V CZ 33/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 33/05

POSTANOWIENIE

Dnia 13 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Lech Walentynowicz

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa A. J., D. J. i M. J.

przeciwko J. S. i M. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 kwietnia 2005 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 7 października

2004 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 7 października 2004 r. odrzucił, jako

spóźnioną, apelację powodów A. J. i M. J. wniesioną w dniu 3 sierpnia 2004 r. od

wyroku Sądu Rejonowego ogłoszonego w dniu 29 czerwca 2004 r., zaznaczając, że

wniosek z dnia 30 czerwca 2004 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku

został złożony wyłącznie przez powódkę D. J.

W zażaleniu powodowie zarzucając naruszenie art. 73 § 2 k.p.c. przez jego

nieuwzględnienie przy ocenie skutków procesowych wniesionego przez powódkę

wniosku z dnia 30 czerwca 2004 r., żądali zmiany zaskarżonego postanowienia przez

„przyjęcie do rozpoznania apelacji powodów A. J. i M. J.” ewentualnie uchylenia

zaskarżonego postanowienia „i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie

powodów

oparte

jest

na

założeniu,

że

powodów

łączy

współuczestnictwo materialne jednolite, a zatem – jak twierdzą skarżący – złożony przez

powódkę w dniu 30 czerwca 2004 r. wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem

odniósł skutek także wobec powodów A. J. i M. J.

Ze współuczestnictwem jednolitym mamy do czynienia wtedy, gdy z istoty

stosunku spornego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok ma niepodzielnie dotyczyć

wszystkich współuczestników (art. 73 § 2 k.p.c.). Oznacza to, że wyrok wydany w

sprawie z ich udziałem musi zawierać jednolite rozstrzygnięcie w stosunku do

wszystkich współuczestników. W przypadku współuczestnictwa jednolitego, wyrażona w

art. 73 § 1 k.p.c. zasada samodzielności działania współuczestników nie działa w

stosunku

do

współuczestników

jednolitych,

bowiem

konieczność

jednolitego

rozstrzygnięcia musi ograniczać ich samodzielność. Dlatego też czynności procesowe

działających współuczestników skuteczne są wobec nie działających. Przykładowo udzielenie odpowiedzi na pozew, czy też stawiennictwo na rozprawie i udział w niej

jednego ze współuczestników jednolitych uniemożliwiać będzie wydanie wyroku

zaocznego w stosunku do współuczestników nie działających w sprawie a wniesienie

apelacji przez jednego ze współuczestników jednolitych spowoduje, że Sąd Apelacyjny

rozpozna sprawę w stosunku do wszystkich współuczestników. Gdyby więc powodów

łączyło współuczestnictwo jednolite, to apelacja wniesiona przez powódkę odniosłaby

skutek w stosunku do A. J. i M. J.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest roszczenie o zapłatę kwoty

15.600 zł tytułem zwrotu zadatku jaki powodowie wpłacili pozwanym, zawierając

przedwstępna umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego. Z żadnego przepisu prawa nie

wynika, że w takiej sprawie zachodzi konieczność jednolitego rozstrzygnięcia.

Rozważenia wymagała zatem kwestia, czy istota spornego stosunku prawnego

uzasadnia

współuczestnictwo

jednolite

powodów.

Konieczność

jednolitego

rozstrzygnięcia wypływająca z istoty spornego stosunku prawnego powinna pociągać za

sobą konieczność współwystępowania podmiotów w sprawie, chyba że podmiotom tym

przyznana została samodzielność działania. Wynika z tego, że współuczestnictwo

jednolite, powstałe z istoty stosunku prawnego, obejmuje przypadki współuczestnictwa

koniecznego (art. 72 § 2 k.p.c.). Czynne współuczestnictwo konieczne występuje

niezmiernie rzadko, z reguły gdy przedmiotem żądania jest świadczenie niepodzielne.

Przyjmuje się, że nie zachodzi ono, gdy przy silnej więzi wewnętrznej między

podmiotami skumulowanych podmiotowo stosunków prawnych istnieje przepis dający

poszczególnym podmiotom prawo samodzielnego działania. Nie zachodzi więc

współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej, gdy powództwo wytoczone przez

jednego z nich zmierza do zachowania wspólnego prawa współwłaścicieli (por.

orzeczenia SN z dnia 20.X.1975 r., III CRN 288/75, OSNCP 1976, nr 10, poz. 211, z

dnia 30.III.1962 r., 3 CR 237/62, OSNCP 1963, nr 2, poz. 48).

Nie budzi wątpliwości, że z roszczeniem będącym przedmiotem sporu każdy z

powodów może wystąpić osobno, dla zachowania bowiem legitymacji procesowej

czynnej w sprawie przeciwko pozwanemu o zwrot zadatku nie ma konieczności

łącznego występowania osób, które przekazały zadatek. Inaczej ocenić należałoby tę

kwestię, gdyby powodowie wystąpili z powództwem o zobowiązanie pozwanych do

zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży, w takiej sytuacji zarówno po stronie

powodowej, jak i pozwanej musieliby wystąpić wszyscy kontrahenci takiej umowy, a

rozstrzygnięcie sprawy powinno dotyczyć niepodzielnie wszystkich współuczestników.

Skoro powodów nie łączy współuczestnictwo jednolite czynność procesowa

powódki w postaci złożonego wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku

– wbrew twierdzeniu skarżących – nie mogła odnieść skutku wobec pozwanych.

Apelacja powodów wniesiona z uchybieniem wymagań określonych w art. 369 k.p.c.

podlegała więc odrzuceniu (art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało orzec jak w sentencji (art. 394 1 § 3 i art.

39814 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr

13, poz. 98).