V CZ 2/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 2/11

POSTANOWIENIE

Dnia 23 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Dyrektora Regionalnego Zarządu

Gospodarki Wodnej w G.

przy uczestnictwie J. S.

o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 marca 2011 r.,

zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w G.

z dnia 25 listopada 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił

skargę kasacyjną uczestnika postępowania – J. S. od postanowienia Sądu

Okręgowego w G. z dnia 23 września 2010 r., którym została oddalona apelacja

uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 25 maja 2010 r., w

sprawie I Ns 281/20. Podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej uczestnika była

niedopuszczalność

tego środka zaskarżenia od zaskarżonego orzeczenia. Sąd

Okręgowy podniósł, że w postępowaniu nieprocesowym środek ten przysługuje

jedynie w sprawach określonych w art. 5191 k.p.c., a więc jego wniesienie jest

niedopuszczalne od postanowienia, którego przedmiotem jest zezwolenie na

złożenie świadczenia do depozytu sądowego.

Postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało

zaskarżone przez uczestnika J. S. w całości zażaleniem, w którym wniósł on o jego

uchylenie, „a tym samym nadanie skardze kasacyjnej biegu”. Uczestnik podniósł,

że Sąd drugiej instancji dopuścił się naruszenia art. 2 k.p.c. polegającego na

„niedopuszczalnej komparycji postanowienia polegającej na wpisaniu w niej

Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. w miejsce RZGW w G.

ponieważ obowiązuje k.p.c. w którym: nie ma pojęcia komparycji a jest sentencja;

no i w sprawach ostatecznych decyzji administracyjnych co ma miejsce w sprawie –

nawet Sąd Okręgowy w G. Wydział III Cywilny – w jakimkolwiek składzie nie może

nic poprawiać czy zmieniać wbrew treści art. 2 k.p.c.”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problematykę

dopuszczalności

skargi

kasacyjnej

w

postępowaniu

nieprocesowym normuje w sposób wyczerpujący art. 519 1 k.p.c. (por. np.:

postanowienie SN z dnia 30 stycznia 2007 r., IV CZ 118/06, LEX nr 609974).

Stosownie do treści § 1 tego przepisu: od wydanego przez sąd drugiej instancji

postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie

odrzucenia

wniosku

i

umorzenia

postępowania

kończących

postępowanie

w sprawie - w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny

stanowi inaczej.

Ocena prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga rozważenia,

czy skarga kasacyjna, jako środek zaskarżenia mający charakter szczególny,

przysługuje od orzeczeń wydanych w postępowaniu depozytowym. Kwestia ta

stanowiła już przedmiot rozważania i rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, który

wyjaśnił, że „złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego” jest

instytucją prawa zobowiązań (art. 467 i nast. k.c.), a w sprawach z tego zakresu,

zgodnie

z

art.

5191

k.p.c.,

ten

środek

zaskarżenia

nie

przysługuje

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2001 r., III CZ

74/01, Prok. i Pr.- wkł. 2002 nr 5 i z dnia 7 lutego 2008 r., V CZ 141/07,

niepublikowane).

Postępowanie

w

przedmiocie

zezwolenia

na

złożenie

przedmiotu

świadczenia do depozytu sądowego jest postępowaniem szczególnym, albowiem

instytucja depozytu sądowego w prawie cywilnym służy dłużnikowi, który w ten

sposób zwalnia się z długu (zastępczo spełnia świadczenie), z tego też względu

stanowi

instytucję

prawa

zobowiązań.

Skarga

kasacyjna

w

sprawach

nieprocesowych przysługuje w wypadkach określonych w art. 5191 k.p.c., wśród

których nie mieści się postępowanie depozytowe. Postanowienie o złożeniu

przedmiotu

świadczenia

do

depozytu

sądowego

nie

stanowi

orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie, za które należy rozumieć orzeczenie

zawierające, co do zasady, merytoryczne rozstrzygnięcie istniejącego sporu.

Argumentem przemawiającym za odmiennym rozstrzygnięciem nie jest również pkt

5 art. 5191 § 4 k.p.c., gdyż nie uzasadnia on wnioskowania a contrario i przyjęcia,

że pozostałe rozstrzygnięcia zapadłe w odniesieniu do złożenia przedmiotu

świadczenia do depozytu sądowego mogą zostać zaskarżone skargą kasacyjną

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2008 r., V CZ 141/07).

Odnosząc się do podniesionego przez uczestnika zarzutu naruszenia przez

Sąd

Okręgowy art.

k.p.c.,

stwierdzić

należy,

że

jest

on

oczywiście

nieuzasadniony, gdyż postępowanie depozytowe przynależy do drogi sądowej.

W sprawie której stroną jest Skarb Państwa, zachodzi konieczność ustalenia nawet

z urzędu przez sąd właściwej stationis fisci, gdy jest ona wadliwie oznaczona

(por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1970 r., II CR 301/70,

OSNCP 1971, nr 3, poz. 55).

Z tych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.