V CZ 23/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 23/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Diany H.

przeciwko HDI Asekuracja Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 3 lutego 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki Diany H.

od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 14 października 2010 r. i nie obciążył jej kosztami

postępowania apelacyjnego, należnymi pozwanej HDI Asekuracja Towarzystwu

Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w Warszawie. Sąd ten uznał, że szczególny rodzaj sprawy,

wynikający z istotnej dla powódki kategorii roszczenia, ma bardzo ocenny charakter, a

zatem były podstawy do zastosowania art. 102 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Pozwana w zażaleniu domagała się zmiany postanowienia orzekającego

o kosztach postępowania apelacyjnego przez zasądzenie na jej rzecz kwoty 1200 zł,

zarzucając, że narusza ono art. 102 k.p.c. przez błędną wykładnię, polegającą na

przyjęciu, że zaistniał szczególny wypadek, wskazujący na zastosowanie zasady

słuszności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zastosowanie przez sąd jednej z zasad orzekania o kosztach procesu, przewidzianych art.

98 do 107 k.p.c., uzależnione jest od wyniku sprawy oraz jej okoliczności faktycznych.

Przyjęcie za podstawę orzeczenia zasady odpowiedzialności za wynik sporu i obciążenie

strony przegrywającej całością, czy nawet częścią kosztów procesu, może w konkretnej

sprawie, kolidować z poczuciem sprawiedliwości oraz słuszności. W celu zapobieżenia

ewentualności wydania orzeczenia w takich warunkach wprowadzona została możliwość

oparcia go na regule objętej art. 102 k.p.c. Zgodnie z nią, do nieobciążenia strony

przegrywającej sprawę obowiązkiem zwrotu, wygrywającemu przeciwnikowi, kosztów

procesu w całości lub części, dojść może, jeśli zaistniały szczególnie uzasadnione wypadki.

Wskazuje to na określenie tej zasady jako wyjątku od podstawowej, unormowanej w art. 98

§ 1 k.p.c., a zarazem wyklucza dokonywanie rozszerzającej wykładni. Sposób skorzystania

z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu orzekającego i od oceny tego sądu

należy przesądzenie, że taki szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej

sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów procesu.

Zakwalifikowanie przypadku jako” szczególnie uzasadnionego” wymaga rozważenia

całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to uprawnienie, w ramach

rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia o kosztach procesu, następuje

jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona

uzasadnionych podstaw. Wbrew zarzutom skarżącej Sąd Okręgowy dokonał wykładni art.

102 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. zgodnej z założeniem ustawodawcy oraz z

ugruntowanym orzecznictwem (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada

2010 r. II PZ 38/10, niepubl.; z dnia 2 lutego 2011 r., II CZ 184/10, niepubl.; z dnia 3 lutego

2011 r., I CZ 171/10, niepubl.). Do szczególnie uzasadnionych wypadków zaliczyć można

okoliczności konkretnej sprawy, łączące się z charakterem żądania poddanego pod osąd.

Na zaistnienie go w rozpoznawanej sprawie wskazuje ocena Sądu Okręgowego, która

uwzględnia wszystkie okoliczności sporu pomiędzy stronami. Subiektywne odczucia, choć

obiektywnie jedynie częściowo usprawiedliwione, mogły stanowić racjonalną przyczynę

dążenia do apelacyjnej kontroli rozmiaru przysługującego powódce świadczenia.

Wskazywała na to znaczna rozbieżność pomiędzy zapłatą dokonaną przed wniesieniem

powództwa, a ustalonymi w procesie następstwami doznanych w wypadku obrażeń oraz

przyznana Sądowi swoboda w określeniu „stosowności” zadośćuczynienia. Nie zasługuje

na podzielenie stanowisko pozwanej, że doszło do oczywiście nieuzasadnionego przyjęcia,

że obciążeniu powódki obowiązkiem ponoszenia kosztów procesu w postępowaniu

apelacyjnym sprzeciwiają się względy słuszności i zasady współżycia społecznego.

Z powyższych względów zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw

zostało oddalone w oparciu o art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

db