V CZ 24/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 24/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa G. N.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w H., Dyrektorowi

Aresztu Śledczego w S., Dyrektorowi Zakładu Karnego

w J., Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. i Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 stycznia 2011 r.,

oddala zażalenie; przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego na rzecz adwokata P. R. kwotę 300 zł (trzysta

złotych) powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny uzupełnił wyrok

tego Sądu z dnia 30 grudnia 2010 r. w ten sposób, że zasądził od powoda na rzecz

Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa koszty zastępstwa

procesowego w wysokości 2700 zł.

W

zażalenie

na

to

postanowienie

powód

wniósł

o

jego

zmianę

i nieobciążenie go kosztami postępowania apelacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Treść rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Apelacyjny jednoznacznie świadczy

o przegraniu przez żalącego sprawy w postępowaniu apelacyjnym. Zasadą jest

zaś, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na

jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony

(koszty procesu - art. 98 § 1 k.p.c.). Przewidziany od tej zasady wyjątek,

pozwalający na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów procesu

albo nie obciążanie jej w ogóle tymi kosztami, art. 102 k.p.c. dopuszcza tylko

"w wypadkach szczególnie uzasadnionych". Zakwalifikowanie przypadku jako

"szczególnie uzasadnionego" wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności

sprawy. Do okoliczności takich należy m.in. sytuacja ekonomiczna strony

przegrywającej. Nie jest jednakże dowolnością uznanie przez Sąd Apelacyjny, że

nawet niekorzystna sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, uzasadniająca

zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie jest okolicznością wystarczającą do

nieobciążania tej strony kosztami procesu.

Niepodobna bowiem pominąć, że dla oceny okoliczności uzasadniających

zastosowanie - jako wyjątkowego - art. 102 k.p.c., istotne znaczenie ma to, czy

chodzi o koszty postępowania przed sądem pierwszej czy też drugiej instancji

(koszty postępowania apelacyjnego). Konstytucja gwarantuje prawo zaskarżania

orzeczeń sądowych wydanych w pierwszej instancji (art. 78) i co najmniej

dwuinstancyjne postępowanie sądowe (art. 176 ust. 2). Powód prawa tego nie

został pozbawiony i skorzystał z możliwości zaskarżenia apelacją wyroku sądu

pierwszej instancji oddalającego powództwo. Powinien jednakże liczyć się

z możliwymi konsekwencjami - dla rozstrzygnięcia o kosztach procesu - swojej

decyzji o wniesieniu apelacji. Decyzję tę podjął bowiem w sytuacji wnikliwego

rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji i szczegółowego uzasadnienia

wydanego przez ten sąd wyroku oddalającego powództwo.

Z przytoczonych względów, zdaniem Sądu Najwyższego nie jest zasadny

zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 102 k.p.c., co

powoduje, że zażalenie należało oddalić (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu

zażaleniowym

przed

Sądem

Najwyższym

orzeczono

na

podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.).