V CZ 29/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 29/21 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak (przewodniczący)‎SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)‎SSN Monika Koba w sprawie z powództwa A. J., M. J., E. Z. i J. Z.‎przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście B.‎o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 czerwca 2021 r.,‎zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w C.‎z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt VI Ca [...], 1. oddala zażalenie;

2. zasądza od powodów A. J. i M. J. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania zażaleniowego;

3. zasądza od powodów E. Z. i J. Z. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w C. odrzucił skargę kasacyjną powodów A. J. i M. J. oraz E. Z. i J. Z. od wyroku tego Sądu z dnia 22 lipca 2020 r., którym zmieniono na skutek apelacji pozwanego Skarbu Państwa - Starosty B. wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 20 września 2019 r. wydany w sprawie z powództwa o ustalenie stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem sporu o wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest prawo majątkowe, mające wartość ekonomiczną i wpływające na sferę majątkową strony.

W sprawach tych skarga kasacyjna jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest niższa niż 50 000 zł. W okolicznościach sprawy wartość ta wynosiła 757 zł i 759 zł, co prowadziło do odrzucenia skargi kasacyjnej.Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyli zażaleniem powodowie, zarzucając naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. i wnosząc o jego uchylenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego dopuszczalność jest ograniczona ze względu na przedmiot sprawy (art. 3982 § 2 k.p.c.) oraz - w sprawach o prawa majątkowe - ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.).

W sprawach o prawa majątkowe skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 000 zł. Skarżący nie negowali, że wartość przedmiotu zaskarżenia lokuje się in casu poniżej dolnej granicy kryterium ratio valoris, zarzucali natomiast, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że sprawa, w której złożono skargę kasacyjną, jest sprawą o prawa majątkowe. Istotą roszczenia powodów nie jest bowiem „kwota finansowa”, lecz właściwa klasyfikacja nieruchomości, a w konsekwencji stawka opłaty.Przedmiotem sprawy są prawa majątkowe, jeżeli zgłoszone żądanie zmierza do ochrony dobra o majątkowym charakterze, służąc realizacji interesów majątkowych.

O kwalifikacji tej decyduje typowy interes, jaki realizuje sporne prawo. Za majątkowe uznaje się prawa rzeczowe, wierzytelności opiewające na świadczenia majątkowe, prawa majątkowe małżeńskie i prawa własności intelektualnej (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2005 r., III CZP 111/05, OSNC 2006, nr 11, poz. 183 i z dnia 16 października 2009 r., III CZP 54/09, OSNC 2010, nr 3, poz. 34, oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2012 r., V CSK 291/11, niepubl., z dnia 16 października 2014 r., III CZ 42/14, niepubl., z dnia 28 stycznia 2015 r., II CZ 87/14, niepubl., i z dnia 8 grudnia 2016 r., III CZ 53/16, niepubl.).Przedmiotem postępowania, w którym złożono skargę, było żądanie ustalenia właściwej stawki opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.

Stawka ta decyduje o rozmiarze świadczenia majątkowego, które powodowie są obowiązani spełniać na rzecz właściciela gruntu tytułem ekwiwalentu za korzystanie z gruntu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2017 r., I CSK 46/17, niepubl.). Spór ten ma zatem źródło w prawie rzeczowym, jakim jest użytkowanie wieczyste i dotyczy związanej z tym prawem powinności spoczywającej na powodach, przy czym powinność ta ma niewątpliwie majątkowy charakter, a rozstrzygnięcie sporu, jak prawidłowo dostrzegł Sąd Okręgowy, rzutuje bezpośrednio na sytuację majątkową stron postępowania.Bez znaczenia jest w tym kontekście to, że żądnie powództwa nie opiewało na zasądzenie konkretnej kwoty pieniężnej.

Do spraw o prawa majątkowe w znaczeniu przyjętym w art. 3982 § 1 k.p.c. należą bowiem nie tylko sprawy inicjowane powództwem o zasądzenie świadczenia, lecz także powództwem o ustalenie i ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego (por. w odniesieniu do sporów dotyczących opłat za użytkowanie wieczyste postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2002 r., V CZ 110/02, niepubl., z dnia 19 czerwca 2008 r., V CZ 37/08, niepubl., z dnia 8 listopada 2012 r., V CSK 33/12, niepubl. i z dnia 5 listopada 2014 r., III CZ 43/14, niepubl.).Sąd Okręgowy trafnie zatem uznał, że sprawa, w której złożono skargę kasacyjną, jest sprawą o prawa majątkowe.Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 oraz art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw