V CZ 24/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 24/09

POSTANOWIENIE

Dnia 16 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Barbara Myszka

w sprawie ze skargi C.P.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w J. z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt [...]

w sprawie z wniosku M.P.

przy uczestnictwie C.P.

o podział majątku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 czerwca 2009 r.,

zażalenia C.P.

na postanowienie Sądu Okręgowego w J.

z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w J. prawomocnym postanowieniem z dnia 27 maja 2008 r.

oddalił apelację uczestnika postępowania C.P. od postanowienia wstępnego Sądu

Rejonowego w Z., w sprawie o podział majątku, którym ustalono, że udziały stron

postępowania w majątku wspólnym są równe.

Od powyższego postanowienia uczestnik wniósł skargę o wznowienie

postępowania na podstawie art. 524 § 1 k.p.c. w zw. z art. 401 pkt 2 k.p.c.

W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 378 § 1 k.p.c., art. 149

k.p.c., art. 94 § 1 k.p.c., art. 94 §2 k.p.c. i art. 214 k.p.c., które miały wpływ na wynik

sprawy,

poprzez

spowodowanej

nieuwzględnienie

niezawiadomieniem

z

urzędu

pełnomocnika

nieważności

uczestnika

postępowania

o

terminie

posiedzenia wyznaczonego przez Sąd Rejonowy na dzień 29 lutego 2008 r. i przez

to pozbawienie uczestnika możności obrony praw.

Sąd Okręgowy w J. postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. odrzucił

skargę. W ocenie Sądu Okręgowego skarga podlegała odrzuceniu, gdyż wniesiona

została po upływie przepisanego terminu.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że uczestnik dniu 24 lutego

2009 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania, zaskarżając nią prawomocne

postanowienie Sądu drugiej instancji z dnia 27 maja 2008 r., z powołaniem jako

podstawy wznowienia, pozbawienie możności działania wskutek naruszenia

przepisów postępowania przed Sądem pierwszej instancji na rozprawie w dniu

29 lutego 2008 r. Biorąc pod uwagę, że należycie umocowany pełnomocnik

uczestnika był obecny na rozprawie apelacyjnej, po zamknięciu której wydano

zaskarżone orzeczenie, a sam C.P. o treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego

dowiedział się w dniu 28 maja 2008 r., Sąd Okręgowy uznał, że skarga o

wznowienie została wniesiona po upływie terminu, którego koniec przypadał na

dzień 28 sierpnia 2008 r.

Sąd Okręgowy zauważył także, że działający w imieniu uczestnika

zawodowy pełnomocnik zaskarżył wyłącznie orzeczenie Sądu drugiej instancji

zarzucając mu z powołaniem się na podstawę określoną w art. 401 pkt 2 k.p.c.,

naruszenie przepisów postępowania: art. 378 § 1 k.p.c., art. 149 k.p.c., art. 94 § 1

k.p.c., art. 94 § 2 k.p.c., art. 214 k.p.c., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez

nieuwzględnienie

niezawiadomieniem

z

urzędu

nieważności

pełnomocnika

postępowania

uczestnika

o

terminie

spowodowanej

posiedzenia

wyznaczonego przez Sąd Rejonowy. Zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. przez

Sąd Odwoławczy nie wyczerpuje jednak podstawy wznowienia, o jakiej mowa

w art. 401 pkt 2 k.p.c. W postępowaniu przed Sądem Okręgowym nie wystąpiły

także inne ze wskazanych przez uczestnika uchybień procesowych, które mogłyby

mieć wpływ na możność działania strony w jego trakcie. Uczestnik postępowania

został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej i brał w niej

udział. Powołana podstawa nie uzasadniała więc zaskarżenia orzeczenia Sądu

drugiej instancji. Nie można bowiem skierować skargi przeciwko prawomocnemu

orzeczeniu tylko dlatego, że w ocenie strony jest ono wadliwe, jeżeli nie zachodzą

ustawowe podstawy wznowienia.

Na postanowienie Sądu Okręgowego w przedmiocie odrzucenia skargi

o wznowienie postępowania uczestnik złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające

istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to art. 233 § 1 k.p.c. zw. z art. 398 5

§ 1 k.p.c., poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i przyjęcie,

że:

1. termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania upłynął w dniu

28 sierpnia 2008 r. nie zaś w dniu 3 grudnia 2008 r. mimo, że uczestnik

postępowania złożył skargę kasacyjną od przedmiotowego orzeczenia i przez

to nie mógł złożyć równocześnie skargi o wznowienie postępowania, gdyż

spotkałby się z zarzutem zawisłości sporu opisanym w art. 192 k.p.c., art. 199

§ 1 ust. 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 379 pkt 3 k.p.c.;

2. art. 378 § 1 k.p.c. nie wyczerpuje podstawy wznowienia o jakiej mowa

w art. 401 pkt 2 k.p.c. mimo, że pozbawienie możności działania przez stronę

opisane w art. 401 pkt 2 k.p.c. wyczerpuje w całości znamiona art. 378 § 1

k.p.c., gdyż nieważność postępowania występuje również wówczas, jeżeli

strona została pozbawiona możności obrony swoich praw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez

dowolną ocenę dowodów uznać należy za chybiony, gdyż okoliczności faktyczne

istotne dla rozstrzygnięcia były bezsporne. Przedmiot sporu stanowiła kwestia czy

trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie należy liczyć od dnia,

w którym o zaskarżonym wyroku dowiedział się uczestnik czy też od dnia w którym

zakończyło się postępowanie kasacyjne oraz kwestia czy zdarzenie na które

powołuje się uczestnik postępowania – niezawiadomienie jego pełnomocnika

o terminie rozprawy przed Sądem Rejonowym w dniu 28 lutego 2008 r. jest

podstawą wznowienia, o której mowa w art. 401 pkt 2 k.p.c. Obie kwestie mają

charakter prawny, a nie faktyczny.

Odnośnie do pierwszej z tych kwestii, to zasadnicze znaczenie ma brzmienie

art. 406 § 1 k.p.c., który stanowi w sposób nie pozostawiający wątpliwości, że jeżeli

podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania, to termin do wniesienia

skargi o wznowienie liczy się od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej

organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Sąd Okręgowy trafnie wywiódł, że brak

przepisów uzależniających wniesienie skargi o wznowienie od wyczerpania przez

stronę dostępnych dla niej innych środków prawnych zmierzających do wzruszenia

prawomocnego rozstrzygnięcia, jak również nie ma przepisów, które wprost

wykluczałyby wniesienie skargi o wznowienie w przypadku wniesienia skargi

kasacyjnej i odwrotnie. Okoliczność ta implikuje stwierdzenie, że wniesienie skargi

kasacyjnej nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie

postępowania. Każdy z wymienionych środków przysługuje od prawomocnego

rozstrzygnięcia niezależnie, przy czym skarga kasacyjna tylko od orzeczeń sądu

drugiej instancji, w związku z czym wybór konkretnego z nich należy wyłącznie do

strony. Istnieje możliwość wniesienia obu środków jednocześnie. Powołane

w zażaleniu przepisy art. 192, art. 199 § 1 ust. 2 i art. 379 pkt 3 k.p.c. wskazują na

niedopuszczalność wniesienia pozwu w sytuacji, w której pomiędzy tymi samymi

stronami toczy się sprawa o to samo roszczenie. Poprzez art. 13 § 2 k.p.c. przepisy

te mają zastosowanie do wniosków wszczynających postępowanie nieprocesowe,

ale nie ma podstaw do ich stosowania w odniesieniu do skargi kasacyjnej i skargi

o wznowienie postępowania.

Prawidłowy jest także pogląd Sądu Okręgowego, że nie zawiadomienie

pełnomocnika uczestnika o terminie rozprawy przed Sądem Rejonowym w dniu

29 lutego 2008 r. nie jest dostateczną podstawą w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c.

do wznowienia postępowania, stosownie bowiem do treści tego przepisu nie można

żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność

działania ustała. Uczestnik miał możność w toku postępowania – w złożonej

apelacji – wystąpić z zarzutem, że pozbawiony został w dniu 29 lutego 2008 r.

możności działania, jednakże tego zarzutu nie podniósł.

Z powyższych względów na mocy art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.