V CZ 18/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt V CZ 18/07

POSTANOWIENIE

Dnia 23 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie ze skargi S. C.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 lipca 2006 r., w sprawie z wniosku S.C.

przy uczestnictwie Gminy W.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2007 r.,

zażalenia S. C. na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 26 października 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 października 2006 r., II Cz …/06,

wydanym na skutek skargi wnioskodawcy o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 lipca 2006 r., II Cz

…/06, wydanego w sprawie z wniosku S. C. przy udziale Gminy W. o stwierdzenie

zasiedzenia, odrzucił skargę.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 października 2006 r. Sąd

Okręgowy powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca

2005 r., V CZ 61/05, według którego postępowanie ze skargi o stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

nie

jest

kontynuacją

postępowania zakończonego prawomocnie kwestionowanym orzeczeniem sądu

drugiej instancji, a wyjątkowo pierwszej instancji. Postępowanie wywołane skargą

ma charakter kontrolny i w tym znaczeniu jest związane ze sprawą poddaną

kontroli.

Prowadzone

jest

jednak

wyłącznie

na

użytek

roszczenia

odszkodowawczego i w istocie jest składnikiem postępowania odszkodowawczego

sensu largo. Z tej przyczyny sprawa o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia jest sprawą odrębną wobec sprawy zakończonej

prawomocnie tym orzeczeniem. Należy więc, zdaniem Sądu Okręgowego, uznać,

że umocowanie adwokata lub radcy prawnego do reprezentowania strony skarżącej

w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie

może wynikać z treści pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi

w sprawie zakończonej prawomocnie orzeczeniem kwestionowanym w skardze.

W związku z tym pełnomocnik skarżącego został wezwany zarządzeniem z dnia

21 września 2006 r. do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa do

wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik skarżącego otrzymał

wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 29 września 2006 r.

W zakreślonym terminie braki skargi nie zostały uzupełnione, wobec czego skarga

została odrzucona na podstawie art. 4246 § 3 k.p.c.

Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł zażalenie na postanowienie Sądu

Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 118 w związku z art. 394 § 1 w związku

z art. 361 k.p.c. oraz żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia

kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Pełnomocnik

wnioskodawcy,

wnoszącego

skargę

o

stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jest pełnomocnikiem z urzędu.

Zgodnie z art. 118 k.p.c., ustanowienie adwokata dla strony zwolnionej od kosztów

sądowych jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Zakres

uprawnień pełnomocnika procesowego wynikających z pełnomocnictwa (z wyboru

i z urzędu) określa art. 91 k.p.c. Zakres ten jest – w świetle art. 118 w związku

z art. 91 k.p.c. – jednakowy dla pełnomocników z wyboru i z urzędu, wobec czego

jednakowo jest też rozstrzygana kwestia wymagań stawianych pełnomocnikowi

w

razie wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia.

W postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CZ 73/05 (Monitor Prawniczy

2006, nr 23) Sąd Najwyższy podkreślił, że skoro art. 91 pkt 1 k.p.c. stanowi, iż

zakres

pełnomocnictwa

procesowego

obejmuje

czynności

związane

z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od prawomocnego

orzeczenia, jakim jest skarga o wznowienie postępowania (art. 399 k.p.c.),

i obejmuje postępowanie wywołane jej wniesieniem, to czynnościami procesowymi

łączącymi się ze sprawą w rozumieniu art. 91 pkt 1 k.p.c. są także czynności

związane z innymi nadzwyczajnymi środkami prawnymi przysługującymi od

prawomocnych orzeczeń i podejmowane w postępowaniu wywołanym ich

wniesieniem. Takimi środkami są zaś skarga kasacyjna (art. 398 1 k.p.c.) i skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 424 1

k.p.c.). Żadne racje nie przemawiają za tym, żeby, zdaniem Sądu Najwyższego,

zakres

pełnomocnictwa

procesowego

był

ograniczony

tylko

do

jednego

nadzwyczajnego środka prawnego przysługującego od prawomocnego orzeczenia

i postępowania wywołanego jego wniesieniem, a nie obejmował innych takich

środków i postępowań wywołanych ich wniesieniem.

Sąd Najwyższy w niniejszym składzie nie podziela przedstawionego wyżej

poglądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie bowiem przeważa odmienny

kierunek wykładni, stosownie do którego postępowanie w sprawie wywołanej

wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia jest postępowaniem „odrębnym” od postępowania w sprawie, w której

zostało wydane kwestionowane orzeczenie, wobec czego do wystąpienia ze skargą

niezbędne jest złożenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa uprawniającego do

występowania w imieniu skarżącego w tym postępowaniu. W postanowieniu z dnia

14 czerwca 2005 r., V CZ 61/05 (niepubl.) Sąd Najwyższy podkreślił, że

umocowanie adwokata lub radcy prawnego do reprezentowania strony skarżącej

w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie

może wynikać z treści pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi

w sprawie zakończonej prawomocnie orzeczeniem kwestionowanym w skardze.

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postępowanie wszczęte skargą o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, uregulowane w art. 424 1-42412

k.p.c., nie jest kontynuacją postępowania zakończonego kwestionowanym

orzeczeniem sądu ani nawet nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, takim jak

skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania, gdyż nie zmierza do

zmiany

bądź

uchylenia

tego

orzeczenia.

Jest

nadzwyczajnym

środkiem

umożliwiającym dochodzenie roszczenia odszkodowawczego od Skarbu Państwa

na podstawie art. 417 § 1 k.c. za niezgodną z prawem działalność orzeczniczą

sądu jako władzy publicznej i stanowi niezbędny prejudykat do dochodzenia takiego

odszkodowania. Sprawa o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia jest zatem sprawą odrębną wobec zakończonej prawomocnie sprawy,

ma inny przedmiot i w istocie inną tożsamość zainteresowanych stron. Dlatego nie

ma podstaw do przyjęcia, że wskazany w art. 91 k.p.c. zakres pełnomocnictwa

procesowego udzielonego do prowadzenia określonej sprawy obejmuje także

umocowanie do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

wydanego w niej prawomocnego orzeczenia. W postanowieniu z dnia 7 kwietnia

2006 r., III CZ 13/06 (OSNC 2006, nr 10, poz. 176) Sąd Najwyższy podzielił

przedstawione stanowisko.

Argumentacja pełnomocnika wnioskodawcy jest w związku z tym nietrafna,

ponieważ pełnomocnik ustanowiony w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia nie jest

umocowany do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia wydanego w tej sprawie. Sąd Apelacyjny zasadnie

zatem odrzucił skargę.

Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.

db