V CZ 20/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 20/10

POSTANOWIENIE

Dnia 21 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Jan Futro

w sprawie z powództwa W. S.

przeciwko K. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 kwietnia 2010 r.,

zażalenia powoda na postanowienie w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach

zastępstwa radcy prawnego z urzędu w II instancji zawarte w wyroku Sądu Okręgowego

w K.

z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt XIX Ga (…),

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

W wyroku z dnia 8 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w K. przyznał od Skarbu

Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kwotę 732 zł tytułem zwrotu kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu apelacyjnym.

Na to ostatnie rozstrzygnięcie zażalenie wniósł pełnomocnik z urzędu żądając

przyznania dalszej kwoty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., dodanym przez ustawę z dnia 19 marca 2009

r. zmieniającą kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 69, poz. 592), zażalenie do

Sądu Najwyższego przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji co do

kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Przepis ten rozszerza krąg wyjątków od zasady, że nie przysługuje zażalenie do Sądu

Najwyższego na postanowienia sądu drugiej instancji inne, niż kończące postępowanie

w sprawie. Jako przepis o charakterze wyjątkowym powinien być interpretowany ściśle.

Stosownie do art. 98 k.p.c. regulującego zwrot kosztów procesu, strona

przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty

niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do

kosztów tych zalicza się między innymi koszty zastępstwa procesowego strony przez

adwokata. Jednakże zwrot kosztów procesu, w tym kosztów adwokackich, należy się

stronie na zasadach określonych w art. 98 k.p.c. jedynie wówczas, gdy wygrała sprawę.

Jeżeli ją przegrała i korzystała z pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika

ustanowionego z urzędu, nie otrzyma zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 98

k.p.c., a więc nie otrzyma też kosztów związanych z działaniem pełnomocnika z urzędu.

W takiej sytuacji powstaje subsydiarny obowiązek Skarbu Państwa wypłacenia

pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną, o czym

stanowi art. 29 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jedn. tekst:

Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) i wydane na jego podstawie przepisy § 19-21

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), a także

odpowiadające im przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców

prawnych. Świadczenie pomocy prawnej z urzędu jest działaniem dla dobra

publicznego, umożliwiającym realizację w postępowaniu cywilnym zasady równości i

prawa do sądu. Obowiązek pokrycia tych kosztów spoczywający na Skarbie Państwa

ma charakter publicznoprawny i nie jest obowiązkiem pokrycia kosztów procesu w

rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących tych kosztów.

Rozstrzygnięcie sądu w takiej sytuacji o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej stronie z urzędu nie jest orzeczeniem w przedmiocie kosztów procesu

(porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2007 r. III CZ 61/07, nie

publ. oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2009 r. III CZP

36/09, jeszcze nie publ.). Z tych względów, jak wskazał Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 17 listopada 2009 r., III CZ 53/09, niepubl., nie można go też

uznać za postanowienie „co do kosztów procesu” w rozumieniu art. 3941 § 1 pkt 2

k.p.c., który, jak przedstawiono, powinien być wykładany ściśle. Wszystko to prowadzi

do wniosku, że także na gruncie nowej regulacji przewidzianej w powyższym przepisie,

niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu II

instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.