V CZ 20/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 20/13

POSTANOWIENIE

Dnia 28 maja 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa L. G., J. K. i W. K.

przeciwko K. U.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 maja 2013 r.,

zażalenia powoda W. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego [...]

z dnia 19 listopada 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając Sądowi

o

kosztach

postępowania

orzeczeniu

kończącym

postępowanie

Apelacyjnemu

orzeczenie

zażaleniowego

w

w sprawie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 19 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

powoda W. K. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 10 stycznia 2012 r. w związku z

nieuiszczeniem brakującej opłaty od tego środka odwoławczego w wysokości

15.010 zł.

W zażaleniu na postanowienie z 19 listopada 2012 r. powód zarzucił,

że zapadło ono z naruszeniem art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. oraz w zw.

z art. 18 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie. Powód twierdził, że wartość przedmiotu zaskarżenia została przez

Sąd nieprawidłowo ustalona na kwotę wyższą niż wartość przedmiotu sporu.

Zarzucił nadto, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 25 w zw.

z art. 368 § 2 in fine i art. 354 k.p.c. poprzez niedoręczenie mu postanowienia

określającego inną wartość przedmiotu zaskarżenia niż wskazana przez niego.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego

rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Z akt wynika, że w pozwie z 16 lipca 1997 r. powodowie dochodzili od

pozwanych kwoty 198.961,15 zł z odsetkami ustawowymi od kwoty 118.762,38 zł

od 20 grudnia 1994 r. oraz od kwoty 80.198,77 zł od 10 lutego 1995 r. W toku

postępowania, to jest 27 stycznia 1998 r., pozwany wpłacił na poczet zadłużenia

kwotę 40.000 zł, która została zaliczona na poczet należności głównej, od której

powodowie żądali odsetek od 20 grudnia 1994 r. Równolegle z rozpoznaniem

sprzeciwu pozwanego K. U. od uwzględniającego powództwo wyroku z 10 lutego

1998 r. (zaocznego w stosunku do tego pozwanego), przeciwko drugiemu z

pozwanych

prowadzona

była

egzekucja

zobowiązania

stwierdzonego

prawomocnym w stosunku do niego wyrokiem z 10 lutego 1998 r., zakończona

wyegzekwowaniem kwoty 80.198,77 zł. W apelacji od wyroku Sądu Okręgowego

w K. z 10 stycznia 2012 r. uchylającego wyrok z 10 lutego 1998 r. w stosunku do

pozwanego K. U. w pkt II, IV i oddalającego w tej części powództwo, powód W. K.

oświadczył (k. 566-567), że w związku z wyegzekwowaniem kwoty 80.198,77 zł od

drugiego z pozwanych cofa powództwo o zasądzenie tej kwoty. Pozostał natomiast

przy żądaniu zasądzenia kwoty 158.961 zł i odsetek ustawowych od spłaconej

kwoty 80.198,77 zł za okres od 10 lutego 1995 r. do 21 grudnia 2006 r. (to jest w

kwocie 244.628 zł) oraz odsetek ustawowych od kwoty 40.000 zł za okres od 20

grudnia 1994 r. do 27 stycznia 1998 r. (to jest w kwocie 55.588 zł).

Ostatecznie zatem powód W. K. zaskarżył apelacją wyrok Sądu Okręgowego

co do oddalonego powództwa o zapłatę należności głównej w kwocie 78.762,38 zł i

odsetek od tych kwot należności głównej, które zostały zaspokojone w toku

procesu. Wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczył na kwotę 78.762,38 zł i od tej

kwoty uiścił stosowny wpis.

2. Wartość przedmiotu sporu ma być przez powoda określona zgodnie z art.

19-24 k.p.c. Nie zawsze odpowiada ona wartości wszystkich roszczeń, których

powód dochodzi w procesie. Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się m.in.

odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego (art. 20 k.p.c.).

Art. 20 k.p.c. nie ma zastosowania jedynie do odsetek obliczonych za określony

czas przed wytoczeniem powództwa i doliczonych do dochodzonej sumy dłużnej

już w pozwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2002 r.,

I PZ 11/02, niepubl.).

Stosownie do powyższej reguły odsetki, których powodowie domagali się od

dochodzonej pierwotnie kwoty 158.961 zł nie miały żadnego znaczenia dla

określenia wartości przedmiotu sporu. Powodowie nie rozszerzali żądania pozwu,

nie występowali z innym żądaniem w miejsce żądania zgłoszonego pierwotnie,

a zatem wartość przedmiotu sporu w sprawie, którą prowadzili nie mogła wzrosnąć

w toku procesu. Przeciwnie, wartość ta zmalała w związku z ograniczeniem

żądania pozwu po częściowym zaspokojeniu roszczeń powodów. Powodowie

podtrzymali pierwotnie zgłoszone żądanie zasądzenia odsetek od kwoty zapłaconej

im dobrowolnie, ale to żądanie nie stało się przez to nowym, dodatkowo

dochodzonym

żądaniem

pozwu,

którego

zgłoszenie

miałoby modyfikować

pierwotnie ustaloną wartość przedmiotu sporu. Gdyby powodowie nie cofnęli pozwu

w części odpowiadającej zaspokojonej należności głównej, lecz pozostali przy tym

żądaniu, to ustaliwszy tę okoliczność sąd oddaliłby w tej części powództwo, ale nie

miałoby to żadnego wpływu na byt zgłoszonego żądania odsetkowego oraz także

na sposób określenia wartości przedmiotu sporu w toczącej się sprawie.

3. Z art. 368 § 2 k.p.c. wynika, że w sprawach o prawa majątkowe należy

w apelacji

oznaczyć

wartość

przedmiotu

zaskarżenia.

Następuje

to

przy

odpowiednim zastosowaniu art. 19-24 i art. 25 § 1 k.p.c. Wartość przedmiotu

zaskarżenia określona przez powoda pozostaje tożsama z wartością przedmiotu

sporu lub też może być od niej niższa, jeżeli powód nie skarży orzeczenia

w całości. Ze zdania drugiego powołanego wyżej przepisu wynika, że wartość

przedmiotu zaskarżenia może być oznaczona na kwotę wyższą od wartości

przedmiotu sporu wskazanej w pozwie jedynie wtedy, gdy powód rozszerzył

powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Jak już powiedziano, taka sytuacja nie

miała miejsca w niniejszej sprawie.

Odsetki od kwoty długu głównego dochodzone w procesie obok tego długu

i w związku z art. 20 k.p.c. pozostające bez wpływu na wartość przedmiotu sporu,

żądane w dalszym ciągu po częściowym dobrowolnym zaspokojeniu w toku

procesu należności głównej i cofnięciu pozwu o jej zasądzenie mogą być

wprawdzie wyrażone konkretną kwotą pieniężną (skapitalizowane), ale kwota ta nie

podlega zsumowaniu z kwotą długu głównego, pierwotnie stanowiącą wartość

przedmiotu sporu. Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie, w której

dochodzono takich żądań także nie może wzrosnąć o kwotę odpowiadającą

skapitalizowanym

odsetkom

od

spłaconej

częściowo

należności

głównej.

Przypadek taki nie mieści się bowiem w dyspozycji art. 368 § 2 zdanie drugie k.p.c.,

w którym ustawodawca taksatywnie wskazał na sytuacje, gdy wartość przedmiotu

zaskarżenia apelacją jest wyższa niż wartość przedmiotu sporu.

W świetle powyższego trzeba stwierdzić, że powód trafnie kwestionuje

stanowisko Sądu Apelacyjnego, co zadecydowało o uchyleniu zaskarżonego

postanowienia na podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnie Sąd w orzeczeniu

kończącym postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 k.p.c.).

jw