V CZ 34/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 34/13

POSTANOWIENIE

Dnia 28 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa T. K.

przeciwko J. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 sierpnia 2013 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 22 kwietnia 2013 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powódki na rzecz pozwanego

zł

kosztów

zastępstwa

zażaleniowym.

Uzasadnienie

prawnego

w

postępowaniu

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. odrzucił skargę

kasacyjną powódki T. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 22 listopada 2012 r.

jako nieopłaconą.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 112 ust.

2 i 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej u.k.s.c.), w zw.

z art. 130 § 1 i 2 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

W konkluzji wniosła o jego uchylenie i zasądzenie od pozwanej kosztów

postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.k.s.c. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia

17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 7, poz. 45), która weszła w życie z dniem

19 kwietnia 2010 r. – jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub

stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub

wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę

prawnego lub rzecznika patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy

termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy

postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

Zmiana treści art. 112 u.k.s.c. dokonana wzmiankowaną ustawą miała na celu

przyspieszenie postępowania w sytuacji, w której czynności za stronę wykonuje

profesjonalny pełnomocnik, a charakter tych czynności nie wymaga dodatkowych

wskazówek ze strony sądu. Pełnomocnik taki ma - co do zasady - obowiązek

samodzielnego określenia i wniesienia opłaty stałej lub stosunkowej, obliczonej od

podanej przez stronę wartości przedmiotu sporu (art. 1302 § 1 k.p.c.).

Artykuł 112 ust. 3 u.k.s.c. nie tylko wyznacza termin do uiszczenia opłaty

w razie prawomocnego oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych,

ale jednocześnie wyłącza możliwość wdrożenia postępowania naprawczego

określonego w art. 130 § 1 k.p.c., co oznacza, że profesjonalny pełnomocnik

powinien sam obliczyć i uiścić należną opłatę (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 30/11, niepubl.).

Powódka reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w niniejszej

sprawie została zwolniony od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej

ponad kwotę 3.200 zł (k. 315), a w pozostałym zakresie jej wniosek o zwolnienie od

kosztów sądowych został oddalony.

Wobec częściowego oddalenia wniosku zobowiązana była zatem z mocy

ustawy do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym od dnia

doręczenia postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 7 marca 2013 r. tj. od dnia

15 marca 2013 r.

Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 112 u.k.s.c. nie ograniczył

zastosowania normy w nim wyrażonej od całkowitego albo częściowego oddalenia

wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że szczególna

regulacja zawarta w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. dotyczy zarówno oddalenia wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jak i w części (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZ 70/10, niepubl., z dnia

23 marca 2011 r., V CZ 116/10, niepubl., z dnia 2 czerwca 2011 r., I CZ 51/11,

niepubl., z dnia 6 lipca 2011 r., I CZ 72/11, niepubl., z dnia 28 września 2011 r.,

I CZ 86/11, niepubl., z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 88/11, niepubl. i z dnia

9 listopada 2011 r., II CZ 100/11, niepubl.).

Ponadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca

2011 r. (I CZ 51/11, niepubl.), za takim rozumieniem art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

przemawia cel jego ustanowienia, aktualny także w razie częściowego oddalenia

wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, polegający na przyspieszeniu

postępowań sądowych oraz odciążeniu sądów od dokonywania czynności

związanych

z

wzywaniem

stron

reprezentowanych

przez

profesjonalnych

pełnomocników o uiszczenie opłat sądowych w sytuacji, gdy konieczność

uiszczenia opłaty i jej wysokość wynika jednoznacznie z przepisów u.k.s.c. oraz

orzeczeń sądów w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych.

Należy

zaznaczyć,

że

powódka

zaskarżyła

postanowienie

Sądu

Apelacyjnego z dnia 7 marca 2013 r. zażaleniem, które zostało odrzucone

postanowieniem tego Sądu z dnia 25 marca 2013 r. Wbrew sugestiom skarżącego,

zażalenie to nie mogło być potraktowane przez sąd ponowny jako wniosek

o zwolnienie od opłaty kasacyjnej. Art. 130 § 1 k.p.c. nie pozwala sądowi na

zmianę sensu pisma procesowego złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika.

Sąd Najwyższy, na wniosek żalącego, rozpoznaje również te postanowienia

sądu drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały

wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie

sądu drugiej instancji odrzucające nieopłaconą skargę, na wniosek żalącego,

rozpoznaniu podlega zatem także postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie

od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi.

W zażaleniu skierowanym przeciwko odrzuceniu skargi kasacyjnej został

zawarty wymagany w art. 380 k.p.c. sformułowany expressis verbis wniosek o

rozszerzenie kontroli na postanowienia Sądu Apelacyjnego o odmowie zwolnienia

od opłaty od skargi kasacyjnej w całości.

Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd Apelacyjny słusznie odrzucił zażalenie

skarżącej na postanowienie tego Sądu o częściowym zwolnieniu powódki z opłaty

od skargi kasacyjnej. Na postanowienie to nie przysługuje bowiem zażalenie.

Odnośnie natomiast postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 7 marca

2013 r. o częściowym zwolnieniu powódki od opłaty od skargi kasacyjnej należy

zauważyć, że Sąd uwzględniając wysokość miesięcznego dochodu powódki oraz

wydatki na bieżące utrzymanie zwłaszcza, że powódka nie ma na utrzymaniu

innych osób co wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku,

dochodach i źródłach utrzymania, trafnie ocenił, że będzie w stanie uiścić część

opłaty od skargi kasacyjnej w wysokości 3200 zł. Zaistnienie nowych okoliczności

uprawniało stronę do wniesienia kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych, a za taki nie może zostać uznane złożone przez skarżącą

niedopuszczalne

zażalenie

na

postanowienie

zwolnienia jej od opłaty od skargi kasacyjnej.

w przedmiocie

częściowego

W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił skargę kasacyjną

powódki jako nieopłaconą, co skutkuje oddalaniem zażalenia powódki jako

bezzasadnego, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814, z zasądzeniem

od powódki kosztów postępowania zażaleniowego (98 § 1 k.p.c.).

es