślić,

że możliwość zaskarżenia do Sądu Najwyższego orzeczeń sądu drugiej instancji

dotyczy jedynie tych rozstrzygnięć, które zostały wymienione w art. 394 1 k.p.c.,

a postanowienie sądu drugiej instancji o częściowym zwolnieniu od kosztów

sądowych nie mieści się w ramach tego przepisu (por. m.in. postanowienia:

z 16 lipca 2008 r., II CZ 40/08, niepubl. oraz z 3 marca 2000 r., III CZ 192/99,

niepubl. z 23 marca 2011 r. V CZ 4/11 niepubl.).

Z tych względów zażalenie w tym zakresie podlegało odrzuceniu, jako

niedopuszczalne (art. 370 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.).

Skarżąca

podniosła

w

zażaleniu

zarzuty

przeciwko

prawidłowości

postanowienia z dnia 26 marca 2013 r., odmawiającego jej zwolnienia od opłaty od

skargi kasacyjnej w całości i wniosła o dokonanie kontroli prawidłowości tego,

niezaskarżalnego odrębnie postanowienia, co jest dopuszczalne na podstawie art.

3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 380 k.p.c.

Zestawienie zobowiązań skarżącej i jej wydatków prowadzi do wniosku,

że z posiadanych środków (wypłaconych przez ubezpieczyciela) była w stanie

wygospodarować potrzebną sumę na pokrycie opłaty od skargi kasacyjnej i to

uszczuplenie nie wpłynie radykalnie na sytuację finansową rodziny.

Z tych względów trzeba przyjąć, że Sąd zasadnie zwolnił skarżącą od opłaty

od skargi kasacyjnej w części tj. powódka W. B. reprezentowana przez

zawodowego pełnomocnika w niniejszej sprawie została zwolniona od obowiązku

uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 2500 zł, małoletni K. B. ponad

kwotę 1500 zł, a A. B. ponad kwotę 1000 zł.

Wobec częściowego oddalenia wniosku zobowiązana była zatem z mocy

ustawy do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym od dnia

doręczenia postanowienia Sądu Apelacyjnego tj. od dnia 29 marca 2013 r., czego

nie dopełniła. Tygodniowy termin do opłacenia skargi upłynął w dniu 5 kwietnia

2013 r., zaś należne opłaty powodowie uiścili w dniu 8 kwietnia 2013 r.

Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 112 u.k.s.c. nie ograniczył

zastosowania normy w nim wyrażonej od całkowitego albo częściowego oddalenia

wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że szczególna

regulacja zawarta w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. dotyczy zarówno oddalenia wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jak i w części (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZ 70/10, niepubl., z dnia

23 marca 2011 r., V CZ 116/10, niepubl., z dnia 2 czerwca 2011 r., I CZ 51/11,

niepubl., z dnia 6 lipca 2011 r., I CZ 72/11, niepubl., z dnia 28 września 2011 r.,

I CZ 86/11, niepubl., z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 88/11, niepubl. i z dnia

9 listopada 2011 r., II CZ 100/11, niepubl.).

Ponadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca

2011 r. (I CZ 51/11, nie publ.) za takim rozumieniem art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

przemawia cel jego ustanowienia, aktualny także w razie częściowego oddalenia

wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, polegający na przyspieszeniu

postępowań sądowych oraz odciążeniu sądów od dokonywania czynności

związanych

z

wzywaniem

stron

reprezentowanych

przez

profesjonalnych

pełnomocników o uiszczenie opłat sądowych w sytuacji, gdy konieczność

uiszczenia opłaty i jej wysokość wynika jednoznacznie z przepisów u.k.s.c. oraz

orzeczeń sądów w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił skargę kasacyjną

powodów jako nieopłaconą, co skutkuje oddalaniem zażalenia jako bezzasadnego,

na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.