V CZ 33/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 33/13

POSTANOWIENIE

Dnia 28 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

w sprawie ze skargi T. Z. i J. Z.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego

w C. z dnia 28 września 1990 r., sygn. akt …409/90,

w sprawie z wniosku T. Z.

przy uczestnictwie M. M.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 sierpnia 2013 r.,

zażalenia T. Z. i J. Z.

na postanowienie Sądu Okręgowego w C.

z dnia 6 maja 2013 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w C. postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. odrzucił skargę T.

Z. i J. Z. o wznowienie postępowania w sprawie …409/90 Sądu Wojewódzkiego w

C. zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 28 września 1990 r. jako

niedopuszczalną.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucili naruszenie art. 410 § 1

k.p.c. w zw. z art. 401 pkt 2, art. 403 § 2 i art. 408 k.p.c. przez ich błędną wykładnię

i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w C. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że wprawdzie w skardze wskazano, że

dotyczy

postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 19 czerwca 1990 r.,

…1026/88, niemniej zażądano jego uchylenia, co mogło stanowić przesłankę do

wniosku, że została także skierowana przeciwko oddalającemu apelację skarżącej

postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 28 września 1990 r. …409/90

(por. art. 412 § 2 k.p.c.). Za taką wykładnią żądania skargi przemawiało także to, że

skarżąca nie oponowała przeciwko przekazaniu skargi według właściwości przez

Sąd Rejonowy w M. do Sądu Okręgowego w C. postanowieniem z dnia 26 marca

2013 r., ani w zażaleniu nie podniosła zarzutu naruszenia art. 405 k.p.c. Na gruncie

tego unormowania zaskarżenie orzeczeń sądów różnych instancji wchodzi w

rachubę gdy wskazywana w skardze przyczyna nieważności miałaby wystąpić w

sposób ciągły w toku postępowania przed sądami tych instancji, względnie w

skardze podniesiono różne podstawy (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 19 kwietnia 2006 r., I PO 1/06, OSNP 2007, nr 9-10, poz. 134). Dodać się

godzi, że w razie odwołania się do podstawy określonej w art. 403 § 2 k.p.c.

właściwym jest sąd, który ostatnio orzekał co do istoty sprawy (por postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2012 r., II CO 10/12, LEX nr 1215143), a więc

w tym wypadku sąd drugiej instancji.

Stosownie do art. 410 § 1 k.p.c. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie

przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie.

Podstawy skargi o wznowienie postępowania wyczerpująco określają przepisy art.

401, 4011 i 403 k.p.c.

Podstawę wznowienia mogą stanowić tylko takie wykryte później środki

dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie

mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.). Tymczasem

dołączony do skargi akt notarialny nr Rep […] z dnia 16 kwietnia 1971 r. takiego

wpływu nie mógł wywrzeć. W świetle twierdzeń samej skargi jego osnowę stanowiły

granice ewidencyjne działek, a więc te same do których jako podkładu

geodezyjnego nawiązywała umowa przekazania wnioskodawczyni gospodarstwa

rolnego przez rodziców z dnia 4 grudnia 1979 r. Rozgraniczenia dokonano według

stanu prawnego, którym był stan posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. działek

podlegających rozgraniczeniu, a to z tego względu, że na sąsiadujące

nieruchomości został wydany akt własności ziemi. W sprawie wiec nie miały

znaczenia granice ewidencyjne działek które były znane i w sprawie analizowane,

czy też powierzchnia gospodarstwa według danych ewidencyjnych.

Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe (art. 403 § 2 k.p.c.),

mogące mieć wpływ na wynik sprawy, to takie fakty, z których strona nie mogła

skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym. „Wykrycie” natomiast,

o którym mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów

w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych,

bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 15 maja 1968 r., I Co 1/68, OSNCP 1969 nr 2, poz. 36, z dnia

17 stycznia 2001 r., IV CKN 1515/00, niepublikowane i z dnia 19 stycznia 2006 r.,

IV CZ 143/05, niepublikowane). Nie dotyczy również takich okoliczności i środków

dowodowych, które strona mogła powołać w prawomocnie zakończonym

postępowaniu, mając ku temu obiektywnie istniejącą możliwość. T. Z. w sprawie

była reprezentowana przez adwokata, a więc miał on możliwość, jeżeli uznawałby

obecnie powoływany akt notarialny za dowód istotny, jego powołania.

Skargę wobec wnioskodawczyni Sąd Okręgowy trafnie odrzucił na podstawie

art. 408 k.p.c., skoro w świetle wskazanych w niej okoliczności nie dotyczył jej

zarzut braku pozbawienia w sprawie działania i została wniesiona po upływie 23 lat

od uprawomocnienia się orzeczenia

W judykaturze wyrażono pogląd, że powołanie się przez skarżącego na

przesłankę pozbawienia możności działania lub nienależytej reprezentacji oznacza,

że musi on wykazać, iż w zakończonym prawomocnym orzeczeniem postępowaniu

był pozbawiony możliwości działania „wskutek naruszenia przepisów prawa” (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2007 r., I CZ 60/07,

niepublikowane), co w sprawie jest wątpliwe, gdyż wykładnia, że gospodarstwo

rolne

przekazane

przez

rodziców

córce

na

podstawie

ustawy

z

dnia

27 października 1977 r., o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach

dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) wchodzi w skład majątku

wspólnego została ukształtowana dopiero około 15 lat później (por. uchwałę

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2005 r., III CZP 59/05,

OSNC 2006, nr 5, poz. 79).

Skoro sprawa została rozpoznana we właściwym trybie, tj. w postepowaniu

nieprocesowym, to miał w niej zastosowanie wobec skarżącego art. 524 § 2 k.p.c.

W

literaturze

trafnie podniesiono,

że

unormowanie

to

stanowi poważne

niebezpieczeństwo wzruszania prawomocnych orzeczeń w nieograniczonym

okresie czasu i dlatego jego wykładnia musi być ścisła, zarówno co do przesłanki,

czy rzeczywiście orzeczenie naruszyło prawo osoby zainteresowanej i czy mogła

ona działać w poprzednim postępowaniu. Z tego względu ochroną przewidzianą

w omawianym unormowaniu nie jest objęty zainteresowany, który wiedział

o toczącym się postepowaniu i pomimo tego nie wziął w nim udziału. Aby więc

można było uznać, że skarga jest oparta na omawianej podstawie, zainteresowany

powinien podnieść, że nieznany był mu fakt wystąpienia z wnioskiem przez żonę

oraz toczenia się i to w dwóch instancjach postępowania o rozgraniczenie

w sprawie zakończonej w dniu 28 września 1990 r. W skardze nawet nie starano

się uprawdopodobnić tej okoliczności, a zatem nie została oparta na ustawowej

podstawie, określonej w art. 524 § 2 k.p.c.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w zw.

z art. 3941 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie.