V CZ 22/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 22/13

POSTANOWIENIE

Dnia 13 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z wniosku E. K. i K. K.

przy uczestnictwie T. Dystrybucja S.A. w K. - Oddział w W.

o ustanowienie służebności przesyłu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 czerwca 2013 r.,

zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w Ś.

z dnia 6 marca 2013 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim)

i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ś.

do

ponownego

rozpoznania

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

i

rozstrzygnięcia

o kosztach

Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Ś. oddalił wniosek

wnioskodawców o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt I)

oraz odrzucił skargę kasacyjną (pkt II).

Ocenił, iż wnioskodawcy nie uprawdopodobnili, że nie wnieśli skargi

kasacyjnej bez swojej winy. Odpis postanowienia Sądu Okręgowego z dnia

12 czerwca 2012 r. doręczono skarżącym w dniu 26 czerwca 2012 r., a zatem

termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 26 sierpnia 2012 r.

Tymczasem wnioskodawcy - poza enigmatycznym powołaniem się na udzielenie

mylnego pouczenia przez pracownika sekretariatu Sądu - nawet nie wskazali, aby

w okresie 2 miesięcy lub następnych miesiącach, zasięgnęli choćby porady prawnej

odnośnie do istnienia możliwości zaskarżenia orzeczenia. Dlatego nie jest możliwe

przyjęcie, aby podstawę przywrócenia terminu mógł stanowić późniejszy artykuł

prasowy dotyczący przesyłu energii, jeśli wnioskodawcy przez długi okres czasu nie

uczynili niczego dla jednoznacznego wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej,

co przy dołożeniu należytej staranności nie mogłoby stanowić najmniejszego

problemu. Ponadto, jak argumentował Sąd Okręgowy, kwestie dotyczące

służebności przesyłu jako nośne społecznie oraz dotyczące szeregu osób od kilku

lat są przedmiotem zainteresowania społecznego, a temat ten - w wielu aspektach

– jest często poruszany w środkach masowego przekazu. Podstawę prawną

rozstrzygnięcia stanowił art. 168 § 1 oraz 3986 § 2 k.p.c.

Powyższe postanowienie zaskarżyli zażaleniem wnioskodawcy, którzy

zarzucając naruszenie art. 168 § 1 k.p.c., wnieśli o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w pkt II. Wnieśli ponadto o rozpoznanie postanowienia Sądu

Okręgowego z dnia 6 marca 2013 r. o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu

dla złożenia przez wnioskodawców skargi kasacyjnej (pkt I) oraz - w związku z tym

- o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Ś.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadność postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną zależy od

prawidłowości orzeczenia oddalającego wniosek wnioskodawców o przywrócenie

im terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mimo że orzeczenie to jest

niezaskarżalne zażaleniem podlega kontroli - na podstawie art. 380 k.p.c. w zw.

z art. 39821 k.p.c., art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. - w postępowaniu

zażaleniowym na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 165/01, OSNC

2002, nr 7-8, poz. 102 oraz z dnia 27 lutego 2003 r., I PZ 145/02, nie publ.).

Wnioskodawcy, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej, powołali się na udzielenie im błędnego pouczenia przez pracownika

sekretariatu sądu o niemożności dalszego zaskarżenia postanowienia Sądu

Okręgowego z dnia 12 czerwca 2012 r. kończącego postępowanie w sprawie,

której przedmiotem było ustanowienie służebności przesyłu. Na tę okoliczność

wnieśli o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania wnioskodawcy. Sąd

Okręgowy wydał zaskarżone postanowienie bez przeprowadzenia tego dowodu,

przyjmując, że wnioskodawcy nie wykazali, aby nie złożyli skargi kasacyjnej bez

swej winy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że błędne pouczenie strony

o możliwości

okolicznością

(niemożliwości)

wniesienia

usprawiedliwiającą

środka

niezachowanie

odwoławczego

przez

może

stronę

być

terminu

do dokonania czynności procesowej (por. uzasadnienie uchwały Izby Cywilnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2011 r., III CZP 38/11, OSNC

2012, nr 5, poz. 56 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia

1978 r., I CZ 145/77, nie publ., z dnia 5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007,

nr 1-2, poz. 32). Udzielenie błędnego pouczenia stronie o sposobie i terminie

dokonania określonej czynności procesowej nie przesądza automatycznie o tym,

że strona nie ponosi winy za niedokonanie czynności procesowej w terminie.

Zależy to każdorazowo od oceny konkretnych okoliczności sprawy dokonanej

w szczególności z uwzględnieniem treści udzielonego pouczenia, kompetencji

osoby, która udzieliła takiego pouczenia. Nie można też wykluczyć, że strona mimo

udzielenia jej błędnego pouczenia ze względu np. na swoje wykształcenie bądź

wykonywaną profesję znała sposób i termin dokonania określonej czynności

procesowej. Nie jest jednak słuszne stanowisko – na którym oparł się Sąd

Okręgowy - że strona powinna niejako zakładać, iż pouczenie jej przez

kompetentnego pracownika sądu, w tym przypadku o niemożliwości zaskarżenia

orzeczenia Sądu drugiej instancji, może być błędne, a w konsekwencji powinna

podjąć dodatkowe czynności w celu

weryfikacji prawidłowości pouczenia

udzielonego jej przez pracownika sądu. O niedochowaniu właściwej miary

staranności w celu wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej strony nie może również

przesądzać to, że przedmiotem sporu było tego rodzaju żądanie, które w ostatnim

czasie jest przedmiotem szerszego zainteresowania środków masowego przekazu.

Nie można z tej tylko przyczyny przyjąć, że strona mogła uzyskać wiarygodne

informacje dotyczące terminu i sposobu zaskarżenia określonego orzeczenia, które

zapadło w sprawie.

Uwzględniając powyższe postanowienie Sądu Okręgowego oddalające

wniosek wnioskodawców o przywrócenie im terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej zostało wydane z naruszeniem art. 168 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd

drugiej instancji nie wyjaśnił bowiem należycie, czy wnioskodawcy bez swej winy

nie

wnieśli

skargi

kasacyjnej

w

terminie.

W

konsekwencji

zaskarżone

postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wydane także z naruszeniem

art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Uzasadniało to uchylenie pkt II

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. bez potrzeby uchylania rozstrzygnięcia zawartego w pkt

I tego orzeczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r.,

III CZP 62/04 (OSNC 2005, nr 11, poz. 181). O kosztach postępowania orzeczono

na podstawie art. 108 § 2 w zw. z art. 39821, art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c.