V CZ 19/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 19/06

POSTANOWIENIE

Dnia 26 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Antoni Górski

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości "E." Spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w D.

przeciwko "H." Spółce Akcyjnej w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 kwietnia

2006 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 2 stycznia 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 stycznia 2006 r. Sąd Apelacyjny w K.

odrzucił skargę kasacyjną pozwanego H. S.A. na tej podstawie, że pozwany nie

uiścił w terminie należnej opłaty. Wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu

sądowego pełnomocnikowi pozwanego doręczono również postanowienie Sądu

Apelacyjnego z dnia 28 października 2005 r. oddalające wniosek pozwanego

o zwolnienie

od

kosztów

sądowych.

W uzasadnieniu

postanowienia

Sąd

Apelacyjny uznał wniosek strony pozwanej o zwolnienie od kosztów sądowych za

oczywiście bezzasadny z tego powodu, że strona posiadała dostateczne środki na

bieżącą działalność, z których mogła i powinna była uiścić należną opłatę. W

związku z powyższym przesłanki zwolnienia od kosztów z art. 113 § 2 k.p.c. nie

zostały spełnione.

W zażaleniu od postanowienia z dnia 2 stycznia 2006 r. pełnomocnik

pozwanego podniósł, iż oba terminy siedmiodniowe: do uzupełnienia braku skargi

kasacyjnej oraz do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 28 października

2005 r. biegły od daty łącznego doręczenia wezwania do uzupełnienia braku skargi

oraz odpisu postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie pozwanego od

kosztów sądowych. W terminie otwartym do złożenia zażalenia od postanowienia

nie można żądać uiszczenia opłaty z uwagi na nieprawomocność postanowienia.

Brak zatem było podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu

skargi kasacyjnej. W petitum zażalenia żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest pozbawione uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy

zwrócić uwagę, że nie przysługuje do Sądu Najwyższego zażalenie na

postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów

sądowych, co wyraźnie wynika z art. 3941 k.p.c. W dotychczasowym orzecznictwie

Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że w razie, gdy przyczyną odrzucenia

kasacji było nieuiszczenie wpisu sądowego, objętego wnioskiem o zwolnienie od

kosztów sądowych, który sąd drugiej instancji oddalił, na wniosek strony zgłoszony

w zażaleniu Sąd Najwyższy może rozpoznawać, w postępowaniu wywołanym

wniesieniem zażalenia na postanowienie odrzucające kasację, również zasadność

postanowienia

o

odmowie

zwolnienia

od

kosztów

sądowych

(tak

m.in.

w postanowieniu SN z 8 marca 2000 r., I CZ 259/99, niepubl.; zob. także

postanowienie SN z 10 kwietnia 2001 r., I CZ 20/01, niepubl. oraz postanowienie

SN z 12 grudnia 2003 r., V CZ 129/03, niepubl.). Orzeczenia te zachowują

aktualność również w obecnym stanie prawnym.

Rzecz jednak w tym, że skarżący jest wówczas obowiązany, już w petitum

zażalenia skierowanego do Sądu Najwyższego, wyraźnie żądać także zbadania

zasadności postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów, stanowiącego

przesłankę postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Żądanie to powinno być

kompletne pod względem merytorycznym i formalnym, tj. powinno opierać się na

przytoczeniu właściwych przepisów prawa, w postaci art. 113 § 2 k.p.c. oraz

odpowiednio stosowanego art. 380 kpc, które ze względu na brak odrębnej

zaskarżalności postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych

pozwalają na objęcie kontrolą Sądu Najwyższego obu tych kwestii. Obowiązkiem

żalącego jest nadto, obok zakwestionowania podstaw do odrzucenia skargi

kasacyjnej,

wywieść,

dlaczego

uważa

stanowisko

sądu

drugiej

instancji

w przedmiocie zwolnienia od kosztów za bezzasadne.

Przedmiotowe zażalenie jest tymczasem sformułowane wadliwie, albowiem

jest wyraźnie skierowane wyłącznie przeciwko postanowieniu Sądu Apelacyjnego z

2 stycznia 2006 r. Skarżący nie wskazuje żadnych okoliczności, które jego

zdaniem, wbrew stanowisku Sądu Apelacyjnego, uzasadniały zwolnienie od

kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżący nie stworzył Sądowi Najwyższemu

odpowiedniej podstawy do merytorycznej kontroli w postępowaniu zażaleniowym

zasadności zwolnienia go od kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzut

przedwczesnego odrzucenia skargi kasacyjnej, przed uprawomocnieniem się

postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezzasadny, skoro

postanowienie to staje się prawomocne w dacie jego wydania, bowiem — jak

wskazano na wstępie — nie przysługuje od niego zażalenie do Sądu Najwyższego.

Skoro zaś bezsprzecznie skarżący nie uiścił należnej opłaty, należało przyjąć,

że odrzucenie przez Sąd Apelacyjny skargi kasacyjnej na zasadzie art. 16 ust. 3

ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t.:

Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.) miało usprawiedliwione podstawy.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c., oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.

jz