V CZ 35/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 35/07

POSTANOWIENIE

Dnia 15 maja 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa "C." Sp. z o.o.

przeciwko Gminie D.

i z powództwa wzajemnego Gminy D.

przeciwko "C." Sp. z o.o.

o zapłatę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2007 r.,

zażalenia strony pozwanej - powódki wzajemnej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie i zasądza od pozwanej - powódki wzajemnej na

rzecz strony powodowej - pozwanej wzajemnej kwotę 1.800 zł

tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 14.12.2006 r. odrzucił apelację

pozwanej i powódki wzajemnej Gminy D. w części obejmującej zaskarżenie wyroku

Sądu Okręgowego w K. z dnia 5.05.2006 r. w odniesieniu do orzeczenia o

oddaleniu powództwa wzajemnego. Sąd ten wskazał, że Gmina D. wnosząc

apelację opłaciła to pismo jedynie w zakresie zaskarżającym uwzględnione

powództwo główne, zaś nie uiściła opłaty w zakresie zaskarżającym oddalone

powództwo wzajemne.

Z tego względu apelacja odnosząca się do tej części

rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 373 w

związku z art. 370 k.p.c.

Postanowienie to zaskarżyła Gmina D., jako pozwana i powódka wzajemna,

domagając się jego uchylenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wyrokiem z dnia 5.05.2006 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej –

powódki wzajemnej Gminy D. na rzecz powódki – pozwanej wzajemnej „C.” spółki z

o.o. kwotę 7.054.389,86 zł z odsetkami (pkt 1), w pozostałej części powództwo

główne oddalił (pkt 2), oddalił w całości powództwo wzajemne (pkt 3) oraz

rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt 4 i 5). Powództwo wzajemne, które zostało w

całości oddalone obejmowało: ustalenie nieważności umowy, której wartość została

określona na 124.154.440 zł (k. 1298) oraz roszczenie pieniężne o zapłatę kwoty

16.511.376.94 zł.

Gmina D. wniosła apelację od tego wyroku skarżąc rozstrzygnięcie o

uwzględnieniu powództwa głównego (pkt 1) oraz o oddaleniu w całości powództwa

wzajemnego (pkt 3), a jej pełnomocnik uiścił opłatę sądową w kwocie 100.000 zł.

Na rozprawie w dniu 14.12.2006 r. na pytanie przewodniczącego składu

orzekającego pełnomocnik Gminy oświadczył, że uiszczona kwota 100.000 zł

stanowi opłatę od apelacji w zakresie zaskarżenia rozstrzygnięcia Sądu

Okręgowego o uwzględnieniu powództwa głównego. W tej sytuacji procesowej Sąd

Apelacyjny podjął kwestionowane zażaleniem postanowienie o odrzuceniu apelacji

w części obejmującej zaskarżenie wyroku sądu I instancji odnośnie do oddalenia

powództwa wzajemnego, gdyż nie zostało ono opłacone.

To rozstrzygnięcie – wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu – jest

oczywiście uzasadnione i jest wynikiem prawidłowego zastosowania zarówno

przepisów ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), jak i przepisów kodeksu postępowania

cywilnego, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy. Punktem wyjścia winien być art. 204 §

1 i 3 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami powództwo wzajemne można wytoczyć bądź

w odpowiedzi na pozew, bądź oddzielnie, nie później jednak niż na pierwszej

rozprawie, albo w sprzeciwie od wyroku zaocznego (§ 1), przy czym przepisy

dotyczące pozwu stosuje się odpowiednio do pozwu wzajemnego (§ 3). To ostatnie

postanowienie oznacza, że także przepisy o opłatach sądowych dotyczące pozwu

stosuje się do pozwu wzajemnego. W konsekwencji w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wyraźnie stwierdzono, że opłacie

podlegają pozew i pozew wzajemny przy uwzględnieniu treści art. 204 § 1 k.p.c., iż

powództwo wzajemne można wytoczyć oddzielnie (wówczas będzie to odrębne

pismo) bądź w odpowiedzi na pozew (wówczas pismem będzie odpowiedź na

pozew, w którym zamieści się powództwo wzajemne podlegające opłacie sądowej)

bądź wreszcie w sprzeciwie od wyroku zaocznego (wówczas opłacie będzie

podlegał osobno sprzeciw od wyroku zaocznego zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz osobno pozew wzajemny

zamieszczony w piśmie zawierającym sprzeciw od wyroku zaocznego – zgodnie

z art. 3 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o kosztach). Ta sama reguła dotyczy apelacji,

skargi

kasacyjnej

bądź

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia sądowego. Jeżeli w tych środkach zaskarżenia

kwestionuje się rozstrzygnięcie o powództwie głównym i powództwie wzajemnym,

to wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się osobno dla każdego z tych powództw.

Takie stanowisko w kwestii dopuszczalności kasacji zajął Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 25.11.1998 r. II CZ 120/98 (Wokanda 199, nr 2, s. 8)

stwierdzając, że o dopuszczalności kasacji w świetle art. 393 pkt 1 k.p.c. decyduje

wartość przedmiotu zaskarżenia – niezależnie od tego, czy chodzi o powództwo

główne, czy wzajemne – osobno dla każdego z tych powództw. Nie ma oczywiście

żadnych podstaw, aby przyjąć inne stanowisko w odniesieniu do obowiązku

uiszczenia opłaty sądowej i jej wysokości. Także w tym zakresie obowiązek

uiszczenia opłaty sądowej i jej wysokość należy ustalać osobno dla powództwa

głównego i powództwa wzajemnego, a w przypadku zaskarżenia apelacją

rozstrzygnięcia sądu zarówno w odniesieniu do powództwa głównego, jak

i powództwa wzajemnego, wartość przedmiotu zaskarżenia i związaną z tym

opłatą sądową należy ustalić osobno dla obu tych powództw. Jeżeli powództwa te

dotyczą praw majątkowych, to art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych należy odnieść osobno dla powództwa głównego i powództwa

wzajemnego. W konsekwencji apelacja, w której kwestionuje się rozstrzygnięcie

sądu I instancji w odniesieniu do powództwa głównego, jak i powództwa

wzajemnego, podlega opłacie sądowej będącej sumą opłat obliczonych osobno od

wartości przedmiotu zaskarżenia dla każdego z tych powództw. Ustalona w art. 13

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych minimalna i maksymalna

wysokość opłaty sądowej stosuje się odrębnie dla tych powództw.

Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.,

orzeczono jak w sentencji.