V CZ 33/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 33/08

POSTANOWIENIE

Dnia 11 czerwca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

w sprawie z wniosku K. M.

przy uczestnictwie F. W.

o dział spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 czerwca 2008 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 26 lutego

2008 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy w B. odrzucił apelację

wnioskodawczyni K. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 grudnia

2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni wezwana do uzupełnienia braków

formalnych apelacji przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz czy

postanowienie zaskarża w całości lub w części podała jedynie, że orzeczenie zaskarża

w całości. Z tego względu, na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. i art. 13 §

2 k.p.c. orzekł o odrzucenie apelacji.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła wnioskodawczyni, zarzucając, że

postępowanie sądu nacechowane jest skrajnym formalizmem, a wezwanie do

uzupełnienia braków formalnych

apelacji było

nieprecyzyjne.

Termin „wartość

przedmiotu zaskarżenia” jest wieloznaczny, a wnioskodawczyni, która nie jest

prawnikiem nie musiała go rozumieć. Wskazała też, że wartość ta wynika z akt sprawy i

podała składniki majątku, których wartość kolejno sumę tę tworzy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pierwsza kwestia, którą należało rozstrzygnąć, była dopuszczalność zażalenia.

Jak stanowi art. 3941 § 2 k.p.c. w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna,

zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące

postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981, a także

postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu

pierwszej instancji. W sprawie o dział spadku skarga kasacyjna nie przysługuje, jeżeli

wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych, (art.

5191 § 4 pkt 4 k.p.c.). Mając na względzie, że wartość przedmiotu zaskarżenia

przekracza tę kwotę oraz, że jest to postanowienie kończące postępowanie w sprawie

zażalenie jest dopuszczalne.

Zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. w sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć

wartość przedmiotu zaskarżenia. Sprawa o dział należy do tej kategorii spraw. Artykuł

130 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. ma odpowiednie (art. 391 § 1 k.p.c.) zastosowanie do

apelacji w zakresie, w którym stanowi, że wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia

pisma procesowego następuje jedynie wtedy, gdy pismo to nie może otrzymać

prawidłowego biegu wskutek niezachowania przesłanek formalnych. Wynika stąd, że

wezwanie do usunięcia braków formalnych apelacji pod rygorem jej odrzucenia w razie

nieusunięcia braków w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 370 k.p.c. lub art. 373

k.p.c., bądź też natychmiastowe odrzucenie apelacji, zgodnie z art. 370 1 k.p.c., bez

wzywania do usunięcia jej braków, może nastąpić jedynie wtedy, gdy braki te są tego

rodzaju, że powodują, iż nie można apelacji nadać prawidłowego biegu. Jeżeli zatem

apelacja jest dotknięta brakami formalnymi, jednak nie są to braki, które uniemożliwiają

nadanie jej biegu, nie może nastąpić wezwanie do ich usunięcia pod rygorem

odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c. i art. 373 k.p.c.) lub odrzucenie apelacji bez

wzywania do usunięcia braków (art. 3701 k.p.c.) (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 27

marca 2008 r., III CZP 7/08, Biul. SN 2008, z. 3, poz. 7).

W postępowaniu o dział spadku określenie wartości przedmiotu sporu i wartości

przedmiotu zaskarżenia decyduje o dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 398 2 § 1

k.p.c.). Oznaczenie wartości przedmiotu sporu i przedmiotu zaskarżenia ma ponadto na

celu ustabilizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia skargą kasacyjną oraz

ponoszenia kosztów procesu. Wartość udziału spadkowego stanowi też podstawę

określenia opłat za czynności adwokackie (por. § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) dla potrzeb obliczenia kosztów zastępstwa

procesowego jako składnika kosztów procesu (por. art. 98 § 3 i art. 99 k.p.c.).

W sprawach tych zatem wartość przedmiotu zaskarżenia pełni wskazane wyżej

funkcje procesowe. Niewskazanie tej wartości stanowi zaś brak formalny, będący

przeszkodą w nadaniu apelacji prawidłowego biegu. Niezależnie od tego należy

zauważyć, że podanie przez skarżącą, iż kwestionuje w całości postanowienie w

przypadku, gdy rozstrzygniecie składa się 9 punktów nie wystarcza do przyjęcia, iż brak

wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia nie uniemożliwia nadanie sprawie biegu.

Wreszcie należy podkreślić, że stawiane przez ustawodawcę wymogi wiążą się

oczywiście z zasadą formalizmu postępowania. Jest to jedna z podstawnych zasad

postępowania cywilnego. Niczym nie uzasadnione jest deprecjonowanie jej znaczenia.

Należy mieć na uwadze, że jednym z jej aspektów jest zapewnienie pewności w

stosowaniu prawa i przewidywalności czynności sądu. Obowiązkiem stron jest

podporządkowanie się wymogom stawianych w przepisach prawa. Tylko w sytuacji,

kiedy niedochowanie wymogom czynności procesowej nie stanowi żadnej przeszkody w

prawidłowym biegu postępowania, na podstawie innej regulacji prawnej, możliwe jest

dalsze procedowanie bez negatywnych następstw dla strony (uczestnika) postępowania,

który tej czynności dokonuje.

Zupełnie nieuzasadnionym jest twierdzenie o niezrozumiałym i wadliwym

wezwaniu przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Wezwanie to było

prawidłowe i stanowi przytoczenie zwrotu zawartego w kodeksie postępowania

cywilnego.

Nie

jest

obowiązkiem

Sądu

dokonywanie

wykładni

sformułowań

kodeksowych w wezwaniu, w którym wzywa się o uzupełnienia braków. Wiele słów w

języku potocznym ma różne znaczenia. Nie oznacza to jednak, by na gruncie

postępowania sądowego w przypadku dokonywania czynności w formie pisemnej

odstępować

od

zwrotów,

które

zostały

sformułowane

przez

ustawodawcę.

Nawet zresztą błędne oznaczenie tej wartości przez skarżącą nie pociągałoby za sobą

konsekwencji w postaci odrzucenia apelacji. Skutek taki następuje natomiast w wypadku

niewskazania tej wartości pomimo stosownego wezwania.

Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.,

orzeczono jak w sentencji.