V CZ 20/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 20/12

POSTANOWIENIE

Dnia 22 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi I. J.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w B.

z dnia 18 marca 2009 r.,

w sprawie z powództwa M. H.

przeciwko I.J.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 czerwca 2012 r.,

zażalenia skarżącej I. J.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 stycznia 2011 r.,

I.

II. oddala zażalenie;

przyznaje adwokat J. J.-Z. wynagrodzenie w kwocie

120 zł (sto dwadzieścia) powiększonej o należny

podatek od towarów i usług za reprezentowanie

pozwanej w postępowaniu zażaleniowym - od Skarbu

Państwa Sądu Okręgowego w B.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. oddalił zażalenie

pozwanej I. J. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 26 lipca 2010 r., wydane

w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 18 marca 2009 r. o ochronę dóbr osobistych

(sygn. akt I C …), jako pozbawione uzasadnionych podstaw oraz zasądził od

pozwanej na rzecz powódki kwotę 270 zł tytułem kosztów postępowania

zażaleniowego.

W zażaleniu na to postanowienie, dotyczącym rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania, pozwana zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 98

k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i obciążenie

pozwanej obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego oraz art. 102

k.p.c.

poprzez

jego

niezastosowanie

mimo

istnienia

okoliczności

to

uzasadniających. Skarżąca wniosła o zmianę orzeczenia w tej części i odstąpienie

od obciążenia jej obowiązkiem zwrotu kosztów, ewentualnie o jego uchylenie w

części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył:

Zgodnie z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c., sąd rozstrzyga o kosztach w każdym

orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Wskazany przepis jest wyrazem zasady

koncentracji i unifikacji kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie obejmuje wszystkie

koszty poniesione w trakcie postępowania, przed jego wszczęciem a także

związane z postępowaniami incydentalnymi. O tym, która ze stron poniesie koszty

decyduje zasada odpowiedzialności za wynik procesu, wynikająca z art. 98 k.p.c.,

od której Sąd może odstąpić stosując inne przepisy.

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony (koszty procesu). Przegrywającym sprawę jest powód,

którego żądanie nie zostało uwzględnione, lub pozwany, którego obrona okazała

się nieskuteczna. Bezpodstawnie powołuje się skarżąca na fragment poglądu Sądu

Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 16 listopada 2000r., III CZP

91/00, OSNC 2001, nr 5, poz. 74. Dotyczy on innej sytuacji procesowej, tj.

występowania w charakterze pełnomocnika osób bliskich w oparciu o stosunek

rodzinny. W rozpoznawanej sprawie zaś profesjonalny pełnomocnik, będący

małżonkiem

powódki,

działał

na

podstawie

pełnomocnictwa

procesowego

udzielonego na zasadach ogólnych i z tego tytułu przysługiwał jej zwrot kosztów

zastępstwa procesowego obejmujących jego wynagrodzenia.

Wyjątkiem od wskazanej zasady odpowiedzialności za wynik sporu jest m.in.

zasada słuszności, do której odwołuje się pozwana wskazując na art. 102 k.p.c.

Jak wielokrotnie wskazał Sąd Najwyższy możliwość odstąpienia od obciążenia

strony

kosztami

postępowania,

ze

względu

na

wystąpienie

szczególnie

uzasadnionego wypadku, ma charakter kompetencji dyskrecjonalnej i pozostawione

jest ocenie sądu rozpoznającego sprawę. Rozstrzygnięcie, zapadłe w tym zakresie,

może być skutecznie zakwestionowane w ramach kontroli instancyjnej jedynie

w razie wykazania oczywistego naruszenia reguł stosowania art. 102 k.p.c.

(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2011 r., IV CZ

136/10, nie publ., z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, nie publ.). Skorzystanie

z powyższego przepisu jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu

orzekającego, który powinien uwzględnić wszystkie okoliczności, które mogą

usprawiedliwiać odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r„ III CZ 32/11, nie

publ.; z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, nie publ.; z dnia 13 grudnia 2007 r.,

I CZ 110/07, nie publ.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2006 r., V CSK

292/06, nie publ.).

W przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny zastosował ogólną regułę

orzekania

o

kosztach

postępowania,

przewidującą

obciążenie

strony

przegrywającej kosztami (art. 98 k.p.c.). Prawidłowość tego rozstrzygnięcia nie

została skutecznie podważona w zażaleniu. W szczególności odstępstwa nie

uzasadnia sytuacja majątkowa skarżącej. Za odmową zastosowania zasady

słuszności przemawiają również liczba i bezzasadność bądź niedopuszczalność

podejmowanych

przez

nią

czynności

procesowych,

charakter

roszczenia

i okoliczności sprawy.

Z tych względów Sąd Najwyższy w oparciu o art. 398 14 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. oddalił zażalenie jako nie oparte na uzasadnionych podstawach.

db