V CZ 36/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 36/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 września 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z wniosku G.R.

przy uczestnictwie Z.W.

o rozliczenie spółki cywilnej i zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 września 2009 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego, Sądu

Gospodarczego

z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r. Sąd Okręgowy – Sąd Gospodarczy

odrzucił jako niedopuszczalną skargę kasacyjną wnioskodawczyni G.R., wniesioną

od postanowienia tego Sądu z dnia 6 marca 2009 r. w części oddalającej apelację

od postanowienia Sądu Rejonowego – Sądu Gospodarczego w O., wydanego w

sprawie o rozliczenie spółki cywilnej i zniesienie współwłasności spółdzielczego

własnościowego prawa do lokalu. Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawczyni

występując z wnioskiem o rozliczenie spółki cywilnej oznaczyła wartość przedmiotu

sporu kwotą 46 278,51 zł, natomiast w skardze kasacyjnej jako wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazała kwotę 86 639,44 zł, mimo że w toku postępowania przed

Sądem pierwszej instancji nie nastąpiło rozszerzenie powództwa. W apelacji

oznaczyła wprawdzie wartość przedmiotu zaskarżenia również kwotą 86 639,44 zł,

lecz okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla prawidłowego określenia wartości

zaskarżenia kasacyjnego, ponieważ w postępowaniu apelacyjnym nie można

rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami (art. 383 k.p.c.).

W konsekwencji, Sąd Okręgowy uznał, że rzeczywista wartość zaskarżenia

kasacyjnego wynosi 46 278,51 zł. W sprawach gospodarczych o prawa majątkowe

natomiast – jak wynika z art. 3982 § 1 k.p.c. – skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna,

jeżeli

wartość

przedmiotu

zaskarżenia

jest

niższa

niż

siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych. Z tych względów skarga wniesiona przez

wnioskodawczynię ulegała odrzuceniu (art. 3986 § 3 k.p.c.).

W

zażaleniu

na

postanowienie

odrzucające

skargę

kasacyjną

wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi Okręgowemu obrazę art. 398 2 § 1 k.p.c. przez

nieuwzględnienie faktu rozszerzenia żądania wniosku. Podniosła, że w piśmie

procesowym z dnia 29 września 2006 r. wnosiła o zasądzenie od uczestnika

postępowania Z.W. dalszej kwoty 40 000 zł tytułem odszkodowania za obniżenie

zysku

w

związku

z

prowadzeniem

działalności

konkurencyjnej.

Wartość

zaskarżenia apelacyjnego wynosiła zatem 86 639,44 zł i tą samą kwotą należy

oznaczyć wartość zaskarżenia kasacyjnego. Skoro zaś wartość ta jest wyższa niż

siedemdziesiąt

pięć

tysięcy

złotych,

skargę

kasacyjną

trzeba

uznać

za

dopuszczalną.

W

konkluzji

żaląca

wnosiła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uszło uwagi zarówno Sądu Okręgowego, jak i żalącej, że dopuszczalność

skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie podlegała ocenie przez pryzmat art. 519 1 § 4

pkt 4 k.p.c. Wnioskodawczyni domagała się „rozliczenia spółki cywilnej”

z uczestnikiem postępowania Z.W. po rozwiązaniu tej spółki z dniem 27 grudnia

1997 r. i wnosiła o zasądzenie od uczestnika kwoty 46 278,51 zł z tytułu

przypadającego jej udziału w zyskach. Uczestnik domagał się natomiast zniesienia

współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w

budynku położonym przy ul. T. w W. przez przyznanie mu prawa do wymienionego

lokalu.

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. oddalił wniosek

o rozliczenie spółki cywilnej, zniósł współwłasność spółdzielczego własnościowego

prawa do lokalu w budynku Spółdzielni Mieszkaniowej „K.” w W. przez przyznanie

prawa do tego lokalu uczestnikowi Z.W., z równoczesnym zobowiązaniem go do

spłaty

na

rzecz

wnioskodawczyni

kwoty

281,14

zł

i

zobowiązał

wnioskodawczynię do wydania lokalu uczestnikowi. Oddalając wniosek o

„rozliczenie spółki cywilnej” Sąd Rejonowy stwierdził, że uczestnik podniósł

uzasadniony zarzut przedawnienia, gdyż roszczenie o wypłatę zysku przedawniło

się najpóźniej z dniem 30 kwietnia 2001 r. Zaznaczył, że nie badał zasadności

zgłoszonego w dniu 29 września 2006 r. żądania zasądzenia od uczestnika kwoty

40 000 zł z tytułu odszkodowania, ponieważ tego rodzaju roszczenie powinno być

dochodzone w trybie procesu (art. 191 k.p.c.).

Na skutek apelacji wnioskodawczyni, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia

6 marca 2009 r. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w części obejmującej

rozstrzygnięcie o zniesieniu współwłasności spółdzielczego prawa do lokalu i w tym

zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, natomiast dalej idącą

apelację oddalił. Wnioskodawczyni zaskarżając postanowienie Sądu Okręgowego

w części oddalającej apelację, w skardze kasacyjnej oznaczyła wartość przedmiotu

zaskarżenia kwotą 86 639,44 zł.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 listopada 1990 r.,

II CZ 169/09 (OSNCP 1992, nr 7-8, poz. 135), sprawy o podział majątku wspólnego

wspólników

po

rozwiązaniu

spółki

cywilnej

są

sprawami

gospodarczymi

rozpoznawanymi przez sąd gospodarczy w trybie postępowania nieprocesowego.

Zgodnie bowiem z art. 875 § 1 k.c. w związku z art. 617 i nast. k.p.c., likwidację

majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej po jej rozwiązaniu przeprowadza się

w trybie właściwym dla zniesienia współwłasności. Sądy obu instancji prawidłowo

rozpoznały sprawę w trybie postępowania nieprocesowego, Sąd Okręgowy

natomiast błędnie oceniał dopuszczalność skargi kasacyjnej przez pryzmat art.

3982 § 1 k.p.c., który dotyczy dopuszczalności skargi w sprawach rozpoznawanych

w procesie.

Kwestię

dopuszczalności

skargi

kasacyjnej

w

postępowaniu

nieprocesowym ustawodawca uregulował w art. 5191 k.p.c. Z § 4 pkt 4 tego artykułu

wynika, że skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących zniesienia

współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa

niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Sądu Najwyższego, wartością

przedmiotu zaskarżenia w sprawach działowych jest wartość poszczególnych

rzeczy i praw, których objęcie lub nieobjęcie podziałem kwestionuje skarżący,

a także wartość roszczeń dochodzonych w tej sprawie, będących przedmiotem

zaskarżenia. Z reguły wartość ta nie przekracza wartości udziału należącego do

uczestnika wnoszącego skargę kasacyjną. Tylko wyjątkowo może być wyższa, np.

wtedy, gdy uczestnik podważa samą zasadę podziału lub dochodzi roszczeń

z tytułu nakładów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 6 listopada

2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 11, z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ

153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60), z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, nie publ.,

z dnia 11 czerwca 2008 r., V CZ 29/08, nie publ. i z dnia 11 sierpnia 2008 r., V CSK

136/08, nie publ.).

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie wartość zaskarżenia

kasacyjnego jest niższa, niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 398 14 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, gdyż zaskarżone postanowienie mimo

błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.