V CZ 187/02 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02

Przedstawiając jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji

"oczywiste naruszenie prawa", skarżący powinien wykazać kwalifikowany

charakter tego naruszenia.

Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski

Sędzia SN Marek Sychowicz

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Andrzeja W. przeciwko K. Holdingowi

Węglowemu, Spółce Akcyjnej w K. i Bankowi Zachodniemu WBK, Spółce Akcyjnej

w W. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w

dniu 10 stycznia 2003 r. zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 12 lipca 2002 r.

oddalił zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w Katowicach odrzucił kasację

powoda od wyroku z dnia 22 maja 2002 r., stwierdzając, że skarżący nie przytoczył

okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie.

W zażaleniu skarżący powołał się na to, że w kasacji „zarzucił wyrokowi Sądu

Apelacyjnego naruszenie prawa materialnego polegającego na dokonaniu błędnej

wykładni art. 58 § 2 k.c. oraz (na) niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu.

Formując te zarzuty oraz uzasadniając je skarżący wykazał przez to, że są to

okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji”. Dlatego wnosił o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Twierdzenia zawarte w zażaleniu wskazują na błędne rozumienie wymagań

zawartych w art. 3933 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Skarżący starał się wykazać, że z

przytoczonych w kasacji podstaw wynikają okoliczności uzasadniające rozpoznanie

kasacji, nie dostrzegał jednak odmiennej funkcji podstaw kasacji i okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie, ocenianych nie z punktu widzenia strony

niezadowolonej z orzeczenia, lecz z punktu widzenia zadań i roli Sądu

Najwyższego, ukierunkowanych na ujednolicanie wykładni i stosowania prawa, a

także wyjaśnianie przepisów budzących poważne wątpliwości w praktyce sądowej i

rozstrzyganie przedstawionych zagadnień prawnych. W uchwale połączonych Izb

Cywilnej oraz Administracyjnej Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia

2002 r., III CZP 72/02 (OSNC 2003, nr 7-8, poz. 92) stwierdzono, że do okoliczności

uzasadniających rozpoznanie kasacji należą również oczywiste naruszenie prawa

lub nieważność postępowania. Nie znaczy to jednak, że w przypadkach

określonych w art. 393 § 2 k.p.c. skarżący zwolnieni są od przedstawienia i

wykazania tych przyczyn kasacji. Z przytoczonej uchwały wynika, że ustawodawca

uznaje za doniosłe zadania Sądu Najwyższego związane z przypadkami

określonymi w art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., jak i zadania polegające na eliminacji w

dostępnych granicach orzeczeń wydanych w wyniku oczywistego naruszenia prawa

lub nieważności postępowania. Ustalanie istnienia okoliczności uzasadniających

rozpoznanie kasacji następuje na posiedzeniu wyznaczonym specjalnie w tym celu

(art. 3937 § 1 k.p.c.), podczas którego – już tylko ze względu na odmienny skład

(por. art. 3938 k.p.c.) – niedopuszczalna jest merytoryczna ocena podstaw kasacji.

Jeżeli zatem skarżący twierdzi, że z analizy przytoczonych przez niego

podstaw kasacji i ich uzasadnienia wynika, że istnieją okoliczności uzasadniające

rozpoznanie kasacji wymienione w art. 393 § 2 k.p.c., to twierdzenie takie nie może

odnieść skutku z dwóch powodów. Po pierwsze, żąda uznania, że wniesiona przez

niego kasacja zawiera składnik wymieniony w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., mimo że

okoliczności tych nie sformułował i nie uzasadnił, i po drugie wymaga, aby Sąd

Najwyższy z naruszeniem kompetencji oraz przepisów o składzie przeprowadzał

analizę podstaw kasacji, które wraz z wnioskami dotyczą rozstrzygnięcia

merytorycznego, gdy tymczasem "przedsąd" polega na weryfikacji przesłanek

wymienionych w art. 393 § 1 i 2 k.p.c., usprawiedliwiających potrzebę rozpoznania

sprawy w instancji kasacyjnej. (...)

Stosowanie przez skarżących przepisów art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z

art. 393 § 2 k.p.c. może stwarzać sytuacje skłaniające ku uproszczeniom,

polegającym na zaniechaniu zbędnego powtarzania tej samej argumentacji, gdyby

podstawą i okolicznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji była nieważność

postępowania. Nawet w takim wypadku kasacja sporządzona przez

profesjonalnego pełnomocnika powinna zawierać jednoznaczne wskazanie, że w

ten sposób spełnia różnorodne w istocie wymagania zawarte w art. 3933 § 1 pkt 2 i

3 k.p.c. Jednak w razie upatrywania okoliczności uzasadniającej rozpoznanie

kasacji w oczywistym naruszeniu prawa różnice między jednym a drugim

elementem kasacji stają się wyraźniejsze. O ile bowiem dla uwzględnienia kasacji

wystarczy wykazanie usprawiedliwionej podstawy, np. przez wykazanie, że

zaskarżone orzeczenie narusza prawo materialne w sposób określony w art. 393 1

pkt 1 k.p.c., o tyle dla jej przyjęcia do rozpoznania, istotne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci tego naruszenia, polegającej na jego oczywistości, widocznej

prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej.

Kasacja wniesiona w imieniu powoda nie spełniała opisanych wymagań i

dlatego Sąd Apelacyjny, zgodnie z art. 3935 k.p.c., był obowiązany do jej

odrzucenia.

Uznając, że zażalenie jest bezzasadne Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

(art. 39318 § 1 i 3 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c.).